Av. Emrah Karatay
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ve Türkiye’de işlemi bulunan yabancılar, dava takibi, miras işlemleri, tapu satışı veya şirket işlemleri için Türkiye’deki bir avukata ya da yakınlarına vekâlet vermek zorunda kalabilir. Yabancı ülkede düzenlenen bir vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi, nerede ve hangi şekilde düzenlendiğine, onaylanıp onaylanmadığına ve Türkçeye usulüne uygun çevrilip çevrilmediğine bağlıdır. Bu şartlardan biri eksik olan vekâletname, mahkemede, icra dairesinde veya tapu müdürlüğünde kabul edilmez ve işlem gecikir.
Bu yazıda iki dilli bir vekâletname örneği ile yurt dışından vekâlet verme yolları, apostil ve tercüme süreci ve vekâletnamede bulunması gereken özel yetkiler açıklanmaktadır. Konuyla ilgili olarak “Apostil“, “Avukata Vekâletname Nasıl Verilir” ve “Şahsa Verilen Genel Vekâletname” yazılarımıza bakılabilir.
KISA CEVAP
- Yurt dışındaki Türk vatandaşı, Türk konsolosluğunda Türkçe vekâletname düzenletebilir; bu belge Türkiye’de ek onay gerekmeden kullanılır.
- Yabancı ülke noterinde düzenlenen vekâletname, o ülke Lahey Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa apostil şerhiyle, değilse konsolosluk onayıyla Türkiye’de kullanılabilir.
- Yabancı dildeki vekâletname Türkiye’de yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmeli ve çeviri noterce onaylanmalıdır.
- Tapu işlemlerinde vekâletnamenin düzenleme şeklinde ve vekâlet verenin fotoğraflı olması aranır.
- Sulh, feragat, kabul, ibra, ahzu kabz (para alma) gibi yetkiler vekâletnamede açıkça yazılmadıkça kullanılamaz (HMK m. 74).
- İki dilli (Türkçe-İngilizce) metin tercüme sürecini kolaylaştırır; ancak tercüme ve onay şartlarını ortadan kaldırmaz.
Kanun metni
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74 (özet)
“Açıkça yetki verilmemiş ise vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, … başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, … alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez, yargılamanın iadesi yoluna gidemez …”
Yurt dışından vekâlet verme yolları
Türk konsolosluğunda vekâletname
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için en pratik yol, bulunduğu ülkedeki Türk başkonsolosluğunda veya büyükelçiliğin konsolosluk şubesinde vekâletname düzenletmektir. Konsolosluklar noterlik işlemleri yapmaya yetkilidir ve düzenlenen vekâletname Türkçe olduğundan Türkiye’de ayrıca apostil veya tercüme gerekmez. Konsolosluk randevusu ve gerekli belgeler (pasaport veya kimlik, vekil kişinin kimlik bilgileri, tapu işlemleri için fotoğraf) önceden kontrol edilmelidir. Bazı konsolosluklar e-Konsolosluk sistemi üzerinden randevu ve ön başvuru almaktadır.
Yabancı ülke noterinde vekâletname ve apostil
Vekâlet veren yabancı uyruklu ise veya konsolosluğa ulaşmak güçse, vekâletname bulunduğu ülkenin noterinde düzenlenebilir. Bu belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için:
- Ülke, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne (Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi) tarafsa, belgeye o ülkenin yetkili makamından apostil şerhi alınır.
- Ülke sözleşmeye taraf değilse, belge önce o ülkenin dışişleri veya yetkili makamınca, ardından Türk konsolosluğunca onaylanır.
Apostil, belgenin içeriğini değil, imzanın ve mührün gerçekliğini onaylar. Apostil şerhinin vekâletnameyle birlikte iliştirilmiş olması gerekir; ayrı bir kâğıtta getirilen apostil kabul görmeyebilir.
Türkiye’de tercüme ve noter onayı
Yabancı dilde düzenlenmiş ve apostilli vekâletname Türkiye’ye geldikten sonra, apostil şerhiyle birlikte yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmeli ve çeviri Türk noterince onaylanmalıdır. Mahkemeler, icra daireleri ve tapu müdürlükleri bu onaylı çeviriyi esas alır. İki dilli düzenlenmiş bir vekâletnamede de tercüme şartı uygulamada çoğu zaman aranmaktadır; ancak iki dilli metin, tercüme sürecini hızlandırır ve çeviri hatası riskini azaltır.
Türkiye’de bulunan yabancının vekâlet vermesi
Türkçe bilmeyen yabancı Türkiye’de noterde vekâletname düzenletecekse, noter işlemi yeminli tercüman huzurunda yapılır ve tercüman da belgeyi imzalar. Bu durumda vekâletname Türkçe düzenlenir; yabancının isteği üzerine İngilizce çevirisi de eklenebilir.
