Kefalet sözleşmesi, başkasının borcu ödenmezse o borcu ödeyeceğinizi taahhüt ettiğiniz sözleşmedir. Türk Borçlar Kanunu kefili korumak için sıkı şekil şartları koyar. Sözleşme yazılı olmalı, kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve kefalet tarihi kefilin kendi el yazısıyla yazılmalı, müteselsil kefalette bu sıfat da el yazısıyla belirtilmelidir. Evli kefil için, kanundaki istisnalar dışında, eşin sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verdiği yazılı rıza gerekir. Bu şartlardan biri eksikse kefalet geçersizdir ve kefil borçtan sorumlu tutulamaz.
KISA CEVAP
- Kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalı, azami miktar ve tarih belirtilmelidir (6098 sayılı TBK m. 583).
- Azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olunduğu, kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
- Evli kefil için eşin yazılı rızası gerekir; rıza sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verilmelidir (TBK m. 584).
- Şirket ortağı ya da yöneticisinin şirket için verdiği kefalet gibi bazı hâllerde eş rızası aranmaz.
- Gerçek kişilerin verdiği kefalet, sözleşme tarihinden itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona erer.
- Geçersiz kefalete dayanılarak icra takibi yapılırsa kefil menfi tespit davası ya da itiraz yoluyla bunu ileri sürer.
Kefalet nedir?
Kefalet, alacaklıya karşı borçlunun borcunun ödenmesini güvence altına alan bir sözleşmedir. Banka kredilerinde, kira sözleşmelerinde, araç ve konut kredilerinde sıkça istenir. Kefil, borçlu ödemezse kendi malvarlığıyla sorumlu olur.
İki tür kefalet vardır:
- Adi kefalet. Alacaklı önce borçluya başvurmalıdır. Kefile kural olarak borçlu hakkında takip sonuçsuz kaldıktan sonra gidilebilir.
- Müteselsil kefalet. Alacaklı borçluya gitmeden doğrudan kefilden isteyebilir. Banka kredilerinde istenen kefalet neredeyse her zaman müteselsil kefalettir.
Şekil şartları
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 583/1
Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.
Bu hükme göre üç şey kefilin el yazısıyla yazılmalıdır:
- Sorumlu olunacak azami miktar, örneğin “250.000 TL”
- Kefalet tarihi
- Müteselsil kefalette “müteselsil kefil” ifadesi ya da aynı anlama gelen bir ifade
Matbu bir formdaki boşluğa başkası tarafından yazılmış miktar ya da yalnızca imza, şekil şartını karşılamaz. Miktarın el yazısıyla yazılmadığı iddiasında mahkeme genellikle grafoloji ya da Adli Tıp incelemesi yaptırır. Müteselsil ifadesi kefilin el yazısıyla yazılmamışsa kefalet, şartları varsa adi kefalet olarak değerlendirilebilir.
Eşin yazılı rızası
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 584/1
Eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır. Kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumlu olacağı miktarın artmasına veya adi kefaletin müteselsil kefalete dönüşmesine ya da kefil yararına olan güvencelerin önemli ölçüde azalmasına sebep olmayan değişiklikler için eşin rızası gerekmez.
Maddeye 2013’te eklenen fıkrayla bazı kefaletlerde eş rızası aranmaz. Ticaret siciline kayıtlı işletmenin sahibi ya da ticaret şirketinin ortağı veya yöneticisi tarafından işletme ya da şirketle ilgili verilen kefaletler bunların başında gelir. Esnaf kredileri ve bazı kooperatif kredileri için de istisna vardır.
Sonradan alınan rıza ne olur?
Kanun rızanın sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verilmesini arar. Sonradan verilen rıza kural olarak geçersizliği gidermez. Ancak Yargıtay, eşin sonradan açıkça rıza gösterdiği bir durumda geçersizliğin ileri sürülmesini hakkın kötüye kullanılması saydı. Bu davada kefil, kefalet sırasındaki eş rızasındaki imzanın eşine ait olmadığını ispat etmişti; borç yeniden yapılandırılırken ise eşi bankaya yeni bir muvafakatname vermişti:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 18.10.2022 tarihli, E. 2021/3663, K. 2022/7076 sayılı kararı
Davacının kefalet sözleşmesini imzaladığı sırada eşi …’un, kefalet sözleşmesine rıza gösterdiğine dair geçerli bir imzası yoksa da daha sonra davalı banka ile yapılan 05.05.2016 tarihli yeniden yapılandırma protokolü sırasında alınan 05.05.2016 tarihli belgede davacının eşinin davalı banka ile yaptığı sözleşmeye muvavafakat ettiğini beyan etmesi karşısında sözleşmenin başlagıcındaki eş rızasına dair imza eksikliğini ileri sürmesi TMK’nın 2. maddesi anlamında hakkın kötüye kullanılması olup, mahkemece bu gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Bu karar, kefaletin geçersizliğine dayanacak kişinin sonradan yaptığı işlemlere dikkat etmesi gerektiğini gösteriyor. Yapılandırma sırasında eşin imzaladığı belge, eski bir şekil eksikliğini ileri sürmeyi engelleyebilir.
