İcra hukukunda tatil ve erteleme hâlleri, icra takibinin belirli zamanlarda yapılamaması veya borçlunun özel durumu nedeniyle bir süre ertelenmesidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 51-56 bu hâlleri düzenler. Gece vakti ve resmî tatil günlerinde kural olarak takip işlemi yapılamaz. Borçlunun eşi veya yakınının ölümü, terekenin borçları, tutukluluk ve hükümlülük, askerlik ve ağır hastalık hâllerinde ise takip belirli bir süre ertelenir. Erteleme sırasında süreler işlemeye devam eder; mal kaçırma ihtimali varsa haciz yapılabilir.
KISA CEVAP
- Güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat önce arasındaki gece vaktinde ve tatil günlerinde takip işlemi yapılamaz (İİK m. 51/1).
- Tatil günlerinde haciz, tebligat ve muhafaza tedbirleri yapılabilir; borçlu mal kaçırıyorsa gece de haciz yapılır.
- Eşi, üstsoyu, altsoyu veya kayın hısımlarından biri ölen borçlu hakkında takip, ölüm günü dahil üç gün ertelenir (İİK m. 52).
- Tutuklu, hükümlü ve er olarak askerlik yapan borçluya temsilci ataması için süre verilir (İİK m. 54, 54/a).
- Ağır hastalık resmî belgeyle ispatlanırsa takip belirli bir süre ertelenebilir (İİK m. 55).
- Erteleme süreleri durdurmaz; son gün ertelemeye denk gelirse süre bir gün uzar (İİK m. 56).
Kanun metni
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 51/1
Güneşin batmasından bir saat sonra ile güneşin doğmasından bir saat önceye kadarki devrede (Gece vakti) ve tatil günlerinde takip muameleleri yapılamaz. Ancak, gece iş görülen yerlerde gece vakti hasılat haczi mümkündür. Tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabileceği gibi muhafaza tedbirleri de alınabilir. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti dahi haciz yapılması caizdir.
Tatil ve erteleme kavramları
Kanun bu konuda iki farklı kurum kullanır. Tatil, bütün borçlular için geçerli olan ve belirli zamanlarda takip işlemlerinin yapılmasını yasaklayan kuraldır. Erteleme (talik) ise borçlunun kişisel durumundan kaynaklanan ve yalnızca o borçlu hakkındaki takibi geçici olarak durduran hâllerdir.
Her iki kurumun amacı, borçlunun insani durumunu gözetmek ve takibin borçlunun savunma imkânını ortadan kaldıracak zamanlarda yürütülmesini önlemektir. Ancak kanun, alacaklının hakkını da korur: Mal kaçırma tehlikesi varsa tatil ve erteleme dönemlerinde bile haciz yapılabilir.
Gece vakti ve tatil günleri

Gece vakti
Güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp güneşin doğmasından bir saat önce sona eren süre gece vakti sayılır (İİK m. 51/1). Bu dönemde takip işlemleri yapılamaz. Kanunun bu tanımı saat esasına değil güneşin konumuna dayanır; bu nedenle gece vaktinin başlangıcı mevsime göre değişir.
Gece vakti yasağının iki istisnası vardır:
- Gece iş görülen yerler. Restoran, gece kulübü, akaryakıt istasyonu gibi gece faaliyet gösteren işyerlerinde gece vakti hasılat haczi yapılabilir. Hasılat haczi, işyerinin kasasındaki günlük gelirin haczidir.
- Mal kaçırma. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti de haciz yapılabilir.
Tatil günleri
Resmî tatil günlerinde takip işlemleri yapılamaz. Ancak tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir, muhafaza tedbirleri alınabilir (İİK m. 51/1). Uygulamada bu istisna, tatil gününde yapılacak bir haczin veya tebligatın geçersiz sayılmasını önler.
Konkordato mühleti ve kanuni erteleme
Bir borçlu hakkında kanunda gösterilen sebeplerle icra ertelenmiş veya konkordato için mühlet verilmişse, o borçluya karşı takip işlemi yapılamaz (İİK m. 51/2). Konkordato mühleti içinde borçlu aleyhine yeni takip başlatılamaz ve önceden başlamış takipler durur. Konkordato kurumu Konkordato Nedir? Şartları, Süreleri ve Alacaklıya Etkisi yazımızda anlatılmıştır.
