1. Tanımı
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, failin gerçekleştirdiği kasten yaralama fiilinin, öngörülmeyen ancak daha ağır bir sonuç doğurması durumunda söz konusu olur. Bu suç, Türk Ceza Kanunu’nun 87. maddesinde düzenlenmiştir ve kasten yaralama fiili sonucunda mağdurun vücudunda veya sağlığında daha ağır zararlar (örneğin duyularından birinin işlevinin kaybı, kemik kırığı, organ kaybı, bitkisel hayata girme) meydana geldiğinde devreye girer.
TCK m.87 (özetlenmiş şekliyle) şöyledir:
(1) Kasten yaralama fiili, mağdurun:
a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
b) Konuşmasında sürekli zorluğa,
c) Yüzünde sabit ize,
d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına,
neden olmuşsa, yukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza, bir kat artırılır. Ancak verilecek ceza üç yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde (kemik kırılması) beş yıldan az olamaz.
(2) Fiilin:
a) İyileşmesi imkansız bir hastalığa veya bitkisel hayata,
b) Duyu veya organ işlev kaybına,
c) Konuşma veya çocuk yapma yeteneklerinin yitirilmesine,
d) Yüzün sürekli değişikliğine,
e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine,
neden olması halinde ise ceza iki kat artırılır. Ancak verilecek ceza beş yıldan, üçüncü fıkraya giren hallerde sekiz yıldan az olamaz.
(3) Kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması durumunda, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, verilen ceza yarısına kadar artırılır.
(4) Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, sekiz yıldan on iki yıla kadar veya on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (olayın niteliğine göre).
Bu hükümler, kasten yaralama fiilinin netice bakımından ciddi ve ağır zararlar doğurması durumunda devreye girerek ceza miktarını yükseltir.
2. Suçun Unsurları
- Fail ve Mağdur
- Fail, kasten yaralama fiilini işleyen herhangi bir kişi olabilir. Mağdur da bedeni veya ruhsal bütünlüğü hedef alınan kişidir.
- Fiil: Kasten Yaralama
- Kasten yaralama (TCK m.86) fiilinin, normalden daha ağır bir zarar doğurmasıdır. Fail, mağdurun ölümünü veya uzuv kaybını doğrudan istememiş olsa da yaralama kastıyla hareket etmiştir.
- Netice: Daha Ağır Zararlar
- Fiil, duyu veya organ kaybı, yüzde sabit iz, bitkisel hayat, gebeliğin sonlanması veya kemik kırılması gibi ağır sonuçlar doğurabilir. Ayrıca fiilin yaşamı tehlikeye sokacak bir boyuta ulaşması da bu kapsamda değerlendirilir.
- Manevi Unsur: Kast
- Failin yaralama kastı vardır, ancak ağır netice bakımından en azından taksir derecesinde sorumlu tutulabilir. Madde 23 uyarınca “netice sebebiyle ağırlaşmış suç”larda ağırlaşan neticeye ilişkin en azından taksirin varlığı aranır.
3. Cezası ve Ağırlık Dereceleri
- Netice: Duyular veya Organ İşlevinde Sürekli Zayıflama (m.87/1)
- Temel ceza, kasten yaralama suçunun TCK m.86’daki cezasının bir kat artırılmasıdır. Ancak yasal alt sınırlar korunmuştur (en az üç yıl veya kemik kırılması varsa en az beş yıl).
- Daha Ağır Neticeler (m.87/2)
- İyileşmesi imkansız hastalık, bitkisel hayata girme, duyular veya organların tamamen işlev yitirmesi, yüzün kalıcı değişimi, gebe kadının çocuğunun düşmesi gibi durumlarda ceza iki kat artırılır. Ancak bu sefer alt sınır beş yıl veya kemik kırılması varsa sekiz yıl olarak belirlenmiştir.
- Kemik Kırılması veya Çıkığı (m.87/3)
- Kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine bakılarak, kasten yaralama için verilen ceza, yarısına kadar artırılır. Bu artırım, fıkraya göre ayrıca uygulanır.
- Ölüm Neticesi (m.87/4)
- Kasten yaralama sonucu ölüm meydana gelirse, verilecek ceza sekiz yıldan on iki yıla veya on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis olabilir. (TCK m.86’daki temel ceza esas alınarak artırılmıştır.)
4. Uygulamada Dikkat Çeken Noktalar
- Haksız Tahrik ve Meşru Savunma
- Eğer mağdurun haksız eylemi failin bu suçu işlemesine etki etmişse, haksız tahrik (TCK m.29) hükümleriyle cezada indirim yapılabilir.
- Fail meşru savunma (TCK m.25) koşulları içinde hareket etmişse ceza sorumluluğu doğmayabilir.
