Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılmasıyla Dolandırıcılık (TCK 158/1-f) ve 2026 Değişikliği

Dolandırıcılık dosyalarının büyük kısmında para bir banka hesabına gönderilir. Ancak paranın banka aracılığıyla transfer edilmesi, her dolandırıcılığı otomatik olarak “banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması” nitelikli hâline dönüştürmez. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, dört yıllık alt sınırla ağır bir ceza öngördüğü için bu ayrım uygulamada çok önemlidir. 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun ise hesabını veya kartını dolandırıcılara kullandıran kişiler için cezayı yarı oranında indiren yeni bir dördüncü fıkra eklemiştir.

Kanun metni

Bankanın “araç” olması ne demektir?

Bu bentte cezanın ağırlaştırılmasının nedeni, bankaların toplumda güven duyulan kurumlar olması ve bu güvenin kötüye kullanılmasıdır. Bu nedenle bendin uygulanması için ya bankanın kendisinin aldatılması ya da banka sisteminin aldatma için elverişli bir araç olarak kullanılması gerekir. Örnekler:

• Başkasının kimliğiyle bankadan kredi çekilmesi.
• Banka çalışanı gibi aranıp mağdurun internet bankacılığı bilgilerinin ele geçirilmesi ve hesabından para aktarılması.
• Sahte belgelerle bankanın kredi vermeye ikna edilmesi.

Buna karşılık, internetten satış ilanıyla aldatılan bir kişinin parayı kendi iradesiyle failin hesabına göndermesinde banka yalnızca ödeme kanalıdır. Bu durumda olay, somut özelliklerine göre basit dolandırıcılık veya bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması hâli bakımından ayrıca değerlendirilir.

Hesap ve kart kullandırma: 158/4

Dolandırıcılık şebekeleri, mağdurlardan alınan paraları aktarmak için başkalarına ait banka hesaplarını ve kartlarını kullanır. Hesabını küçük bir bedel karşılığında “kiralayan” kişiler, bugüne kadar çoğunlukla nitelikli dolandırıcılığa iştirakten yargılanıyordu. 7589 sayılı Kanunla 31/7/2026’dan itibaren yürürlüğe giren dördüncü fıkra, katkısı yalnızca hesap, kart veya bunları kullanmaya yarayan bilgileri vermekten ibaret olan kişiler için cezanın yarı oranında indirilmesini öngörür. Bu indirim lehe hüküm olduğundan, yürürlükten önce işlenen fiillere de uygulanır (TCK m. 7/2).

Hesap kullandırma konusunu sitemizdeki IBAN Kiralama Suçu ve Banka Hesabını Kullandıran Sanığın Dolandırıcılık Suçuna İlişkin Hukuki Durumu yazılarında ayrıca anlattık.

Benzer suçlardan farkı

Yargıtay kararları

Mağdurun kendi çektiği kredi: banka araç değildir. Bankanın yalnızca paranın geçtiği bir kanal olduğu durumlarda nitelikli hâl uygulanmaz.

Bu kararda ilk derece mahkemesi sanıkları TCK 158/1-f uyarınca mahkûm etmiştir. Yargıtay eylemi basit dolandırıcılık olarak nitelendirmiş ve uzlaştırma yapılmadan hüküm kurulamayacağını belirterek hükmü bozmuştur. Bozma kararı, temyize başvurmayan diğer sanığa da sirayet ettirilmiştir. Bu ayrım cezanın alt sınırını dört yıldan bir yıla indirir ve dosyayı uzlaştırma kapsamına sokar.

Aldatıcı nitelikte sahte çek: banka araçtır. Bankanın maddi varlığının, örneğin bankaya ait gibi görünen sahte çeklerin aldatmada kullanılması ise bendin uygulanmasını gerektirir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 17.11.2022 tarihli, E. 2021/16650, K. 2022/19233 sayılı kararında Daire heyeti suça konu çekleri bizzat incelemiş, “çeklerin aldatıcılık niteliğinin bulunduğu” belirlendikten sonra banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılıktan kurulan mahkûmiyet onanmıştır. Aynı kararda, çeklerin aynı tarihte verildiği durumda zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilerek resmî belgede sahtecilik cezası düzeltilmiştir.

İnternet ilanı: bilişim sistemi araçtır. Aynı bentte yer alan “bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması” hâli, internet üzerinden yapılan satış dolandırıcılıklarında sık uygulanır.

Bu kararda TCK 158/1-f uyarınca kurulan mahkûmiyet onanmıştır. Dolayısıyla internet ilanıyla aldatılan kişinin parayı banka veya kargo yoluyla ödemesi, banka bakımından nitelikli hâli oluşturmasa bile, aldatmanın internet sitesindeki ilan aracılığıyla gerçekleştirilmesi nedeniyle aynı bent uygulanabilir.