Borçlunun kişisel durumundan kaynaklanan ertelemeler
| Hâl | Süre veya sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Eş, üstsoy, altsoy veya bunların kayın hısımlarından birinin ölümü | Ölüm günü dahil 3 gün | İİK m. 52 |
| Terekenin borçları | Ölüm günü dahil 3 gün; mirasın kabul veya reddine ilişkin süreler doluncaya kadar | İİK m. 53 |
| Temsilcisi olmayan tutuklu veya hükümlü | Temsilci atanması için uygun süre | İİK m. 54 |
| Er, onbaşı ve kıta çavuşu olarak askerlik | Temsilci atanması için uygun süre | İİK m. 54/a |
| Temsilci atayamayacak derecede ağır hastalık | Belirli bir süre, resmî belgeyle | İİK m. 55 |
Ailede ölüm
Borçlunun eşi veya kan ya da kayın hısımlığı bakımından üstsoyu veya altsoyundan biri ölürse, borçlu aleyhindeki takip ölüm günü dahil üç gün ertelenir (İİK m. 52). Bu üç gün, borçlunun yas ve cenaze işleriyle ilgilenmesine imkân tanır.
Terekenin borçları
Ölen kişinin borçları için takip, ölüm günü dahil üç gün ertelenir (İİK m. 53/1). Mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, Türk Medeni Kanunu’nda belirtilen süreler geçinceye kadar takip ertelenir. Mirasın reddi için süre, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır. Bu süre içinde mirasçılar aleyhine takip yapılamaz.
Takip sırasında borçlu ölürse ve tereke henüz paylaşılmamışsa, takip terekeye karşı devam eder; mirasçılara karşı ise ancak rehnin paraya çevrilmesi veya haciz yoluyla sürdürülebilir (İİK m. 53/2-3). Bu konu Ölen Borçlu Hakkında İcra Takibi ve Mirasçılar (İİK 53) yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Tutukluluk ve hükümlülük
Temsilcisi olmayan tutuklu veya hükümlü aleyhine takipte, temsilci atanması vesayet makamına ait değilse, icra müdürü borçluya temsilci ataması için uygun bir süre verir ve takibi bu sürenin sonuna bırakır (İİK m. 54). Bu süre içinde temsilci atayıp icra dairesine bildirmeyen borçlu hakkında takibe devam edilir. Mal kaçırma ihtimali varsa bu süre içinde de haciz yapılabilir.
Bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezası alan hükümlüye ayrıca vasi atanır (Türk Medeni Kanunu m. 407). Bu durumda temsilci atama yetkisi vesayet makamına aittir ve tebligatlar vasiye yapılır.
Askerlik
Askerlik hizmeti süresince erler, onbaşılar ve kıta çavuşları aleyhine takipte de icra müdürü temsilci atanması için uygun süre verir (İİK m. 54/a). Uzman ve uzatmalı çavuş ve onbaşılar bu kapsamda değildir. Süre içinde temsilci bildirilmezse takip devam eder; mal kaçırma ihtimalinde haciz yapılabilir.
Ağır hastalık
Borçlu temsilci atayamayacak derecede ağır hastaysa, takip icra müdürlüğünce belirli bir süre ertelenebilir (İİK m. 55). Ağır hastalığın resmî bir belgeyle, örneğin hastane raporuyla ispatlanması gerekir. Erteleme icra müdürünün takdirindedir. Hastalık sürerken mal kaçırma ihtimali ortaya çıkarsa haciz yapılabilir.
Ertelemenin sürelere etkisi
Takip ertelemeleri sırasında sürelerin işlemesi durmaz (İİK m. 56). Örneğin ödeme emrine itiraz için yedi günlük süre, borçlunun babasının ölümü nedeniyle ertelenmez. Ancak sürenin son günü bir erteleme gününe rastlarsa, süre ertelemenin bitiminden sonra bir gün daha uzar.
Süre hesabına ilişkin genel kural da önemlidir: Gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz. Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse süre tatili izleyen günde biter (İİK m. 19).
Adli tatil icra takiplerini etkiler mi?
Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 102). Adli tatil mahkemelerdeki dava ve işler için öngörülmüştür. İcra dairelerindeki takip işlemleri adli tatilden etkilenmez; haciz, satış, tebligat ve diğer işlemler adli tatilde de yapılır.
İcra mahkemesine götürülen işler ise kanunda ivedi işlerden sayılır (İİK m. 18/1). HMK m. 103/1-h’ye göre kanunlarda ivedi olduğu belirtilen işler adli tatilde de görülür. Bu nedenle icra mahkemesine yapılacak şikâyet ve itirazlar için süreler adli tatilde de işler. Buna karşılık itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat gibi genel mahkemelerde açılan davalar adli tatile tabi olabilir.
