Cezaevinde Görüntülü Görüşme: Süre, Şartlar ve Kısıtlamalar

Ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutukluların ailesiyle iletişimi uzun süre yüz yüze ziyaret, mektup ve sesli telefon görüşmesiyle sınırlıydı. Teknik altyapısı kurulan kurumlarda artık görüntülü görüşme de yapılabiliyor. Ailesi başka şehirde yaşayan hükümlüler için bu, yakınlarıyla bağını sürdürebileceği bir yol.

Bu yazı görüntülü görüşme hakkının yasal dayanağını, süresini, görüşülebilecek kişileri, hakkın kısıtlandığı hâlleri ve uyuşmazlıkta başvuru yolunu anlatır. Kapalı ve açık görüş ile sesli telefon hakkına ilişkin genel kurallar ayrı bir yazıdadır.

Yasal dayanak

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 66/1 uyarınca kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla görüşme yapabilir. Telefon görüşmesi idarece dinlenir ve kayıt altına alınır.

Görüntülü görüşmenin ayrıntıları, 29/3/2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in (Yönetmelik) m. 74’ünde düzenlenmiştir. Kanun ve Yönetmelik, görüntülü görüşmeyi ayrı bir hak olarak değil, telefonla görüşme hakkının bir türü olarak ele alır.

Görüntülü görüşmenin şartları

Kurumda altyapı bulunması

Görüntülü görüşme her kurumda bulunmaz. Yönetmelik m. 74/2-g uyarınca bu imkân, görüntülü telefon görüşmesi yapılmasına imkân sağlayan teknik altyapının kurulu olduğu ve Adalet Bakanlığınca belirlenen kurumlarda uygulanır. Sistem oda veya koğuş içine ya da idarece uygun görülen diğer yerlere kurulabilir.

Altyapının bulunmadığı kurumlarda sesli telefon görüşmesine ilişkin genel kural geçerlidir: Hükümlü haftada bir kez, bir telefon numarasıyla bağlantı kurarak ve on dakikayı geçmemek üzere görüşebilir (Yönetmelik m. 74/2-f). Deprem, salgın hastalık ve doğal afet gibi zaruri hâllerde Bakanlık kararıyla telefonla görüşme süresi ve sayısı artırılabilir.

Görüşülebilecek kişiler

Kapalı kurumlardaki hükümlüler, belgelendirmeleri koşuluyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ve vasisiyle telefonla görüşebilir (Yönetmelik m. 74/1). Hükümlü, görüşmek istediği kişileri ve telefon numaralarını idareye Telefon Görüşme Formu ile bildirir. Formda yer almayan kişilerle görüşme yapılamaz. Dışarıdan arama yapılarak hükümlüyle görüşülemez. Görüşme ücretini hükümlü öder.

Dördüncü dereceye kadar kan hısımları anne, baba, çocuklar, torunlar, kardeşler, amca, dayı, hala, teyze ve bunların çocuklarıdır. Kayın hısımları eşin aynı derecedeki kan hısımlarıdır. Yakınlık nüfus kayıt örneğiyle belgelendirilir.

Nişanlı, arkadaş ve dördüncü dereceden uzak akrabalar bu kapsamda değildir. Bu kişilerin hükümlüyle iletişimi kural olarak Cumhuriyet başsavcılığının izniyle yapılabilecek ziyaret veya mektup yoluyla sağlanır.

Süre ve görüşme sayısı

Altyapının kurulu olduğu kurumlarda Yönetmelik m. 74/2-g şu kuralları öngörür:

• Haftalık süre otuz dakikadır.
• Ziyaret yerine ek süre: Haftalık ziyaret hakkını kullanmayan hükümlünün bir sonraki haftaki telefon görüşme süresine ayrıca otuz dakika eklenir. Bu süre sonraki haftalara devredilemez.
• Bölünerek kullanma: Görüşmeler, aynı hafta içinde toplam üç görüşmeyi aşmamak koşuluyla bölünerek yapılabilir. Eklenen otuz dakika için üç görüşme hakkı daha verilir.
• Sesli seçenek: Görüşmeler görüntülü ve sesli yapılabileceği gibi yalnızca sesli de yapılabilir.

Yönetmelik m. 74, çocuk hükümlüler ile altı yaşından küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler için görüşme süresinin iki katına çıkarılmasını ve dinî bayramlarda ek görüşme süresi tanınmasını da düzenler. Açık ceza infaz kurumlarında ve çocuk eğitimevlerinde hükümlüler ücretli telefonlarla serbestçe görüşebilir (5275 sayılı Kanun m. 66/2).

Ek sürenin yalnızca altyapısı olan kurumlarda uygulanması

Ziyaret yerine tanınan ek otuz dakika, görüntülü görüşme altyapısı bulunan kurumlara özgüdür. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, görüntülü görüşme altyapısı bulunmayan bir kurumda, haftalık ziyaret hakkını kullanmayan hükümlüye sesli telefon görüşmesi için ek otuz dakika tanıyan infaz hâkimliği kararını kanun yararına bozmuştur. Daire aynı konudaki başka bir infaz hâkimliği kararını da 2/12/2022’de bozmuştur.

Kısıtlamalar

Dinleme ve kayıt

Kapalı kurumlardaki telefon ve görüntülü görüşmeler idarece dinlenir ve elektronik ortamda kayda alınır (5275 sayılı Kanun m. 66/1; Yönetmelik m. 74/3). Görüşmeler kural olarak Türkçe yapılır. Türkçe bilmediğini bildiren hükümlünün başka dilde görüşmesine izin verilir, ancak görüşme kaydedilir. Görüşmeler dinlendiği için devam eden soruşturma veya kovuşturmanın ayrıntıları aile görüşmelerinde değil, avukat görüşmelerinde konuşulmalıdır.