Bu kararlardan çıkan ilkeler şunlardır:

• Mağdurun aldatıldıktan sonra kendi iradesiyle bankadan kredi çekmesi veya para göndermesi, bankayı aldatmanın aracı yapmaz; eylem basit dolandırıcılıktır ve uzlaştırma kapsamındadır.
• Aldatıcı nitelikteki sahte çek gibi banka araçlarının kullanılması, bankanın araç olarak kullanılması sayılır.
• Aldatmanın internet ilanı gibi bir bilişim sistemi üzerinden kurulması hâlinde aynı bendin bilişim sistemi hâli uygulanır.
• Belirli bir kredinin açılması için bankaya karşı işlenen fiiller 158/1-j, kendini banka çalışanı olarak tanıtma ise 158/1-l kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Görevli mahkeme ve zamanaşımı

Nitelikli dolandırıcılık davaları 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca ağır ceza mahkemesinde görülür. Bu bentte hapis cezasının alt sınırı dört yıl, üst sınırı on yıldır; dava zamanaşımı on beş yıldır (TCK m. 66/1-d). Eylem basit dolandırıcılık olarak nitelendirilirse dava asliye ceza mahkemesinin görevine girer, zamanaşımı sekiz yıla iner ve uzlaştırma zorunlu hâle gelir. Üç veya daha fazla kişinin birlikte işlemesi hâlinde ceza yarı oranında, suç örgütü faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır (TCK m. 158/3).

Soruşturma süreci

1. Şikâyet ve bloke: Mağdur derhâl bankasını ve kolluğu arar; paranın gönderildiği hesaba bloke konulması istenir.
2. Para akışının izlenmesi: Savcılık, bankalardan hesap hareketlerini, IP kayıtlarını ve ATM kamera görüntülerini ister.
3. Hesap sahiplerinin ifadesi: Hesabı kullanılan kişiler şüpheli olarak dinlenir. Hesabını nasıl ve kime verdiği, karşılığında ne aldığı sorulur.
4. Nitelendirme: Bankanın veya bilişim sisteminin aldatmanın aracı olup olmadığına göre suç basit veya nitelikli dolandırıcılık olarak belirlenir.
5. Kovuşturma: Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamında değildir. Basit dolandırıcılık ise uzlaştırma kapsamındadır.

Sıkça sorulan sorular

Hesabımı birine kullandırdım, dolandırıcılıkta kullanılmış. Ne olacak?
Hesabın dolandırıcılıkta kullanılacağını bilerek veya bunu öngörerek verildiği ispatlanırsa iştirak sorumluluğu doğar. 158/4 uyarınca, katkı yalnızca hesap bilgilerini vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir. Hesabın bilgisi dışında kullanıldığı ispat edilirse ceza sorumluluğu doğmaz.

İnternet ilanıyla dolandırıldım ve parayı banka yoluyla gönderdim. Nitelikli dolandırıcılık mı olur?
Paranın banka yoluyla gönderilmesi tek başına bankanın araç olarak kullanılması sayılmaz. Ancak aldatma internet sitesindeki bir ilan üzerinden gerçekleştirilmişse, Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 2021 tarihli kararında olduğu gibi, eylem bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık (TCK 158/1-f) kabul edilebilir.

Kripto para hesapları da yeni hükmün kapsamında mı?
158/4, kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesapların kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçların verilmesini de açıkça kapsar.

Etkin pişmanlık nasıl uygulanır?
Mağdurun zararının kovuşturmadan önce tamamen giderilmesi hâlinde ceza üçte ikiye, hükümden önce giderilmesi hâlinde yarıya kadar indirilir. Birden fazla fail varsa, zararı gideren kişi bu indirimden yararlanır.

Kendini banka çalışanı olarak tanıtıp arayan kişi hangi bentten sorumlu olur?
TCK 158/1-l, kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenen dolandırıcılığı ayrı bir nitelikli hâl olarak düzenler. Bu bentte de hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Mağdurun hesap bilgileri bu yolla ele geçirilip internet bankacılığı üzerinden para aktarılmışsa, bilişim sisteminin araç olarak kullanılması da tartışılır.

Eylem basit dolandırıcılık sayılırsa ne değişir?
Basit dolandırıcılık (TCK 157) uzlaştırma kapsamındadır. Savcılık veya mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermek zorundadır; mağdurun zararının giderilmesi karşılığında uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir. Yukarıdaki 15. Ceza Dairesi kararında, uzlaştırma yapılmadan nitelikli dolandırıcılıktan kurulan hüküm bu nedenle bozulmuştur.

Paranın gönderildiği hesaba bloke konulabilir mi?
Mağdurun bankasına ve kolluğa hızla başvurması, paranın henüz çekilmediği durumlarda hesabın bloke edilmesini ve paranın iadesini mümkün kılabilir. Bloke ve el koyma kararları savcılık veya hâkimlik tarafından verilir. Bu nedenle başvurunun dekont, mesaj ve arama kayıtlarıyla birlikte, olaydan sonra vakit geçirmeden yapılması önemlidir.

Değerlendirme

Banka aracılığıyla dolandırıcılık dosyalarında ilk soru, bankanın gerçekten aldatmanın aracı olup olmadığıdır. Bu sorunun cevabı cezanın alt sınırını dört yıldan bir yıla kadar değiştirebilir. Hesap kullandırma dosyalarında ise 7589 sayılı Kanunla gelen indirim, eski tarihli dosyalarda da lehe kanun olarak dikkate alınmalıdır.

Yukarıdaki kararlar, aynı bent içinde iki ayrı nitelikli hâl bulunduğunu da göstermektedir. Banka hâli için bankanın kendisinin veya banka araçlarının aldatmada kullanılması, bilişim hâli için ise aldatmanın bir bilişim sistemi üzerinden kurulması gerekir. İddianamede hangi hâle dayanıldığının açıkça gösterilmesi ve savunmanın buna göre yapılması önemlidir.

İlgili yazı: Yargıtay Kararı Işığında Banka Hesabını Kullandıran Sanığın Dolandırıcılık Suçuna İlişkin Hukuki Durumu

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.

Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.