Bono, çek ya da poliçeye dayanan icra takibine, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip denir. Bu takipte ödeme emrine itiraz icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır ve süre ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gündür (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, İİK m. 168). Senetteki imza borçluya ait değilse bu açıkça “imzaya itiraz” olarak yazılmalıdır. Borcun ödendiği ya da senedin geçersiz olduğu ileri sürülüyorsa “borca itiraz” yapılır. İtiraz kendiliğinden takibi durdurmaz; durdurulması için mahkemeden karar istenir.
KISA CEVAP
- Kambiyo senedine dayalı takipte ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren beş gündür.
- İtiraz, icra dairesine değil icra mahkemesine dilekçeyle yapılır.
- İmzanın borçluya ait olmadığı ileri sürülecekse bu açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır (İİK m. 168/4).
- Borca itirazda borcun ödendiğini ya da ertelendiğini gösteren belge sunulmalıdır.
- İtiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durdurulmasını mahkemeden istemek gerekir.
- Haksız çıkan imza itirazı para cezası ve tazminatla sonuçlanabilir.
Kambiyo takibinin farkı
Genel haciz yoluyla takipte borçlu icra dairesine “borcum yok” demekle takibi durdurur; alacaklı itirazın iptali ya da itirazın kaldırılması için dava açmak zorunda kalır. Bunu sitemizdeki “Ödeme Emrine İtiraz” yazısında anlattık.
Kambiyo senetlerinde ise kanun alacaklıyı korur. Senet, kambiyo vasfı taşıyorsa (bonoda “bono” ya da “emre muharrer senet” ibaresi, vade, düzenleme tarihi ve yeri, lehtarın adı, borçlunun imzası gibi zorunlu unsurlar) alacaklı doğrudan haciz yoluna gidebilir. Borçlu ise takibi durdurmak için icra mahkemesinde haklılığını belgeyle ispat etmek zorundadır.
Ödeme emrinde borçluya ödeme için on gün, itiraz ve şikâyet için beş gün süre verilir.
İtiraz türleri
1. Senedin kambiyo vasfına ve takip usulüne şikâyet
Senette zorunlu unsurlardan biri eksikse senet bono sayılmaz ve bu yolla takip yapılamaz. Bu itiraz, şikâyet niteliğindedir ve beş gün içinde icra mahkemesine yapılır.
2. İmzaya itiraz
Senetteki imza borçluya ait değilse bu açıkça belirtilmelidir. Yargıtay, imzaya itirazın açıkça yapılmasını şart koşar:
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 07.02.2019 tarihli, E. 2018/13754, K. 2019/1606 sayılı kararı
İcra ve İflas Kanunu’nun 168/4. maddesinde kambiyo senedindeki imzaya itirazın süresi ve nasıl yapılacağı belirlenmiş olup, söz konusu maddeye göre takibe konu kambiyo senedindeki imzaya itiraz edecek borçlunun bunu açıkça dile getirmesi gerekmektedir. Somut olayda, takibe dayanak yapılan senet üzerindeki imzaya, borçlular … ve … tarafından açıkça itiraz edilmediği, senedin imzalanması sırasındaki şekil noksanlıklarının senedi sakatladığının ileri sürüldüğü görülmektedir. Buna göre adı geçen borçluların iddiası, senedin düzenlenme biçimi ile birlikte terekenin borca batık olduğuna yönelik borca itiraz niteliğinde olup, hal böyle iken mahkemece imza incelemesi yaptırılması sonuca etkili değildir.
İmzaya itiraz edildiğinde mahkeme imza incelemesi yaptırır. Borçlu, mahkemece belirlenen gün ve yerde imza örneği vermeli ve eski tarihli resmî belgelerdeki imzalarını göstermelidir. İmzanın borçluya ait olmadığı anlaşılırsa takip borçlu yönünden durdurulur.
İmza itirazı haksız çıkarsa borçlu, takip konusu alacak üzerinden para cezasına ve alacaklı lehine tazminata mahkûm edilebilir (İİK m. 170). Bu nedenle gerçeğe aykırı imza itirazı ciddi bir mali risk taşır.
3. Borca itiraz
İmza kabul edilip borcun olmadığı ileri sürülüyorsa borca itiraz yapılır. Örneğin:
- Senedin bedeli ödenmiş ve ödeme makbuzu ya da banka dekontu mevcuttur.
- Alacaklı vadeyi yazılı olarak uzattı.
- Senet bir teminat senedi ve teminat altına alınan borç doğmadı.
- Borçlu öldü ve mirasçılar mirası reddetti.
Borca itirazda iddianın İİK m. 169a’da sayılan belgelerle, yani alacaklının imzasını taşıyan ya da resmî bir belgeyle ispatı gerekir. Tanıkla ispat kural olarak mümkün değildir.
İtiraz takibi durdurur mu?
Hayır. İcra mahkemesine itiraz etmek, takibi kendiliğinden durdurmaz. Borçlu itiraz dilekçesinde takibin durdurulmasını (tedbir) da istemelidir. Mahkeme, itirazı ciddi bulursa takibin durdurulmasına karar verebilir; gerekirse teminat ister. Mahkeme itirazı kabul ederse takip durur; reddederse takip kaldığı yerden devam eder.
Menfi tespit davası seçeneği
Beş günlük süre kaçırılmışsa ya da borçlu borçsuz olduğunu yazılı belgeyle ispat edemiyorsa, genel mahkemede menfi tespit davası açabilir. Bu davada tanık dahil her türlü delil kullanılabilir. Takipten sonra açılan menfi tespit davasında takibin durması için mahkemenin ihtiyati tedbir kararı ve teminat gerekir. Ayrıntıları sitemizdeki “Menfi Tespit Davası” yazısında anlattık.
Sıkça sorulan sorular
Ödeme emrini aldım, beş gün geçti. Artık hiçbir şey yapamaz mıyım?
İcra mahkemesindeki itiraz yolu kapanır, ancak menfi tespit davası açılabilir. Ayrıca ödeme emri usulsüz tebliğ edildiyse tebliğin usulsüzlüğü şikâyet yoluyla ileri sürülebilir.
Senet boş imzalanıp sonradan doldurulmuş. Bunu nasıl ileri sürerim?
Bu bir imza itirazı değil, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasıdır. Boşluk doldurma itirazının yazılı delille ispatı gerekir; ispat yükü kural olarak borçludadır.
Senedi teminat olarak vermiştim. İtiraz edebilir miyim?
Edilebilir. Ancak senedin teminat senedi olduğu senetten ya da alacaklının imzasını taşıyan bir belgeden anlaşılmalıdır. Aksi hâlde bu iddia icra mahkemesinde dinlenmez; menfi tespit davasında ileri sürülür.
Çek için de aynı süre mi geçerli?
Evet. Çek, bono ve poliçe kambiyo senedidir ve hepsi için beş günlük itiraz süresi uygulanır. Karşılıksız çekin ceza boyutunu sitemizdeki “Karşılıksız Çek Suçu” yazısında anlattık.
Sonuç
Kambiyo senedine dayalı ödeme emri alan kişi tebliğ tarihini not etmeli ve beş gün dolmadan icra mahkemesine dilekçe vermelidir. İmza borçluya ait değilse bu açıkça yazılmalı; borç ödendiyse dekont ya da makbuz eklenmeli ve dilekçede takibin durdurulması da istenmelidir.
Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.