Vergi hukukunda iki ayrı zamanaşımı vardır. Tarh zamanaşımı, idarenin vergiyi hesaplayıp mükellefe tebliğ edebileceği süreyi sınırlar ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 114. maddesinde düzenlenir. Tahsil zamanaşımı, kesinleşmiş borcun tahsil edilebileceği süreyi sınırlar ve 6183 sayılı Kanun’un 102. maddesinde düzenlenir. Her iki süre de beş yıldır, ancak başlangıç tarihleri ve süreyi kesen ya da durduran sebepler farklıdır. Zamanaşımına uğramış bir alacak için yapılan tarhiyat ya da gönderilen ödeme emri dava yoluyla iptal ettirilebilir.
KISA CEVAP
- Vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh edilip tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar (VUK m. 114/1).
- Takdir komisyonuna sevk, tarh zamanaşımını durdurur; süre, komisyon kararının vergi dairesine tevdiinden sonra kaldığı yerden işler.
- Kamu alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar (6183 sayılı Kanun m. 102).
- Ödeme, ödeme emri tebliği, haciz uygulanması, mal bildirimi, teminat, yapılandırma başvurusu gibi işlemler tahsil zamanaşımını keser (6183 sayılı Kanun m. 103).
- Zamanaşımı, kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından itibaren yeniden işler.
- Zamanaşımına uğramış alacak için ödeme emri gelirse on beş gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir.
Tarh zamanaşımı
VUK m. 114’e göre vergi alacağının doğduğu yılı izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh edilmeyen ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergi zamanaşımına uğrar. Örneğin 2021 yılına ait KDV için süre 01.01.2022’de başlar ve 31.12.2026’da biter. Bu tarihe kadar ihbarnamenin tebliğ edilmesi gerekir. Tarhiyatın yapılmış olması yetmez; tebliğ de süre içinde yapılmalıdır.
Takdir komisyonuna sevk
Matrahın takdir komisyonunca belirlenmesi gerektiğinde, komisyona sevk tarh zamanaşımını durdurur. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 08.10.2025 tarihli, E. 2023/1515, K. 2025/736 sayılı kararına konu olayda Danıştay Dördüncü Dairesi, takdire sevkin işlemeye devam eden zamanaşımı süresini durduracağını belirterek mahkemenin, komisyon kararının vergi dairesine tevdi tarihi açısından zamanaşımını yeniden incelemesini istemiştir. Olayda mükellef, 2009 yılı KDV’si için zamanaşımının bitmesine otuz iki gün kala takdir komisyonuna sevk edilmiş; komisyon kararı vergi dairesine tevdi edildikten sonra ihbarnameler kalan otuz iki gün içinde tebliğ edilmiş ve tarhiyatın zamanaşımına uğramadığı kabul edilmiştir.
Bu nedenle tarh zamanaşımı hesaplanırken takdire sevk ve tevdi tarihleri vergi dairesinden istenmelidir.
Zamanaşımı ve vergi hataları
Vergi hatalarının düzeltilmesi de zamanaşımına bağlıdır (VUK m. 126). Fazla ödenen verginin iadesi için düzeltme talebinin zamanaşımı süresi içinde yapılması gerekir. Bu konu sitemizdeki Vergi Hatası Düzeltme ve Şikâyet yazısında anlatılmıştır.
Tahsil zamanaşımı
Tarh edilip kesinleşen ve vadesi gelen vergi için ikinci süre başlar. Danıştay, tahsil zamanaşımı ve kesen sebepleri şöyle özetlemektedir:
Danıştay 3. Daire, 27.11.2025 tarihli, E. 2025/373, K. 2025/4897 sayılı kararı
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Tahsil Zamanaşımı” başlıklı 102. maddesinde, amme alacağının, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrayacağı, “Zamanaşımının Kesilmesi” başlıklı 103. maddesinde, ödeme, haciz tatbiki, cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat, ödeme emri tebliği, mal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesi, sayılan muamelelerden herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurumlar mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılması, ihtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince bozma kararı verilmesi, amme alacağının teminata bağlanması, kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi, iki amme idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme idaresine borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi, amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması durumlarında zamanaşımının kesileceği, kesilmenin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşımının yeniden işlemeye başlayacağı […] kurala bağlanmıştır.