İpotek vermek kefalet midir?
Hayır. Kendi taşınmazını başkasının borcu için ipotek eden kişi ayni bir güvence verir; kefalet şahsi güvencedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararına konu davada bölge adliye mahkemesi, TBK m. 584’ün ipotekte uygulanmayacağını şöyle açıklamıştı:
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 16.04.2025 tarihli, E. 2024/4069, K. 2025/2034 sayılı kararında aktarılan bölge adliye mahkemesi gerekçesi
davacı taraf TBK’nın 584. maddesine dayanmış ise de söz konusu hükmün şahsi güvence verilmesine ilişkin düzenleme olduğu, TMK’nın 881 ve devamı maddelerinde düzenlenen ipotek akdinin kurulmasında eş rızasının gerektiğine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığı belirtilerek, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunduğundan davalı Banka vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne
Yargıtay bu kararı başka bir usul nedeniyle bozdu; esasa ilişkin bu değerlendirme hakkında görüş bildirmedi. İpotek edilen taşınmaz aile konutuysa, eşin rızası bu kez Türk Medeni Kanunu’nun aile konutuna ilişkin hükmü gereği aranır. Bu konuyu sitemizdeki Aile Konutu Şerhi yazısında anlattık.
Kefalet ne zaman sona erer?
Asıl borç sona erince kefil de borçtan kurtulur. Gerçek kişilerin verdiği kefalet ayrıca on yıllık bir süreyle sınırlıdır:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 598/3-4
Bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Kefalet, on yıldan fazla bir süre için verilmiş olsa bile, uzatılmış veya yeni bir kefalet verilmiş olmadıkça kefil, ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir. Kefalet süresi, en erken kefaletin sona ermesinden bir yıl önce yapılmak kaydıyla, kefilin kefalet sözleşmesinin şekline uygun yazılı açıklamasıyla, azamî on yıllık yeni bir dönem için uzatılabilir.
Kefil olarak takip edilirseniz
- Kefalet sözleşmesinin bir örneğini isteyin ve el yazısı kısımları kontrol edin.
- Evliyseniz eş rızasının alınıp alınmadığına ve tarihine bakın.
- Kefaletin on yıllık süresinin dolup dolmadığını hesaplayın.
- Ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edin ve geçersizlik nedenini itirazda belirtin.
- Takipten bağımsız olarak menfi tespit davası açabilirsiniz. Bu davayı sitemizdeki Menfi Tespit Davası yazısında anlattık.
Sıkça sorulan sorular
Bankadaki kefalet formunda miktarı bankacı yazdı, ben sadece imzaladım. Sorumlu muyum?
Azami miktar kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır. Bunu ispat edebilirseniz kefalet geçersizdir. İspat için imza ve yazı incelemesi istenir.
Eşimin haberi olmadan kefil oldum. Kefalet geçerli mi?
Şirket ortağı ya da yöneticisi olarak şirket borcu için verilen kefalet gibi istisnalardan biri yoksa, eşin yazılı rızası olmadan verilen kefalet geçersizdir.
Kira sözleşmesine kefil oldum. Kiracı çıkmadıkça sorumluluğum sürer mi?
Kira kefaleti de TBK’nın şekil şartlarına tabidir. Gerçek kişi kefilin sorumluluğu en geç on yıl sonra kendiliğinden sona erer; sözleşmedeki azami miktar da sorumluluğun üst sınırıdır.
Borçlu ödemedi, banka doğrudan bana geldi. Önce borçluya gitmesi gerekmez mi?
Müteselsil kefil olduysanız banka doğrudan size başvurabilir. Adi kefalette ise önce borçluya gidilmesi gerekir.
Sonuç
Kefil olmadan önce azami miktarı, tarihi ve müteselsil ifadesini kendi el yazınızla yazdığınızdan, eşinizin rızasının imzadan önce alındığından emin olun. Takip edilen kefil, bu şartlardaki eksikliği ödeme emrine itirazda ve menfi tespit davasında ileri sürer.
Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.