Dikkat: Büromuz adına ödeme isteyen SMS, WhatsApp ve aramalara itibar etmeyiniz. Ayrıntılar

İzinsiz Kenevir Ekme Suçu (2313 Sayılı Kanun m. 23): Esrar İçin ve Kişisel Kullanım İçin Ekim

Av. Emrah KaratayGüncelleme: 7 Kasım 2026Okuma süresi: 7 dakika

Kenevir, lif ve tohum üretimi için belirli illerde izinle ekilebilen bir bitkidir. Aynı bitki esrarın etken maddesi olan THC’yi (tetrahidrokannabinol) içerdiği için ekimi sıkı denetime tabidir. Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda değil, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’da suç olarak düzenlenmiştir. Kanun, ekimin amacına göre iki ayrı ceza öngörür ve bitkinin hasat edilmesiyle birlikte TCK’daki uyuşturucu suçları da gündeme gelir.

KISA CEVAP

  • Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme 2313 sayılı Kanunun 23/5. maddesinin birinci cümlesinde suçtur ve ceza dört yıldan on iki yıla kadar hapis ile adli para cezasıdır.
  • Münhasıran kendi kullanımı için esrar elde etmek amacıyla ekimin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
  • Ekim, tohumun toprağa ekilmesinden hasada kadar geçen süreci kapsar.
  • Bitki dikili olduğu sürece yalnızca kenevir ekme suçu oluşur.
  • Bitki esrar elde etmek için söküldüğü veya koparıldığı anda TCK 188 veya 191’deki suçlar da oluşabilir.
  • Kişisel kullanım iddiası; kök sayısı, ekim düzeneği ve kişinin kullanıcı olup olmadığına göre değerlendirilir.

Kanun metni

2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m. 23/5 (Ceza Genel Kurulunun 27.02.2020 tarihli kararında aktarıldığı şekliyle)

Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişi dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu madde kapsamında ekim yapma ibaresinden, tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreç anlaşılır.

Ceza Genel Kurulu kararında, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 7078 sayılı Kanunla birinci cümleye “beşyüz günden onbin güne kadar adlî para” cezasının eklendiği de belirtilmiştir. Hükmün sonraki değişiklikleri somut olayda ayrıca kontrol edilmelidir.

Yasal kenevir ekimi

2313 sayılı Kanun, keneviri tümüyle yasaklamaz; ekimi izne bağlar. Lif, tohum, sap veya endüstriyel amaçla kenevir ekimi yalnızca izin verilen illerde ve yetkili kurumdan alınan izinle yapılabilir. Ekim alanı, ekimin yapılacağı parsel ve üretici kayıt altına alınır; ekim ve hasat dönemlerinde kolluk ve tarım teşkilatı tarafından denetim yapılır. Kenevir yetiştiriciliğinin ayrıntıları Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.

İzinli üreticinin, izin kapsamı dışında bitkilerin yaprak ve çiçeklerini esrar elde etmek amacıyla toplaması veya ekimi bu amaçla yapması suçu oluşturur. İzin, yalnızca lif ve tohum gibi meşru amaçlar için verilmiş sayılır. Bu nedenle izin belgesi, esrar elde etme amacının varlığı hâlinde savunma için yeterli değildir.

Suçun unsurları

İzinsiz Kenevir Ekme Suçu (2313 m. 23/5) bilgi grafiği

Konu: Suçun konusu kenevir bitkisidir. Bitki hiçbir işlemden geçmeden de THC içerdiği için, ekim anından itibaren suç oluşabilir.

Amaç: Suçun ayırt edici unsuru, ekimin esrar elde etme amacıyla yapılmasıdır. İzin verilen bölgede, lif veya tohum için ruhsatla yapılan ekim bu suçu oluşturmaz. Kanunun 3. maddesi ise münhasıran esrar yapmak için kenevir ekilmesini her durumda yasaklar; ekimin izinli bir bölgede yapılmış olması bu amacı meşru kılmaz.

Kişisel kullanım ayrımı: İkinci cümledeki hafif hâlin uygulanabilmesi için ekimin münhasıran failin kendi kullanımına yönelik olması gerekir. Mahkemeler; dikili kök sayısını, bitkilerin olgunlaştığında verebileceği esrar miktarını, kurulan düzeneğin profesyonel olup olmadığını ve failin idrar tahlilinde esrar etken maddesine rastlanıp rastlanmadığını birlikte değerlendirir.