Salgın, afet ve savaş hâlinde durdurma
Salgın hastalık, genel bir afet veya savaş hâlinde Cumhurbaşkanı kararıyla ülkenin bir bölümünde veya bazı ekonomik gruplar lehine belirli bir süre için icra takipleri durdurulabilir (İİK m. 330). Bu yetki, olağanüstü durumlarda borçluların toplu olarak korunmasını amaçlar. Böyle bir kararın kapsamı, süresi ve istisnaları (örneğin nafaka alacaklarının durdurma dışında tutulması) her kararda ayrıca belirlenir.
Tatil veya erteleme sırasında yapılan işleme karşı başvuru
Tatil veya erteleme sırasında yapılan ve kanunun izin verdiği istisnalara girmeyen bir takip işlemine karşı borçlu, icra mahkemesine şikâyet yoluna gidebilir (İİK m. 16). Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Örneğin borçlunun ağır hastalığı nedeniyle ertelenen takipte, mal kaçırma ihtimali bulunmadığı hâlde haciz yapılmışsa bu işlem şikâyet konusu yapılabilir. Şikâyette ertelemeyi gerektiren durumun belgelerle ispatlanması gerekir: ölüm belgesi, hastane raporu, tutukluluk müzekkeresi veya askerlik durum belgesi bu amaçla kullanılır.
Örnek olay
OO, borçlu PP hakkında ilamsız takip başlatır. Ödeme emri PP’ye 4 Haziran’da tebliğ edilir. PP’nin annesi 7 Haziran’da vefat eder. PP, takibin ertelendiğini ve itiraz süresinin uzadığını düşünerek 13 Haziran’da itiraz eder.
Ödeme emrine itiraz süresi 11 Haziran’da dolmuştur. İİK m. 52’ye göre takip 7, 8 ve 9 Haziran günlerinde ertelenmiştir; ancak erteleme süreleri durdurmaz (İİK m. 56). Sürenin son günü (11 Haziran) erteleme günlerinden birine denk gelmediği için süre uzamaz. PP’nin itirazı süresinden sonra yapılmıştır. PP ancak kusursuz bir engel nedeniyle itiraz edemediğini ispat ederse gecikmiş itiraz yoluna gidebilir.
Sıkça sorulan sorular
Pazar günü haciz yapılabilir mi?
Tatil günlerinde takip işlemi yapılamaz; ancak kanun tatil günlerinde haciz, tebligat ve muhafaza tedbirlerine açıkça izin verir.
İcra memuru gece saatlerinde eve gelip haciz yapabilir mi?
Kural olarak yapamaz. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa veya gece faaliyet gösteren bir işyerinde hasılat haczi söz konusuysa gece de haciz yapılabilir.
Hastanede yatan borçlu hakkında takip durur mu?
Temsilci atayamayacak derecede ağır hastalık resmî belgeyle ispatlanırsa icra müdürü takibi belirli bir süre erteleyebilir. Erteleme otomatik değildir; borçlu veya yakınlarının başvurması gerekir.
Ölen kişinin borcu için mirasçılara hemen icra takibi yapılabilir mi?
Yapılamaz. Ölüm gününden itibaren üç gün ve mirasın reddi süreleri doluncaya kadar takip ertelenir.
Adli tatilde ödeme emrine itiraz süresi uzar mı?
Uzamaz. İcra takiplerindeki süreler adli tatilden etkilenmez.
Ne yapmalı?
Borçlu, ailede ölüm, ağır hastalık veya tutukluluk gibi bir erteleme hâli varsa durumu belgeleyerek icra dairesine bildirmeli, ancak erteleme sırasında itiraz ve şikâyet sürelerinin işlemeye devam ettiğini unutmamalıdır. Alacaklı ise erteleme sırasında borçlunun mal kaçırdığından şüpheleniyorsa, icra dairesinden haciz yapılmasını istemelidir.
İlgili yazılar: Ev Haciz Talebi ve Konutta Haciz: İcra Mahkemesi Onayı, Usul ve Dilekçe Örneği, İlamsız İcra Takibi: Takip Talebi, Ödeme Emri, İtiraz ve Haciz Aşaması
Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 18, 19, 51-56, 330; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 102-104; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 407, 606..
Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.
