Miras Sözleşmesi Nedir? Şekli, Türleri, Ortadan Kaldırılması ve Vasiyetnameden Farkı

Miras sözleşmesi, mirasbırakanın ölümünden sonra malvarlığının ne olacağını karşı tarafla anlaşarak belirlediği sözleşmedir. Vasiyetname tek taraflıdır ve mirasbırakan ondan her zaman dönebilir; miras sözleşmesi ise iki taraflıdır ve mirasbırakanı bağlar. Mirasbırakan bu sözleşmeyle mirasını ya da belirli bir malını karşı tarafa veya üçüncü bir kişiye bırakmayı üstlenebilir; buna olumlu miras sözleşmesi denir. Bir mirasçının ileride doğacak miras hakkından vazgeçtiği sözleşme ise mirastan feragat sözleşmesidir. İki türün de geçerli olması için noterde ya da sulh hâkimi önünde, resmî vasiyetname şeklinde ve iki tanıkla yapılması gerekir.

Miras sözleşmesinin türleri

Olumlu miras sözleşmesi

Uygulamadaki örnekler:

• Bir kişi, yıllardır kendisine bakan yeğeniyle sözleşme yaparak evini ona bırakmayı üstlenir.
• Eşler, birbirlerini mirasçı atadıkları karşılıklı bir miras sözleşmesi yapar.
• Mirasbırakan, şirketteki payını oğluna bırakmayı, oğlu da karşılığında kız kardeşine belirli bir ödeme yapmayı üstlenir.

Sözleşme, mirasbırakanın sağlığında mallarını satmasına engel değildir. Kanunun koruduğu, mirasbırakanın sözleşmeyi boşa çıkaracak ölüme bağlı tasarruflar ve bağışlamalar yapmamasıdır. Örneğin sözleşmeyle yeğenine bırakılan ev, sonradan bir vasiyetnameyle başkasına bırakılırsa ya da başkasına bağışlanırsa yeğen bu işlemlere itiraz edebilir.

Mirastan feragat sözleşmesi

Mirastan feragat, mirasbırakanın bir mirasçısıyla yaptığı ve mirasçının ileride doğacak miras hakkından vazgeçtiği sözleşmedir (TMK m. 528). Feragat karşılıklı ya da karşılıksız olabilir. Bu türü ayrıntılı olarak sitemizdeki Mirastan Feragat Sözleşmesi yazısında anlattık.

Şekil şartı

Resmî memur noter, sulh hâkimi ya da kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevlidir (TMK m. 532). Mirasbırakanın eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz; tanıklara ve onların yakınlarına da o sözleşmeyle kazandırma yapılamaz (TMK m. 536). Adi yazılı bir sözleşme ya da noterde yapılan ama tanık bulunmayan bir taahhütname, miras sözleşmesi olarak geçerli değildir. Bu şekil eksikliği, iptal davasıyla ileri sürülür (TMK m. 557/4).

Ehliyet

Vasiyet için on beş yaş yeterli olduğu hâlde miras sözleşmesi için daha sıkı bir ehliyet aranır:

Bu şart yalnızca mirasbırakan için aranır. Karşı taraf yalnızca bir kazanım elde ediyorsa, onun için genel sözleşme ehliyeti kuralları uygulanır.

Üçüncü kişi yararına miras sözleşmesi

Mirasbırakan, sözleşmeyi bir kişiyle yapıp malı başka bir kişiye bırakmayı üstlenebilir. Bu kişinin sözleşmeye katılması, hatta sözleşmeden haberi olması gerekmez.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 2024 tarihli kararında, kocasının mirasından erkek kardeşi lehine ve karşılık alarak feragat eden bir kadın, üç gün sonra aynı taşınmaz için ikinci bir feragat sözleşmesi yaparak feragati 1/6 payla sınırladı. Bölge adliye mahkemesi, kardeşin murisin yasal mirasçısı olmadığı gerekçesiyle davayı usulden reddetti. Yargıtay bu kararı bozdu:

Daire aynı kararda, birbiriyle bağdaşmayan iki miras sözleşmesi yapılması hâlinde ikinci sözleşmeye TMK m. 527/2 kapsamında itiraz edilebileceğini, lehine feragat edilen kişinin hakkını TMK m. 598, 599 veya 600 çerçevesinde isteyebileceğini belirtti.