- Failin Amacı ile Sonucun Uyumsuzluğu
- Fail mağdurun uzuv kaybını ya da ölümünü istememiştir; ancak davranışı bu sonuçları doğurmuşsa neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama hükümleri devreye girer.
- Bu neticenin oluşmasında failin en azından taksir düzeyinde bir kusuru bulunmalıdır (TCK m.23).
- Kemik Kırığı Tespiti
- Mahkeme, kemik kırılmasının “hayat fonksiyonlarındaki etkisini” araştırır. Raporlar, kırığın derecesi ve kalıcı sakatlık durumu cezada artırım miktarını belirler.
- Gebelik Durumu
- Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğun erken doğması veya düşmesi neticelerinin varlığı cezanın artırılmasına yol açar.
- Görevli Mahkeme
- Verilecek ceza miktarının üst sınırı asliye ceza mahkemesinin görevi dışına çıkabilir. Bu durumda yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır.
SIKÇA SORULAN SORULAR (TCK 87)
1) Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama Suçunun Cezası Nedir?
Cevap: Cezalar, kasten yaralamaya göre artırım uygulanarak belirlenir. Ağır neticeler bakımından ceza bir kat veya iki kat artırılır, alt sınırlar ise üç yıl, beş yıl veya sekiz yıl gibi daha yüksek cezalar olarak öngörülmüştür. Ölüm meydana gelirse sekiz ila on iki veya on iki ila on sekiz yıl arasında hapis cezası verilebilir.
2) Kemik Kırılması Durumunda Ceza Ne Kadar Artırılır?
Cevap: TCK m.87/3’e göre, kasten yaralama sonucu kemik kırılması ya da çıkığı oluşmuşsa, bu kırığın hayat fonksiyonlarına etkisi dikkate alınarak ceza yarısına kadar artırılır. Ayrıca alt sınırlar da duruma göre yükseltilebilir.
3) Kasten Yaralama ile Öldürme Arasındaki Fark Nedir? Ölüm Meydana Gelince Kasten Öldürme mi Olur?
Cevap: Failin kastı, yaralamaya yöneliktir. Ancak ölüm meydana gelirse ve bu netice öngörülebilir taksir derecesinde gerçekleşmişse neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama söz konusu olur. Fail, doğrudan öldürme kastıyla hareket etmişse TCK m.81’deki kasten öldürme suçu uygulanır. Aradaki fark, failin öldürmeyi isteyip istememesine dayanır.
4) Gebe Kadının Çocuğunun Erken Doğması veya Düşmesi Hangi Durumda Ceza Artırır?
Cevap: Fail, kasten yaralama fiilini gebe kadına karşı işlediğinde, netice olarak vaktinden önce doğum veya düşük meydana gelirse ceza TCK m.87 hükümleri gereğince artırılır. Burada da failin davranışı ile netice arasında nedensellik kurulmalıdır.
5) Bilinçli Taksir Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralamada Uygulanır mı?
Cevap: Bu suç türü, kasten yaralamanın ağır sonuç doğurmasıdır. Taksirli unsur, daha ağır neticenin oluşması bakımından devreye girer. Fail, kasten yaralama kastıyla hareket eder fakat ağır neticeyi istemez. Yine de en azından öngörme veya tedbirsizlik ölçütü aranır (TCK m.23).
6) Haksız Tahrik Uygulanabilir mi?
Cevap: Mağdurun haksız bir eylemi failde öfke veya şiddetli elem doğurmuşsa ve fail bu etki altında yaralama eylemini gerçekleştirmişse, mahkeme haksız tahrik hükmüyle cezayı indirebilir (TCK m.29). Ancak ağır neticelerin varlığı, indirimin oranını etkileyebilir.
7) Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama Hangi Mahkemede Görülür?
Cevap: Suçun alt ve üst sınırına göre asliye ceza mahkemesi veya ağır ceza mahkemesi görevli olabilir. Örneğin, ölümle sonuçlanan ağır yaralama durumunda ceza üst sınırı on sekiz yıla ulaştığı için ağır ceza mahkemesi yetkili hale gelebilir.
Sonuç
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m.87), failin kasten yaralama fiilinin öngörülenden daha ağır zararlar doğurması ile ceza miktarını artıran bir düzenlemedir. Uzuv kaybı, kalıcı sakatlık, bitkisel hayata girme gibi ağır sonuçlar cezanın bir veya iki kat artırılmasını gerektirirken; kemik kırılması ya da çıkığı halinde ceza ayrıca yarı oranına kadar artırılır. Ölüm neticesinin meydana gelmesi ise sekiz ila on iki veya on iki ila on sekiz yıl arasında hapisle cezalandırılmaya yol açar. Failin kastı yaralamaya yönelik olsa bile ağır neticelerin gerçekleşmesinde en azından taksir düzeyinde bir kusur arandığından, fail bu ağır sonuçtan da sorumlu tutulur.