Mirası reddetmek, kural olarak mirasçının kendi kararıdır. Ancak kendi borçlarını ödeyemeyen bir mirasçının, kendisine kalacak değerli bir mirası alacaklılarının eline geçmesin diye reddetmesi alacaklılara zarar verir. Örneğin icra dosyalarında borcu biriken bir kişi, babasından kalacak dairenin haczedileceğini bildiği için mirası reddeder ve payı kardeşlerine kalır. Türk Medeni Kanunu (TMK) bu durumda mirasçının alacaklılarına, retten itibaren altı ay içinde reddin iptalini isteme imkânı verir. Bu dava, mirasbırakanın değil, mirasçının alacaklılarına tanınmıştır. Mirasbırakanın alacaklıları için kanun başka yollar öngörür.
KISA CEVAP
- Davayı, malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçının kendi alacaklıları veya iflas idaresi açabilir (TMK m. 617).
- Ret, alacaklılara zarar vermek amacıyla yapılmış olmalıdır.
- Alacaklılara yeterli güvence verilirse dava açılamaz.
- Dava, ret tarihinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır.
- İptal kararı verilirse miras resmen tasfiye edilir; reddeden mirasçının payına düşen değerden önce davacı alacaklılar, sonra diğer alacaklılar ödenir.
- Mirasbırakanın alacaklıları TMK 617’ye dayanamaz; onlar terekeye karışan mirasçının reddinin geçersizliğini (TMK m. 610/2) veya resmî tasfiyeyi (TMK m. 633) ileri sürebilir.
Kanun metni
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 617
Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse; alacaklıları veya iflâs idaresi, kendilerine yeterli bir güvence verilmediği takdirde, ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali hakkında dava açabilirler. Reddin iptaline karar verilirse, miras resmen tasfiye edilir. Bu suretle tasfiye edilen mirastan reddeden mirasçının payına bir şey düşerse bundan, önce itiraz eden alacaklıların, daha sonra diğer alacaklıların alacakları ödenir. Arta kalan değerler ise, ret geçerli olsa idi bundan yararlanacak olan mirasçılara verilir.
Davanın amacı
Mirasın reddi, mirasçının malvarlığını korumak için kullanılabilen bir haktır. Borca batık bir terekeyi reddetmek meşrudur. TMK 617’nin hedef aldığı durum ise tersidir: tereke değerlidir, ama mirasçı kendi borçları yüzünden bu değerin alacaklılarına gideceğini bildiği için mirası reddeder. Bu ret mirasçıya bir şey kazandırmaz; yalnızca alacaklıların elinden bir tahsil imkânını alır ve çoğu zaman mirasçının yakınlarına, örneğin kardeşlerine veya çocuklarına, değer aktarır.
Kanun bu durumda reddi tamamen ortadan kaldırmaz. İptal kararı verilse bile reddeden mirasçı mirasçılık sıfatını geri kazanmaz. Dava yalnızca alacaklılar lehine sonuç doğurur: miras resmen tasfiye edilir, reddeden mirasçının payına düşen kısımdan alacaklılar ödenir, kalan değer ise ret geçerli olsaydı kime kalacaksa ona verilir. Bu yönüyle dava, İcra ve İflas Kanunu’ndaki (İİK) tasarrufun iptali davasına benzer.
Davanın şartları

1. Mirasçının malvarlığı borcuna yetmemeli
Davanın ilk şartı, reddeden mirasçının ret sırasında borçlarını ödeyemeyecek durumda olmasıdır. Bu durum en açık biçimde mirasçı hakkında alınmış aciz vesikası, sonuçsuz kalmış haciz işlemleri veya hakkında verilmiş iflas kararıyla ispat edilir. Alacaklı, mirasçının bilinen malvarlığının borçlarını karşılamadığını gösteren icra dosyalarını, tapu ve araç sorgularını ve banka kayıtlarını dosyaya sunar.
Mirasçının başka malları borçlarını karşılamaya yetiyorsa, ret alacaklılara zarar vermez ve dava kabul edilmez. Bu nedenle ödeme gücü yerinde olan bir mirasçının reddi, alacaklı açısından iptal edilebilir değildir.
2. Ret alacaklılara zarar vermek amacıyla yapılmış olmalı
Kanun “alacaklılarına zarar vermek amacıyla” ifadesini kullanır. Bu, mirasçının reddin alacaklılarını tahsil imkânından yoksun bırakacağını bilmesi veya bilmesi gerekmesi anlamına gelir. Mirasçının borçlarını ve terekenin değerli olduğunu bildiği durumlarda bu amaç çoğu zaman olayların akışından çıkarılır. Örneğin:
- Mirasçının hakkında birden fazla kesinleşmiş icra takibi bulunması,
- Terekenin borçsuz ve değerli bir taşınmazdan oluşması,
- Reddin sonucunda payın mirasçının yakınlarına geçmesi,
- Reddin hemen ardından yakınların mirasçıya mali destek sağlaması.