Miras sözleşmesi nasıl sona erer?

• Tarafların anlaşması. Taraflar sözleşmeyi yazılı bir anlaşmayla her zaman ortadan kaldırabilir. Bunun için resmî şekil gerekmez; yazılı şekil yeterlidir (TMK m. 546/1).
• Mirasbırakanın tek taraflı kaldırması. Lehine sözleşme yapılan kişi, sözleşmeden sonra mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı olarak kaldırabilir. Bu kaldırma, vasiyetname şekillerinden biriyle yapılır (TMK m. 546/2-3).
• Sözleşmeden dönme. Sözleşmede mirasbırakana sağlığında bir edim (örneğin bakım ya da düzenli ödeme) vaat edilmiş ve bu edim yerine getirilmemiş ya da güvenceye bağlanmamışsa, edimi isteme hakkı olan taraf borçlar hukuku kurallarına göre sözleşmeden dönebilir (TMK m. 547).
• Önce ölme. Mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasbırakandan önce ölürse sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar (TMK m. 548).

Saklı pay ve tenkis

Miras sözleşmesi de saklı pay sınırına tabidir. Mirasbırakan sözleşmeyle bütün mirasını bir kişiye bıraksa bile çocuklarının, anne-babasının ve eşinin saklı paylarını ortadan kaldıramaz. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açar. Saklı pay oranlarını sitemizdeki Yasal Mirasçılar ve Miras Payları yazısında gösterdik.

Vasiyetname ile karşılaştırma

• Taraf. Vasiyetname tek taraflıdır; miras sözleşmesinde mirasbırakanın karşısında bir taraf vardır.
• Dönme. Vasiyetnameden her zaman dönülebilir (TMK m. 542); miras sözleşmesi ancak yukarıdaki sebeplerle ortadan kalkar.
• Şekil. Vasiyetname el yazısıyla da yapılabilir (TMK m. 538); miras sözleşmesi yalnızca resmî şekilde yapılır.
• Ehliyet. Vasiyet için on beş yaş ve ayırt etme gücü yeterlidir (TMK m. 502); miras sözleşmesi için erginlik ve kısıtlı olmamak da aranır.

Sıkça sorulan sorular

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi miras sözleşmesi midir?
Ayrı bir sözleşmedir; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) düzenlenir. Ancak şekli miras sözleşmesiyle aynıdır: sözleşme mirasçı atanmasını içermese bile miras sözleşmesi şeklinde, yani resmî memur ve iki tanık önünde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m. 612/1). Devletçe tanınmış bir bakım kurumuyla yapılan sözleşmede yazılı şekil yeterlidir. Bu sözleşmeyi sitemizdeki Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi yazısında anlattık.

Miras sözleşmesi yapıldıktan sonra mirasbırakan evini satabilir mi?
Satabilir. TMK m. 527/2, mirasbırakanın malvarlığında serbestçe tasarruf edebileceğini açıkça belirtir. Ancak satış görünümündeki işlem gerçekte bağışlama ise ve sözleşmeyi boşa çıkarma amacı taşıyorsa itiraz edilebilir.

Miras sözleşmesi tapuya şerh edilir mi?
Miras sözleşmesi tapu siciline mülkiyet devri olarak tescil edilmez; mülkiyet mirasbırakanın ölümüyle ve sözleşmenin yerine getirilmesiyle geçer. Sözleşmenin tarafı, mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçılara karşı hakkını isteyebilir.

Sözleşmeye karşı iptal davası ne zaman açılır?
İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasın geçmesinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 559).

Sonuç

Miras sözleşmesi yapılmadan önce sözleşmenin olumlu miras sözleşmesi mi yoksa mirastan feragat mı olacağı, malın kime bırakılacağı ve karşı tarafın sağlıkta bir edim üstlenip üstlenmeyeceği açıkça belirlenmelidir. Sözleşme noterde iki tanıkla, mirasbırakanın ehliyetini gösteren bir sağlık raporu eşliğinde düzenlenmeli; saklı paylı mirasçılar varsa tenkis riski baştan hesaplanmalıdır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.