Eser Sözleşmesi: Ayıp İhbarı, İşsahibinin Seçimlik Hakları ve Zamanaşımı

Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Ev tadilatı, mutfak dolabı yapımı, montajı dahil makine imalatı, yazılım geliştirme ve kat karşılığı inşaat bu sözleşmenin örnekleridir. Eser ayıplı teslim edilirse işsahibi eseri gözden geçirip ayıbı uygun sürede yükleniciye bildirmelidir. Bildirim yapılmazsa eser kabul edilmiş sayılır. Ayıp nedeniyle açılacak davalar, teslimden itibaren taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki, taşınmaz yapılarda beş yılda zamanaşımına uğrar; yüklenicinin ağır kusuru varsa süre yirmi yıldır.

Eser sözleşmesi ile satış sözleşmesi arasındaki fark

Satışta satıcı hazır bir malı devreder. Eser sözleşmesinde ise yüklenici işsahibi için bir sonuç ortaya koyar. Bir makinenin montajı ve kurulumu da sözleşmenin konusuysa, Yargıtay bu sözleşmeyi eser sözleşmesi sayar. Ayrımın önemi, ayıp ihbarı süreleri ve zamanaşımı bakımından farklı kuralların uygulanmasıdır. Taraflardan biri tüketiciyse 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri de devreye girer.

Yüklenicinin borçları

• Özen ve sadakat. Yüklenici işi işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yapar (TBK m. 471).
• Zamanında başlama. Yüklenici işe zamanında başlamaz ya da işi geciktirir ve bütün tahminlere göre işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilir (TBK m. 473/1).
• Malzeme. Malzemeyi yüklenici sağlamışsa malzemenin ayıbından satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472).
• Ayıpsız teslim. Eser fen ve sanat kurallarına ve sözleşmeye uygun olmalıdır.

Ayıp ihbarı

İşsahibi gözden geçirmeyi ve bildirimi ihmal ederse eseri kabul etmiş sayılır. Kabulden sonra yüklenici, kasten gizlediği ve olağan gözden geçirmede fark edilemeyecek ayıplar dışında sorumluluktan kurtulur. Gizli ayıp sonradan ortaya çıkarsa da gecikmeksizin bildirilmelidir; bildirilmezse eser kabul edilmiş sayılır (TBK m. 477).

Bildirimin noter ihtarnamesiyle yapılması ve ayıbın sulh hukuk mahkemesinde delil tespitiyle belgelenmesi, sonraki davada ispatı kolaylaştırır.

Garanti süresi ihbar şartını kaldırır

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, montajı ve kurulumu da içeren bir makine imalatı uyuşmazlığında yerel mahkemenin sözleşmeyi satış sayıp Türk Ticaret Kanunu’na göre çözmesini hatalı buldu. Daire, garanti süresinin ayıp ihbarı üzerindeki etkisini de açıkladı:

Daire kararı bozdu ve uzman bilirkişi kurulu ile keşif yapılarak ayıbın niteliğinin, ret gerektirip gerektirmediğinin ve bedel indiriminin belirlenmesini istedi.

İşsahibinin seçimlik hakları

İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Eser işsahibinin taşınmazı üzerine yapılmışsa ve sökülmesi aşırı zarar doğuracaksa, işsahibi sözleşmeden dönemez; bu durumda bedel indirimi ya da onarım istenir (TBK m. 475/3).

Ayıp işsahibinin verdiği talimattan doğmuşsa ve yüklenici bunu açıkça ihtar etmişse, işsahibi ayıptan doğan haklarını kullanamaz (TBK m. 476).

Bedel

• Götürü bedel. Bedel baştan sabit belirlenmişse yüklenici, iş fazla emek gerektirse de artış isteyemez. Ancak öngörülemeyen durumlar işi aşırı güçleştirirse hâkimden uyarlama isteyebilir (TBK m. 480).
• Değere göre bedel. Bedel belirlenmemişse, eserin değeri ve yüklenicinin giderleri esas alınır (TBK m. 481).
• Muacceliyet. Bedel eserin teslimi anında ödenir; parça parça teslimde her parçanın bedeli o parçanın tesliminde muaccel olur (TBK m. 479).

İşsahibi, eser tamamlanmadan önce yapılan kısmın karşılığını ödeyip yüklenicinin bütün zararlarını gidererek sözleşmeyi her zaman feshedebilir (TBK m. 484).

Zamanaşımı

Süreç

1. Eser teslim alınır, teslim tarihi tutanakla belgelenir.
2. Eser imkân bulunur bulunmaz gözden geçirilir; gerekirse bilirkişi raporu alınır.
3. Ayıplar noter ihtarnamesiyle yükleniciye bildirilir.
4. Ayıp sulh hukuk mahkemesinde delil tespitiyle belgelenir.
5. Dönme, bedel indirimi ya da onarım talebiyle zamanaşımı dolmadan dava açılır.

Sıkça sorulan sorular

Tadilat ustası işi yarım bıraktı. Ne yapılabilir?
İşin kararlaştırılan zamanda bitirilemeyeceği açıkça anlaşılıyorsa işsahibi teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilir (TBK m. 473/1). Yapılan kısmın değeri ve eksiklikler bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Ayıbı fark ettim ama bir yıl sonra bildirdim. Haklarım düşer mi?
Açık ayıplar, eser imkân bulunur bulunmaz gözden geçirilerek uygun sürede bildirilmelidir; aylar sonra yapılan bildirim geç sayılma riski taşır. Ayıp gizliyse, ortaya çıktıktan sonra gecikmeksizin bildirilmesi yeterlidir. Sözleşmede garanti süresi varsa, bu süre içinde ortaya çıkan ayıp için ayrıca ihbar şartı aranmaz.

İnşaat bitti, beş yıl sonra çatıdan su aldı. Dava açılabilir mi?
Taşınmaz yapılarda süre teslimden itibaren beş yıldır. Yüklenicinin ağır kusuru, örneğin projeye aykırı malzeme kullanımı ispat edilirse süre yirmi yıldır.

Usta “fiyat arttı, ek ödeme yapılmazsa bitirmem” diyor. Haklı mı?
Götürü bedelde yüklenici kural olarak artış isteyemez. Öngörülemeyen olağanüstü durumlar varsa hâkimden uyarlama isteyebilir; işi tek taraflı durdurması sözleşmeye aykırılıktır.

Sonuç

Ayıplı eserde işsahibinin haklarını koruyan iki adım, ayıbın gecikmeden bildirilmesi ve delil tespitiyle belgelenmesidir. Dava, teslim tarihinden itibaren işleyen iki, beş ya da yirmi yıllık süre dolmadan açılmalıdır.

Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.