Terekenin borca batık olduğu durumda ret alacaklıya zarar vermez; çünkü kabul edilseydi mirasçının borcu artacaktı. Bu nedenle iptal davasında mahkeme terekenin net değerini de inceler.
3. Alacaklıya yeterli güvence verilmemiş olmalı
Kanun, alacaklılara yeterli güvence verilmesi hâlinde iptal davası açılamayacağını belirtir. Güvence, alacağın ödenmesini sağlayacak bir teminattır: banka teminat mektubu, nakit depo veya alacağı karşılayacak bir ipotek gibi. Payı kendisine geçen diğer mirasçılar, dava açılmasını önlemek için alacaklıya bu güvenceyi verebilir.
4. Dava altı ay içinde açılmalı
Dava, ret tarihinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür; mahkeme kendiliğinden gözetir. Sürenin başlangıcı alacaklının reddi öğrendiği tarih değil, retin sulh mahkemesine beyan edildiği tarihtir. Bu nedenle borçlusunun mirasçı olduğu bir ölümü öğrenen alacaklı, sulh mahkemesinin ret kütüğünü vakit kaybetmeden araştırmalıdır.
Davacı ve davalı
Davacı, reddeden mirasçının alacaklısıdır. Alacağın ret tarihinde mevcut olması gerekir. Mirasçı hakkında iflas kararı verilmişse dava hakkı iflas idaresine aittir.
Davalı tarafta reddeden mirasçı ve ret sonucunda payın kendisine geçtiği kişiler yer alır. İptal kararı bu kişilerin hukuki durumunu da etkileyeceği için davada bulunmaları gerekir.
Görevli mahkeme konusunda, uygulamada bu davaların asliye hukuk mahkemelerinde görüldüğü görülmektedir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin aşağıda anılan 2015 tarihli kararı da asliye hukuk mahkemesinden gelen bir dosyaya ilişkindir. Yetki bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 11/1-a uyarınca mirasın reddine ilişkin davalar mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
Mirasbırakanın alacaklıları bu davayı açabilir mi?
Açamaz. TMK 617 yalnızca mirasçının kendi alacaklılarını korur. Mirasbırakanın alacaklısı, örneğin ölen babanın kredi borcunu takip eden banka, bu hükme dayanamaz. Yargıtay bu ayrımı açıkça yapmıştır:
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 16.03.2015, E. 2015/1745, K. 2015/2837
Buna göre murisin alacaklıları tarafından Türk Medeni Kanununun 617. maddesine dayanılarak mirasın reddinin iptali davası açılamaz Ayrıca Türk Medeni Kanununun 610/2 maddesi gereğince de ‘Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez.’ Murisin alacaklıları tarafından bu hükme göre mirasın reddinin iptali davası açılabilir.
Bu karara göre mirasbırakanın alacaklısı şu durumda dava açabilir: mirasçı, ret süresi dolmadan tereke işlerine karışmış, tereke mallarını gizlemiş veya kendisine mal etmiş ve buna rağmen mirası reddetmişse. Bu durumda ret geçersizdir ve mirasçı borçlardan sorumlu kalır. Mahkeme, davacının talebinin hangi maddeye dayandığını açıklattırmalıdır; TMK 610’a dayanan talepte deliller toplanıp esas incelenir.
Mirasbırakanın alacaklılarının diğer yolları şunlardır:
- Resmî tasfiye istemi. Alacaklarını elde edemeyeceklerinden inandırıcı sebeplerle kuşku duyan alacaklılar, ölümden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren üç ay içinde terekenin resmî tasfiyesini isteyebilir (TMK m. 633).
- TMK 618 sorumluluğu. Borca batık mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu olur.
- Tasarrufun iptali. Mirasbırakan sağlığında alacaklılardan mal kaçırmak için bağış veya danışıklı satış yapmışsa İİK m. 277 vd. uyarınca tasarrufun iptali davası açılabilir. Bu dava için Tasarrufun İptali Davası: Borçlunun Mal Kaçırması, Şartlar ve Süre (İİK 277-284) yazımıza bakılabilir.
İptal kararının sonuçları
Reddin iptaline karar verildiğinde miras resmen tasfiye edilir. Tasfiye sulh mahkemesince veya atanacak tasfiye memuru eliyle yürütülür (TMK m. 634). Önce mirasbırakanın borçları ödenir. Ardından kalan değer, mirasçılar arasında miras paylarına göre hesaplanır. Reddeden mirasçının payına düşen kısım şu sırayla dağıtılır:
- Önce iptal davasını açan, yani itiraz eden alacaklıların alacakları ödenir.