Tapu işlemleri için özel şartlar
Taşınmaz satışı, ipotek, bağış veya intikal gibi tapu işlemlerinde kullanılacak vekâletnamenin düzenleme şeklinde yapılmış olması ve vekâlet verenin fotoğrafını taşıması gerekir. Onaylama (imza tasdiki) şeklindeki vekâletnameler tapu müdürlüklerince kabul edilmez. Vekâletnamede taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgilerinin yazılması, satış bedelini tahsil yetkisi verilecekse bunun açıkça belirtilmesi önerilir. Yabancıların taşınmaz edinimi ayrıca karşılıklılık ve askeri yasak bölge sınırlamalarına tabidir. Miras ve tapu intikali işlemleri için “Yurt Dışındaki Miras ve Yabancı Mirasçılar” yazımıza bakılabilir.
İki dilli vekâletname örneği (avukata dava vekâleti)
VEKÂLETNAME / POWER OF ATTORNEY
VEKÂLET VEREN / PRINCIPAL:
Adı Soyadı / Full Name: …
Uyruğu / Nationality: …
Pasaport No / Passport No: … ; T.C. Kimlik No (varsa) / Turkish ID No (if any): …
Doğum Tarihi ve Yeri / Date and Place of Birth: …
Adres / Address: …
VEKİL / ATTORNEY:
Av. … , … Barosu sicil no … / Attorney-at-law …, registered with the … Bar Association under no. …
Adres / Address: …
Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri, icra daireleri, savcılıkları, idari makamları, noterleri, tapu müdürlükleri ve diğer resmî ve özel kurumları nezdinde, açılmış ve açılacak her türlü dava, takip ve işlemde beni temsil etmeye; dava açmaya, davayı takip etmeye, cevap vermeye, delil sunmaya, tanık dinletmeye, bilirkişi raporlarına itiraz etmeye, karar ve hükümlere karşı itiraz, istinaf ve temyiz yollarına başvurmaya; icra takibi başlatmaya, haciz ve ihtiyati haciz istemeye, ihtiyati tedbir talep etmeye; …
I hereby authorise the above-named attorney to represent me before all courts, enforcement offices, public prosecutors’ offices, administrative authorities, notaries, land registry offices and all other public and private institutions of the Republic of Türkiye in all existing and future lawsuits, enforcement proceedings and transactions; to file and pursue lawsuits, submit defences and evidence, call witnesses, object to expert reports, and file objections, appeals (istinaf) and appeals on points of law (temyiz) against decisions and judgments; to initiate enforcement proceedings and request attachment, interim attachment and interim injunctions; …
ÖZEL YETKİLER / SPECIAL POWERS (HMK m. 74):
Sulh olmaya, davayı kabul ve davadan feragat etmeye, kanun yollarından feragat etmeye, karşı tarafı ibra etmeye, hâkimi reddetmeye, yemin teklif ve kabul etmeye, davanın tamamını ıslah etmeye, haczi kaldırmaya, arabuluculuk ve diğer alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmaya ve anlaşma belgesi imzalamaya, tahkim sözleşmesi yapmaya, yargılamanın iadesi yoluna gitmeye, ahzu kabza (tahsil edilen paraları ve malları almaya ve makbuz vermeye), başkasını tevkil ve azletmeye yetkilidir.
The attorney is expressly authorised to settle, to accept claims and to waive claims and legal remedies, to release the opposing party, to challenge judges, to tender and accept oaths, to amend the entire claim, to lift attachments, to apply to mediation and other alternative dispute resolution methods and to sign settlement agreements, to enter into arbitration agreements, to apply for retrial, to collect and receive monies and assets and to issue receipts therefor (ahzu kabz), and to appoint and dismiss substitute attorneys.
KONU VE KAPSAM / SUBJECT AND SCOPE (gerekirse daraltılır / restrict if necessary):
… (örneğin: “Müteveffa …’nın mirası ile ilgili her türlü işlem” / e.g. “All matters relating to the estate of the late …”)
Bu vekâletname, aksi yazılı olarak bildirilinceye kadar geçerlidir.
This power of attorney shall remain in force until revoked in writing.
Yer ve Tarih / Place and Date: … , …/…/…
Vekâlet Veren İmzası / Signature of Principal: …
(Noter veya konsolosluk onayı ve apostil şerhi / Notarial or consular certification and apostille)
Bu örnek, iki dilli vekâletnamenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Verilecek yetkiler işin niteliğine göre daraltılmalı veya genişletilmeli; düzenleme yerinin noter ve apostil kurallarına uyulmalıdır. Tapu işlemleri için ayrı ve fotoğraflı bir düzenleme vekâletnamesi kullanılmalıdır.
