Ceza davası her zaman beraat ya da mahkûmiyetle bitmez. Bazı durumlarda mahkeme, sanığın fiili işlediğini kabul eder ama ona ceza vermez. Bu hükmün adı “ceza verilmesine yer olmadığı kararıdır” ve uygulamada kısaca CVYOK olarak anılır. Görünüşte sanık açısından beraatle aynı sonucu doğursa da iki karar arasında önemli bir fark vardır: beraatte suç ya da sanığın sorumluluğu yoktur, CVYOK’ta ise suç vardır ama ceza verilmez.
KISA CEVAP
- Ceza verilmesine yer olmadığı kararı, CMK 223/1’e göre bir hükümdür.
- Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, zorunluluk hâli, meşru savunmada sınırın mazur görülebilir heyecanla aşılması ve hata gibi kusuru kaldıran hâllerde verilir.
- Etkin pişmanlık, şahsi cezasızlık sebebi, karşılıklı hakaret ve fiilin haksızlık içeriğinin azlığı hâllerinde de verilir.
- Bu hâllerde fiil suç olma özelliğini korur.
- Kast veya taksir yoksa CVYOK değil, beraat kararı verilmelidir.
- Derhal beraat verilebilecek dosyada CVYOK verilemez.
Kanun metni
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 223/3 ve 223/4
(3) Sanık hakkında; a) Yüklenen suçla bağlantılı olarak yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya sağır ve dilsizlik hali ya da geçici nedenlerin bulunması, b) Yüklenen suçun hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin yerine getirilmesi suretiyle veya zorunluluk hali ya da cebir veya tehdit etkisiyle işlenmesi, c) Meşru savunmada sınırın heyecan, korku ve telaş nedeniyle aşılması, d) Kusurluluğu ortadan kaldıran hataya düşülmesi, Hallerinde, kusurunun bulunmaması dolayısıyla ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir. (4) İşlenen fiilin suç olma özelliğini devam ettirmesine rağmen; a) Etkin pişmanlık, b) Şahsî cezasızlık sebebinin varlığı, c) Karşılıklı hakaret, d) İşlenen fiilin haksızlık içeriğinin azlığı, Dolayısıyla, faile ceza verilmemesi hallerinde, ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.
İki grup CVYOK hâli
CMK 223/3 kusurun bulunmadığı hâlleri düzenler. Örneğin on iki yaşından küçük çocuklar veya fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayacak derecede akıl hastası olan kişiler hakkında ceza verilmez. Akıl hastası hakkında ayrıca güvenlik tedbirine hükmedilebilir.
CMK 223/4 ise kusur bulunmakla birlikte cezalandırmanın gereksiz görüldüğü hâlleri düzenler. Bazı örnekler şunlardır:
- Etkin pişmanlık: Kanunun bazı suçlarda öngördüğü ve cezayı tamamen ortadan kaldıran pişmanlık hâlleri.
- Şahsi cezasızlık sebebi: Örneğin TCK 167’de belirtilen bazı mal varlığına karşı suçların eşe, üstsoya veya altsoya karşı işlenmesi.
- Karşılıklı hakaret: TCK 129/3 uyarınca hakaretin karşılıklı olarak işlenmesi.
- Haksızlık içeriğinin azlığı: Örneğin TCK 145’e göre çalınan malın değerinin azlığı nedeniyle ceza vermekten vazgeçilmesi.
Beraatten farkı
Ayrım özellikle manevi unsur bakımından önem taşır. Fail kasten veya taksirle hareket etmemişse suç oluşmaz ve CMK 223/2-c uyarınca beraat kararı verilir. CVYOK, suçun bütün unsurlarıyla oluştuğu durumlar için öngörülmüştür. Beraat sebepleri için Beraat Kararı ve Derhal Beraat yazımıza bakılabilir.
Yargıtay kararı
Yargıtay 6. Ceza Dairesinin incelediği dosyada mahkeme, gerekçesinde sanıkların suç işleme kastının bulunmadığını belirtmiş, ancak hüküm fıkrasında TCK 145 ve CMK 223/4-d uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar vermişti. Daire, bu çelişkiyi düzelterek hükmü onamıştır:
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 30.09.2014 tarihli, E. 2012/7643, K. 2014/16586 sayılı kararı
Sanıkların suç işleme kastlarının bulunmadığı gerekçede belirtilmesine rağmen haklarında 5271 sayılı CMK’nın 223/2-c maddesi uyarınca beraatlerine karar verilmesi gerekirken, 5237 sayılı TCK’nın 145.maddesi ve 5271 sayılı CMK’nın 223/4-d maddesi gereği haklarında ceza verilmesine karar verilmesi, Bozmayı gerektirmiş […]
Daire, yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu hatayı düzeltme yoluyla gidermiş ve hüküm fıkrasını beraat olarak değiştirmiştir. Karar, kast yokluğu ile değer azlığının birbirinden farklı sonuçlar doğurduğunu açıkça gösterir. Değer azlığı konusu için Malın Değerinin Azlığı İndirimi (TCK 145) yazımıza bakılabilir.
Sıkça sorulan sorular
CVYOK adli sicile işlenir mi?
CVYOK bir mahkûmiyet hükmü olmadığından ceza içeren bir sicil kaydı oluşturmaz. Akıl hastalığı nedeniyle güvenlik tedbirine hükmedilmesi gibi durumlarda tedbirin kaydı ayrıca değerlendirilir.
CVYOK verilen sanık tazminat isteyebilir mi?
CMK 141 tazminat hâlleri arasında beraat açıkça sayılmıştır, CVYOK sayılmamıştır. Bu nedenle sanık açısından beraat kararının elde edilmesi daha avantajlıdır.
Sanık CVYOK kararına karşı kanun yoluna gidebilir mi?
Sanığın beraat kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmekte hukuki yararı bulunduğundan istinaf veya temyiz yoluna başvurabilir.
CVYOK verilirken yargılama giderleri kime yüklenir?
Yargılama giderlerinin hangi tarafa yükleneceği CMK 324 ve devamı hükümlerine göre karar türü ve somut durum dikkate alınarak belirlenir.
Savunma yaparken
Dosyada kast veya taksir yoksa savunmada CVYOK değil, açıkça CMK 223/2-c uyarınca beraat talep edilmelidir.
Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.