- Sonra reddeden mirasçının diğer alacaklılarının alacakları ödenir.
- Arta kalan değer, ret geçerli olsaydı bu paydan yararlanacak olan mirasçılara verilir.
Bu sıralama davayı açan alacaklıya bir öncelik tanır. Alacaklı dava açmakla kendi alacağını diğer alacaklılardan önce tahsil etme imkânı kazanır.
İptal kararı reddeden mirasçıyı yeniden mirasçı yapmaz. Bu nedenle tasfiyeden sonra kalan değer reddeden mirasçıya değil, onun yerine geçen mirasçılara verilir. Reddeden mirasçı, terekeye ilişkin başka bir hak da iddia edemez.
Örnek
Ahmet’in hakkında toplam 900.000 TL tutarında üç icra takibi vardır ve haczedilecek malı yoktur. Annesi ölür; terekede 3.000.000 TL değerinde borçsuz bir daire bulunur. Mirasçılar Ahmet ve kız kardeşidir. Ahmet, ölümden iki ay sonra mirası reddeder. Payı kız kardeşine geçer.
Alacaklı banka, ret tarihinden itibaren beş ay sonra reddin iptali davası açar. Mahkeme Ahmet’in borçlarını ödeyemeyecek durumda olduğunu ve reddin alacaklılara zarar verdiğini tespit ederek reddi iptal eder. Tereke resmen tasfiye edilir. Dairenin satışından elde edilen bedelden Ahmet’in payına düşen yarı (1.500.000 TL, giderler düşülmeden önce) üzerinden önce davacı bankanın alacağı, sonra Ahmet’in diğer alacaklıları ödenir. Kalan kısım kız kardeşe verilir.
Davayı açmadan önce alacaklının yapması gerekenler
- Borçlunun mirasçı olduğu ölümü ve ölüm tarihini nüfus kayıtlarından tespit etmek.
- Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh mahkemesinden ret kaydını ve ret tarihini öğrenmek.
- Terekenin net değerini ortaya koyacak tapu, araç ve banka bilgilerini toplamak.
- Borçlunun ödeme gücünün bulunmadığını gösteren icra dosyalarını ve aciz vesikasını hazırlamak.
- Altı aylık süreyi ret tarihinden itibaren hesaplamak.
- Tereke malının satılmasını önlemek için dava ile birlikte ihtiyati tedbir istemek.
Sıkça sorulan sorular
Mirasın reddinin iptali davası kaç ay içinde açılır?
Ret tarihinden itibaren altı ay içinde. Süre, alacaklının reddi öğrendiği tarihe göre değil, ret beyanının sulh mahkemesine yapıldığı tarihe göre işler.
Ölen kişinin alacaklısı mirasçının reddini iptal ettirebilir mi?
TMK 617’ye dayanarak ettiremez. Ancak mirasçı terekeye karışmış veya tereke mallarını gizlemişse, TMK 610/2 uyarınca reddin geçersiz olduğunu ileri sürebilir. Ayrıca üç ay içinde resmî tasfiye isteyebilir.
İptal kararı verilirse reddeden kişi mirasçı olur mu?
Olmaz. Karar yalnızca alacaklılar lehine sonuç doğurur. Reddeden mirasçının payından alacaklılar ödenir, kalan değer ret geçerli olsaydı yararlanacak olan mirasçılara verilir.
Diğer mirasçılar davayı nasıl önleyebilir?
Alacaklıya yeterli güvence vererek. Kanun, güvence verilmesi hâlinde iptal davası açılamayacağını öngörür.
Mirası reddeden borçlu ceza sorumluluğuyla karşılaşır mı?
Reddin kendisi tek başına suç değildir. Ancak icra takibinden önce veya sonra alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla mal kaçırma fiilleri İİK’nın ceza hükümleri kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
Sonraki adım
Borçlusunun mirası reddettiğini öğrenen alacaklı, önce ret tarihini sulh mahkemesinden belgelemeli ve altı aylık süreyi hesaplamalıdır. Terekenin değeri ve borçlunun ödeme gücü belgelenince dava, payı kendisine geçen mirasçılar da davalı gösterilerek açılır. Dava açılırken tereke taşınmazlarına ihtiyati tedbir konulması, iptal kararı verilinceye kadar malların elden çıkarılmasını önler.
İlgili yazılar: Mirasın Reddi: Şartları, Üç Aylık Süre ve Hükmen Ret, Terekenin Resmî Tasfiyesi ve İflas Hükümlerine Göre Tasfiye: Kimler İster, Sonuçları Nelerdir?, Reddi Miras Dilekçe Örneği: Başvuru Usulü ve Örnek Metinler
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu.
Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.