Vekâletname hazırlanırken dikkat edilecek noktalar
Kimlik bilgilerinin tutarlılığı
Vekâlet verenin adı ve soyadı pasaporttaki yazılışla birebir aynı olmalıdır. Türk vatandaşlığı da bulunan kişilerde T.C. kimlik numarasının yazılması, nüfus kayıtlarıyla eşleştirmeyi kolaylaştırır. Yabancılar için Türkiye’de yabancı kimlik numarası veya vergi numarası varsa bu bilgiler de eklenmelidir.
Yetkilerin kapsamı
HMK m. 74 uyarınca bazı yetkiler vekâletnamede açıkça yazılmadıkça kullanılamaz. Sulh, feragat, kabul, ibra, ahzu kabz ve tevkil yetkileri bunlardandır. Bu yetkilerin verilip verilmeyeceği vekâlet verenin iradesine bağlıdır; ancak verilmemesi hâlinde, örneğin mahkemede sulh imkânı doğduğunda veya tahsil edilen paranın teslim alınması gerektiğinde yeni bir vekâletname gerekir. Aile hukukuna ilişkin davalarda (boşanma gibi) kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar nedeniyle vekâletnamede dava türünün özel olarak gösterilmesi gerekir; bu konuda “Boşanma Vekâletnamesi” yazımıza bakılabilir.
İngilizce terimlerin doğru seçilmesi
Türk hukukundaki kurumların İngilizce karşılıkları ülkeden ülkeye farklı anlaşılabilir. “İstinaf” ve “temyiz” gibi terimlerin yanında Türkçe asıllarının parantez içinde yazılması, tercüme sırasında anlam kaymasını önler. Örnekteki metin bu yöntemle hazırlanmıştır.
Süre ve azil
Vekâletname kural olarak azledilinceye kadar geçerlidir. Belirli bir işlem için verilen vekâletnamelerde işlemin tamamlanmasıyla vekâlet sona erer. Vekâlet veren, vekâletnameyi noter veya konsolosluk aracılığıyla azilname göndererek her zaman geri alabilir.
Sık yapılan hatalar
- Yabancı noterde düzenlenen vekâletnameye apostil almamak.
- Apostilli belgeyi Türkiye’de yeminli tercümana çevirtmeden kullanmaya çalışmak.
- Tapu satışı için onaylama şeklinde veya fotoğrafsız vekâletname vermek.
- Ahzu kabz ve sulh gibi özel yetkileri yazmamak.
- Pasaporttaki isim yazılışı ile vekâletnamedeki yazılışı farklı yazmak.
- Çok geniş yetkili genel vekâletnameyi güvenilmeyen kişilere vermek.
Sıkça sorulan sorular
İngilizce vekâletname Türkiye’de geçerli midir?
Usulüne uygun düzenlenmiş, apostil veya konsolosluk onayı almış ve Türkçeye yeminli tercümanca çevrilip noterce onaylanmış İngilizce vekâletname Türkiye’de kullanılabilir.
Konsoloslukta vekâletname vermek mi, yabancı noterde mi daha avantajlı?
Türk vatandaşları için konsolosluk daha pratiktir; çünkü belge Türkçe düzenlenir ve ek onay gerekmez. Konsolosluğa ulaşmak güçse yabancı noter ve apostil yolu kullanılabilir.
Apostil ne kadar sürede alınır?
Süre ülkeye göre değişir; bazı ülkelerde aynı gün, bazılarında birkaç hafta sürebilir. Belgenin düzenlendiği ülkenin yetkili makamından bilgi alınmalıdır.
Vekâletname için avukatın bilgileri tam olarak bilinmek zorunda mı?
Evet. Avukatın adı, soyadı, bağlı olduğu baro ve sicil numarası vekâletnamede doğru yazılmalıdır. Bu bilgiler avukattan önceden yazılı olarak alınmalıdır.
Sonraki adım
Yurt dışından vekâlet verecek kişi önce vekâletnamenin hangi işlem (dava, miras, tapu, şirket) için kullanılacağını belirlemeli, buna göre gerekli özel yetkileri ve şekil şartlarını avukatıyla netleştirmelidir. Türk vatandaşıysa konsolosluk yolu tercih edilmeli; değilse yabancı noterde düzenlenen belgeye apostil alınmalı ve Türkiye’de yeminli tercüme ile noter onayı yaptırılmalıdır.
Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 73-82; 1512 sayılı Noterlik Kanunu; Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (Lahey, 1961).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.