İki hâl arasındaki farkın sonuçları

Ekimin hangi cümle kapsamında değerlendirileceği, yargılamanın hemen her yönünü değiştirir:

KonuEsrar elde etmek amacıyla ekim (23/5, 1. cümle)Kendi kullanımı için ekim (23/5, 2. cümle)
Hapis cezası4 yıldan 12 yıla kadar1 yıldan 3 yıla kadar
Adli para cezasıHapisle birlikte öngörülmüştürÖngörülmemiştir
Görevli mahkemeAğır ceza mahkemesiAsliye ceza mahkemesi
Dava zamanaşımı15 yıl (TCK 66/1-d)8 yıl (TCK 66/1-e)
HAGB ve ertelemeAlt sınır nedeniyle kural olarak mümkün değilCeza 2 yılı aşmazsa değerlendirilebilir

Bu nedenle soruşturmanın ilk aşamasından itibaren kişisel kullanım iddiasını destekleyecek delillerin toplanması, savunmanın en önemli işidir.

Kişisel kullanım iddiası nasıl ispatlanır?

Kanun “münhasıran kendi kullanımı için” ifadesini kullanır. Bu ifade, ekimin tamamının failin kendi kullanımına yönelik olmasını gerektirir. Ürünün bir kısmının arkadaşlarla paylaşılması veya satılması amacı varsa hafif hâl uygulanmaz.

Mahkemenin değerlendirmesinde öne çıkan ölçütler şunlardır:

  • Kök sayısı ve bitkilerin olgunluk durumu: Birkaç kök ile yüzlerce kök arasındaki fark açıktır. Ancak kök sayısı tek başına belirleyici değildir; bitkilerin olgunlaştığında verebileceği tahmini esrar miktarı bilirkişi tarafından hesaplanabilir.
  • Ekim düzeneği: Saksıda balkon ekimi ile yapay aydınlatma, havalandırma, sulama ve iklimlendirme sistemi kurulmuş bir yetiştirme odası farklı değerlendirilir. Yukarıda aktarılan Ceza Genel Kurulu kararındaki tartışma da bu noktadadır.
  • Failin kullanıcı olup olmadığı: İdrar veya kan tahlilinde esrar etken maddesine rastlanması, tedavi geçmişi ve önceki kullanma kayıtları kişisel kullanım iddiasını güçlendirir.
  • Satışa ilişkin deliller: Hassas terazi, paketleme malzemesi, çok sayıda küçük poşet, nakit para, telefon yazışmalarında satış ifadeleri ve müşteri listesi ticari amacı gösterir.
  • Hasat edilmiş ürün: Kurutulmuş esrar miktarı ve bölünmüş olup olmadığı da değerlendirmeye girer.

Kişisel kullanım iddiası şüpheli lehine yorumlanacak bir şüphe doğuruyorsa, “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği hafif hâlin uygulanması gerekir. Ticari amacın somut delillerle ortaya konması iddia makamının yüküdür.

Delillerin toplanması ve bilirkişi incelemesi

Ele geçirilen bitkiler kök kök sayılarak tutanağa bağlanır, fotoğraflanır ve örnekler kriminal laboratuvara gönderilir. Laboratuvar raporu, bitkinin kenevir olduğunu ve esrar etken maddesi içerdiğini tespit eder. Raporun bulunmaması veya numune ile ele geçen bitki arasında bağlantının kurulamaması, savunmada ileri sürülebilecek ciddi bir eksikliktir. Ekim düzeneğindeki lamba, fan ve gübre gibi malzemeler de el konulan eşya tutanağında ayrıca gösterilir.

Mahkûmiyet hâlinde bitkiler, tohumlar ve yetiştirme düzeneği TCK 54 uyarınca müsadere edilir. Ekimin yapıldığı konut veya tarla ise müsadere edilmez.

Yargıtay kararı

Ceza Genel Kurulunun 2020 tarihli kararına konu olayda sanığın evinde, yapay ışık ve havalandırma sistemiyle donatılmış bir çadır içinde 28 kök kenevir ele geçirilmiştir. Sanığın idrar tahlilinde esrar etken maddesine rastlanmıştır. Özel Daire eylemin kişisel kullanım için ekim olduğunu kabul etmiş, yerel mahkeme ise düzeneğin büyüklüğü nedeniyle birinci cümlenin uygulanması gerektiğinde direnmiştir. Kurul, ekim ve hasat arasındaki ilişkiyi şöyle açıklamıştır:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 27.02.2020 tarihli, E. 2017/223, K. 2020/139 sayılı kararı

Kenevir ekme, kenevir tohumunun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadar geçen süreç olarak tanımlandığından, kenevir dikili olduğu sürece sadece 2313 sayılı Kanun’un 23. maddesinin 5. fıkrasının 1. veya 2. cümlesinde düzenlenen suçlar oluşur. Kenevir bitkisi, esrar elde etmek amacıyla bütünüyle ya da kısmen söküldüğü veya koparıldığı andan itibaren ise 2313 sayılı Kanun’un 23. maddesinin 5. fıkrasının 1. veya 2. cümlesindeki suçun yanında, esrarın elde edilme amacına göre TCK’nın 188. maddesindeki “uyuşturucu madde imal ve ticareti” ya da aynı Kanun’un 191/1. maddesinde tanımlı “kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma” suçları da işlenmiş olacaktır.