Hesaplama örneği
Vadesi 2018’de olan bir borç için tahsil zamanaşımı 01.01.2019’da başlar. Hiçbir kesen işlem yapılmazsa 31.12.2023’te dolar. Borçluya 2020’de ödeme emri tebliğ edilmişse zamanaşımı kesilir ve 01.01.2021’den itibaren yeniden beş yıl işler; yeni bitiş tarihi 31.12.2025 olur.
Yapılandırma başvurusu da zamanaşımını keser
Kanun, alacağın özel kanunlara göre ödenmek üzere başvuruda bulunulmasını ve ödeme planına bağlanmasını kesen sebepler arasında sayar. Yapılandırma ya da taksitlendirme başvurusu yapılması, sonradan taksitler ödenmese bile zamanaşımını keser. Bu nedenle eski bir borç için başvuru yapmadan önce zamanaşımının dolup dolmadığı kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı ileri sürme yolları
Tarhiyata karşı dava: Tarh zamanaşımı dolduktan sonra tebliğ edilen ihbarnameye karşı otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır.
Ödeme emrine karşı dava: Tahsil zamanaşımına uğramış alacak için gönderilen ödeme emrine karşı on beş gün içinde dava açılır. Zamanaşımı, 6183 sayılı Kanun m. 58’de sayılan üç itiraz sebebinden biridir. Ayrıntılar sitemizdeki Vergi Dairesi Ödeme Emrine İtiraz yazısındadır.
Haciz işlemine karşı dava: Zamanaşımına uğramış alacak için uygulanan hacze karşı da vergi mahkemesinde dava açılabilir.
Şirket borçlarında zamanaşımı
Şirketten alınamayan borç için ortağa ya da müdüre ödeme emri gönderilmesi sık görülür. Danıştay 3. Dairesi yukarıdaki kararında, ticaret sicilinden re’sen silinen şirket adına silinmeden sonra yapılan işlemlerin hukuki sonuç doğurmayacağını kabul etmiş ve kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emirlerindeki alacağın tahsil zamanaşımına uğradığına karar vermiştir.
Süreç
- Borcun ait olduğu yıl ve vade tarihi belirlenir.
- Tarh zamanaşımı için ihbarnamenin tebliğ tarihi, takdire sevk ve tevdi tarihleri kontrol edilir.
- Tahsil zamanaşımı için vadeyi izleyen yılbaşından beş yıl hesaplanır.
- Ödeme emri, haciz, ödeme, yapılandırma gibi kesen işlemler vergi dairesinden istenir.
- Süre dolmuşsa ödeme emrine on beş gün, ihbarnameye otuz gün içinde dava açılır.
Sıkça sorulan sorular
Vergi borcu kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Tarh için beş yıl, tahsil için beş yıldır. Tarh zamanaşımı vergi alacağının doğduğu yılı, tahsil zamanaşımı vadenin rastladığı yılı izleyen yılbaşından başlar.
Zamanaşımına uğrayan vergi borcu kendiliğinden silinir mi?
Vergi dairesi kayıtlarında borç görünmeye devam edebilir. Bu durumda vergi dairesine başvurularak terkin istenebilir; ödeme emri ya da haciz gelirse dava açılır.
Yapılandırma başvurusu zamanaşımını keser mi?
Evet. Özel kanunlara göre ödenmek üzere başvuruda bulunulması ve ödeme planına bağlanması 6183 sayılı Kanun m. 103’te kesen sebepler arasında sayılmıştır.
e-Devlet’te görünen eski bir borç için ne yapılmalıdır?
Önce vade tarihi ve zamanaşımını kesen işlemler vergi dairesinden öğrenilmelidir. Süre dolmuşsa ödeme yapmadan önce durum değerlendirilmelidir.
Zamanaşımına uğramış borç ödenirse geri alınabilir mi?
Zamanaşımı dolduktan sonra yapılan ödemenin iadesi tartışmalı bir konudur ve somut olaya göre değerlendirilir.
Sonuç
Eski bir vergi borcu için ödeme emri ya da haciz geldiğinde borcun vade tarihi ve sonraki işlemlerin tarihleri vergi dairesinden yazılı olarak istenmeli, beş yıllık süre her kesen işlem sonrasında yeniden hesaplanmalıdır.
Mevzuat: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.