Suç türüne ve hükümlünün durumuna göre sınırlamalar

Yönetmelik bazı hükümlü grupları için görüntülü görüşmeyi sınırlamıştır:

• Terör suçları ile çıkar amaçlı suç örgütü kapsamında işlenen suçlardan hükümlü olanlar, görüntülü görüşmeden ve süre artırımından ancak idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesine göre yararlanabilir.
• Tehlikeli hâldeki hükümlüler ile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar için telefon hakkı, on beş günde bir ve on dakikayı geçmeyen sesli görüşmeyle sınırlıdır.

Tutuklular

Tutuklulara kural olarak aynı esaslar uygulanır. Soruşturmanın veya davanın selameti için tutuklunun telefon görüşmeleri soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme tarafından kısıtlanabilir (Yönetmelik m. 139/3).

Disiplin cezası

Hükümlüye disiplin cezası olarak bir aydan üç aya kadar haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ya da kısıtlama cezası verilebilir. Bu ceza resmî mercilerle ve avukatla iletişimi kapsamaz (Yönetmelik m. 120/6).

Avukatla görüntülü görüşme

Adalet Bakanlığı, aile görüşmelerinden ayrı olarak avukatların müvekkilleriyle görüntülü görüşebildiği bir sistem de uygulamaktadır. Talep UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılır ve avukat ile hükümlü veya tutuklu arasındaki vekâlet ilişkisinin sistemde kayıtlı olması gerekir. Görüşme süresi, saatleri ve kapsam dışı tutulan suçlar Bakanlık uygulamasıyla belirlendiğinden güncel koşullar portaldan izlenmelidir. Bu sistem, avukatın kurumda yüz yüze görüşme hakkını ortadan kaldırmaz.

Avukat görüşmeleri kural olarak konuşulanlar duyulamayacak, ancak güvenlik nedeniyle görülebilecek biçimde yapılır (5275 sayılı Kanun m. 59/2).

Uyuşmazlıkta başvuru yolu: İnfaz hâkimliği

Görüntülü görüşme hakkının kullandırılmaması, sürenin eksik uygulanması veya görüşülecek kişi listesinin reddi gibi işlemlere karşı infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 5 uyarınca şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır.

Şikâyet dilekçesi doğrudan infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla da sunulabilir. Bu durumda dilekçe en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. İnfaz hâkimi duruşma yapmadan dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir. Karar vermeden önce kurumdan bilgi ve belge isteyebilir ve Cumhuriyet savcısının yazılı görüşünü alır (4675 sayılı Kanun m. 6).

Dilekçede hükümlü veya tutuklunun kimlik bilgileri ve bulunduğu kurum, şikâyet konusu işlemin tarihi ve içeriği, hangi hakkın nasıl kullandırılmadığı ve talep açıkça yazılır. Görüşülmek istenen kişinin yakınlığını gösteren nüfus kayıt örneği, kurum idaresine verilen dilekçeler ve idarenin cevabı varsa dilekçeye eklenir. Şikâyeti hükümlü veya tutuklunun kendisi, kanuni temsilcisi ya da avukatı yapabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Görüntülü görüşme ziyaret hakkının yerine mi geçer?

Geçmez, ziyaret hakkı ayrıca devam eder. Altyapısı bulunan kurumlarda ziyaret hakkını kullanmayan hükümlüye, bir sonraki hafta için ek otuz dakika görüşme süresi tanınır.

Aile, hükümlüyü görüntülü olarak kendisi arayabilir mi?

Arayamaz. Görüşme, kurumdaki sistem üzerinden hükümlü tarafından, daha önce bildirilen numaralara yapılır.

Yurt dışında yaşayan yakınlarla görüntülü görüşme yapılabilir mi?

Yakınlık derecesinin ve numaranın o kişiye ait olduğunun belgelendirilmesi gerekir. Yabancı uyruklu hükümlünün bildirdiği numaranın kime ait olduğundan şüphe edilirse ilgili konsolosluktan bilgi istenir. Yurt dışı görüşmelerin kurumda teknik olarak mümkün olup olmadığı kurum idaresinden öğrenilmelidir.

Hükümlü başka bir kuruma nakledilirse görüntülü görüşme hakkı devam eder mi?

Hakkın kullanılabilmesi, yeni kurumda görüntülü görüşme altyapısının bulunmasına ve kurumun Bakanlıkça belirlenen kurumlar arasında yer almasına bağlıdır. Altyapı yoksa haftalık on dakikalık sesli telefon hakkı uygulanır. Nakilden sonra görüşülecek kişi listesinin yeni kuruma yeniden bildirilmesi gerekebilir.

Kullanılmayan görüşme süresi sonraki haftaya aktarılır mı?

Aktarılmaz. Haftalık süre ile ziyaret yerine tanınan ek süre, ilgili hafta içinde kullanılmalıdır.

Sonuç

Görüntülü görüşme hakkı kullandırılmıyor, süre eksik uygulanıyor ya da kişi listesi reddediliyorsa, işlemin öğrenildiği günden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet dilekçesi verilir. Dilekçeye yakınlığı gösteren nüfus kayıt örneği ve varsa kurumun cevabı eklenir. Somut dosyalara ilişkin sorular için büromuzla iletişime geçilebilir.

İlgili yazı: #117 (Cezaevinde Görüş ve Telefon Hakkı)

Mevzuat

• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
• 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu

İlgili yazılar: Cezaevinde Telefon Hakkı: Açık ve Kapalı Cezaevi Farkı (2026)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.