Bu yaklaşıma göre hasat edilmiş esrar ile dikili kenevir aynı anda ele geçirilirse fail hakkında iki ayrı suçtan hüküm kurulması gündeme gelebilir. Kullanım için bulundurma suçu için Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu (TCK 191) yazımıza bakılabilir.

Diğer uyuşturucu suçlarıyla ilişkisi

TCK 191/2’deki zorunlu kovuşturmanın ertelenmesi ve denetimli serbestlik rejimi, yalnızca kullanmak için uyuşturucu madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişiler için öngörülmüştür. Kenevir ekme suçu 2313 sayılı Kanun’da ayrı bir suç olduğundan, ekim fiili bu rejimden yararlanmaz. Ancak Ceza Genel Kurulu kararına göre bitki söküldüğü veya koparıldığı andan itibaren kullanım için bulundurma suçu da oluşmuşsa, bu suç bakımından TCK 191’deki hükümler ayrıca uygulanır.

Hasat edilen esrarın satışa hazırlandığı anlaşılırsa TCK 188/3’teki uyuşturucu madde ticareti gündeme gelir. Bu suç için on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür; kenevir ekme suçundan ayrıca hüküm kurulur. TCK 192’deki etkin pişmanlık hükmü, uyuşturucu madde imal ve ticareti ile kullanma suçlarına iştirak edenlerin, resmî makamlarca haber alınmadan önce suça iştirak edenleri ve uyuşturucunun saklandığı yerleri bildirmesi hâlinde uygulanır.

Örnek olaylar

Örnek 1: Kolluk, bir apartman dairesinin balkonunda saksılarda dört kök kenevir bulur. Evde kurutulmuş esrar, terazi veya paketleme malzemesi yoktur. Ev sahibinin idrar tahlilinde esrar etken maddesine rastlanır. Bu tablo, ekimin münhasıran kendi kullanımı için yapıldığı yönünde güçlü bir dayanak oluşturur ve 23/5’in ikinci cümlesi tartışılır.

Örnek 2: Kırsal bir alanda örtü altında yüzlerce kök kenevir, sulama sistemi ve hasat edilmiş, poşetlenmiş esrar ele geçirilir. Failin telefonunda alıcılarla yapılan yazışmalar bulunur. Dikili bitkiler bakımından 23/5’in birinci cümlesi, hasat edilip satışa hazırlanan esrar bakımından TCK 188 uygulanır.

Sıkça sorulan sorular

Saksıda bir iki kök kenevir yetiştirmek suç mudur?
Esrar elde etme amacı varsa suç oluşur. Kök sayısı az ve fail kullanıcıysa, eylemin kişisel kullanım için ekim olarak değerlendirilmesi ihtimali artar.

Süs bitkisi olarak kenevir yetiştirmek mümkün müdür?
Kenevir ekimi izne bağlıdır. İzinsiz ekim hâlinde, esrar elde etme amacı bulunmasa bile ilgili mevzuattaki yaptırımlar gündeme gelebilir; amaç konusunda şüphe doğarsa ceza soruşturması da başlatılabilir.

Tıbbi amaçla kenevir yetiştirmek mümkün müdür?
Kenevirden elde edilen ürünlerin tıbbi kullanımı, ruhsatlı ilaçlar ve izin verilen üretim ile sınırlıdır. Bir kişinin kendi tedavisi için evde kenevir yetiştirmesi izin kapsamına girmez. Hastalık gerekçesi, kişisel kullanım iddiasını destekleyen bir olgu olarak değerlendirilebilir, ancak fiili suç olmaktan çıkarmaz.

Kenevir tohumu satın almak suç mudur?
Tohumun kendisi ile ekim farklı değerlendirilir. Ancak tohumun esrar üretimi amacıyla temin edildiği, ekim düzeneğiyle birlikte ele geçirilmesi hâlinde delil olarak kullanılır.

Bu suçta HAGB veya erteleme mümkün müdür?
Kişisel kullanım için ekim hâlinde verilecek ceza iki yılı aşmıyorsa HAGB ve erteleme şartları değerlendirilebilir.

Arama ve el koyma

Ekim düzeneğinin bulunduğu yerde yapılan aramanın hâkim kararına veya kanundaki istisnalara dayanması gerekir. Hukuka aykırı aramayla elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

İlgili yazılar: Uyuşturucuda Kişisel Kullanım Sınırı Var mı? Miktar ve Ölçütler, Uyuşturucu Çeşitleri ve Hukuki Sınıflandırma: TCK 188 Açısından, TCK 188: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçu ve Cezası

Mevzuat: 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun.

Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.