İşlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi bildiren veya soruşturma başlatılmasını sağlayacak şekilde sahte delil hazırlayan kişi suç uydurma suçunu işler (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, TCK m. 271). Cezası üç yıla kadar hapistir. Suçun en belirgin özelliği, ihbarın belirli bir kişiyi hedef almamasıdır. İhbarda somut bir kişi suçlanıyorsa olay suç uydurma değil, daha ağır cezalı iftira suçudur (TCK m. 267).
KISA CEVAP
- Ceza üç yıla kadar hapistir (TCK m. 271).
- Suç iki şekilde işlenir: işlenmemiş bir suçu ihbar etmek veya işlenmemiş bir suçun delilini uydurmak.
- İhbarda belirli bir kişi suçlanmamalıdır; kişi gösterilirse iftira söz konusudur.
- En sık görülen örnek, sigorta veya kredi borcu nedeniyle yapılan sahte hırsızlık ihbarıdır.
- Suç şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur.
- Sahte ihbarla sigorta tazminatı alınmışsa nitelikli dolandırıcılık da gündeme gelir.
Kanun metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 271
(1) İşlenmediğini bildiği bir suçu, yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar eden ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kimseye üç yıla kadar hapis cezası verilir.
Suçun unsurları
1. İşlenmemiş bir suç. İhbar edilen olay gerçekte hiç yaşanmamış olmalıdır. Gerçekten yaşanmış bir olayı abartarak anlatmak, örneğin çalınan eşyaların değerini yüksek göstermek, kural olarak bu suçu oluşturmaz; ancak sigorta şirketinden fazla tazminat alınmışsa dolandırıcılık tartışılabilir.
2. Yetkili makama ihbar. İhbar kolluğa, Cumhuriyet savcılığına veya soruşturma başlatma yetkisi olan başka bir makama yapılmalıdır. Telefonla 112’ye yapılan ve kolluğu harekete geçiren sahte bildirimler de bu kapsamdadır.
3. Delil veya emare uydurma. İkinci seçimlik hareket, ihbar olmadan da işlenebilir. Kendi aracını yakıp kundaklanmış gibi göstermek veya iş yerinin kapısını kırıp hırsızlık süsü vermek buna örnektir. Uydurulan delilin bir soruşturma başlatılmasına elverişli olması gerekir.
4. Kast. Fail suçun işlenmediğini bilmelidir. Aracını bulamayan kişinin, aracın çekildiğinden habersiz hırsızlık ihbarında bulunması bu suçu oluşturmaz.
Suç uydurma ile iftira arasındaki fark
İki suç uygulamada sıkça karıştırılır. Ayrım ölçütü, ihbarın belirli bir kişiye yönelip yönelmediğidir. Yargıtay bu farkı şöyle açıklar:
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 20.12.2022 tarihli, E. 2020/15855, K. 2022/19342 sayılı kararı
Suç uydurma suçunun oluşabilmesi için, işlenmediğini bildiği bir suçu yetkili mercilere işlenmiş gibi ihbar etmek ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uydurmak gerekmekte olup ayrıca bir kişiye isnatta bulunulmaması gerekmektedir. İftira suçu için, yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için somut ve belirlenebilir bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesi gerekir.
Bu dosyada sanık, kendi aracının çalındığını ihbar etmiş, ancak ihbarında aracı belirli bir plakalı araçla gelen kişilerin götürdüğünü söylemişti. Daire, plaka bilgisi verilerek somut ve belirlenebilir kişilerin suçlandığını kabul etmiş, eylemin iftira suçunu oluşturup oluşturmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle suç uydurmadan verilen hükmü bozmuştur.
Ayrım cezayı doğrudan etkiler. İftira suçunun cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Maddi delil uydurularak iftira edilmişse ceza yarı oranında artırılır; mağdur gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan sorumlu olur (TCK m. 267). İftira suçunu sitemizdeki İftira Suçu (TCK 267) yazısında anlattık.
Uygulamada sık görülen örnekler
- Sahte araç hırsızlığı ihbarı: Borcu ödeyemeyen veya kasko tazminatı almak isteyen kişinin aracını saklayıp çalındığını bildirmesi.
- Sahte cep telefonu hırsızlığı: Telefon sigortasından yararlanmak veya hattı kapatmak için yapılan asılsız gasp ya da hırsızlık bildirimi.
- Sahte kundaklama: İş yerinin bilerek yakılıp sabotaj gibi gösterilmesi. Bu durumda yangın nedeniyle genel güvenliği tehlikeye sokma suçları da ayrıca incelenir.
- Kayıp yerine hırsızlık bildirimi: Kaybedilen bir belgenin, işlemleri hızlandırmak amacıyla çalınmış gibi gösterilmesi.
Dolandırıcılık ve diğer suçlarla ilişkisi
Sahte ihbar çoğu zaman bir menfaat elde etmek için yapılır. Sigorta tazminatı almak amacıyla yapılan ihbar, tazminat ödenmişse sigorta bedelini almak için dolandırıcılık suçunu da oluşturur (TCK m. 158/1-k). Tazminat henüz ödenmemişse dolandırıcılığa teşebbüs gündeme gelebilir. Bu durumda her iki suçtan ayrı ayrı hüküm kurulması mümkündür, çünkü suç uydurma adliyenin işleyişini, dolandırıcılık ise malvarlığını korur.
Yargılama ve yaptırımlar
Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir. Dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Cezanın üst sınırı üç yıl olduğundan, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m. 231), hapis cezasının ertelenmesi (TCK m. 51) veya bir yıl ve altındaki cezanın adli para cezasına çevrilmesi (TCK m. 50) mümkündür. Kovuşturma evresinde basit yargılama usulü de uygulanabilir (CMK m. 251).
Sıkça sorulan sorular
İhbarından vazgeçen kişi cezadan kurtulur mu?
TCK m. 271 için kanunda ayrı bir etkin pişmanlık hükmü yoktur. Kişinin ihbarın asılsız olduğunu kısa sürede açıklaması suçu ortadan kaldırmaz; ancak mahkeme bu durumu cezanın belirlenmesinde ve takdiri indirimde dikkate alabilir.
“Fail meçhul” hırsızlık ihbarı suç uydurma mıdır?
Olay gerçekte yaşanmamışsa ve kimse suçlanmamışsa evet. Faili bilinmeyen bir suç ihbarı, suç uydurmanın tipik görünümüdür.
Gerçekten yaşanan bir olayda yanlış kişiyi göstermek hangi suçtur?
Suç gerçekten işlenmiştir; ancak bilerek suçsuz bir kişi gösterilmişse iftira suçu oluşur. Bilmeden, yanılarak yanlış kişiyi göstermek ise suç değildir.
Asılsız ihbar nedeniyle kolluğun yaptığı masraf istenebilir mi?
Ceza yargılamasında yargılama giderleri mahkûm olan sanığa yükletilir. Asılsız ihbar nedeniyle zarar gören kişi veya kurum, ayrıca hukuk mahkemesinde tazminat talep edebilir.
Savunmada dikkat edilecek noktalar
Bu suçta iki soru belirleyicidir: Olay gerçekten yaşanmış mı, ve ihbarda belirli bir kişi gösterilmiş mi? Kamera kayıtları, HTS kayıtları ve araç takip sistemi verileri olayın yaşanıp yaşanmadığını ortaya koyar. İfade tutanağındaki ifadeler, kişi gösterilip gösterilmediği yönünden dikkatle incelenmelidir; çünkü suçun niteliği ve ceza bu ayrıma göre değişir.
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.