Ç-138 Tahdit Kodu: Giriş Yasağına Rağmen Türkiye’ye Gelen Yabancılar (“İnat Yolcu”) ve Kodun Kaldırılması

Ç-138 tahdit kodu, hakkında giriş yasağı bulunduğu hâlde Türkiye’ye girmeye çalışan yabancılara konulan bir koddur. Uygulamada bu kişiler için “inat yolcu” ifadesi kullanılır. Kodun en belirgin özelliği, mevcut bir yasağın üzerine yeni ve daha uzun bir yasak eklemesidir. Kaynakların büyük bölümü Ç-138 kodunun beş yıl süreyle giriş engeli doğurduğunu belirtmektedir.

Ç-138 kodu çoğunlukla, önceki yasağının sona erdiğini zanneden, kodu bulunduğunu bilmeyen veya farklı bir pasaportla seyahat eden yabancıların havalimanında geri çevrilmesiyle ortaya çıkar. Kişinin kasıtlı olarak yasağı aşmaya çalışıp çalışmadığı, kodun hukuka uygunluğu bakımından belirleyicidir. Bu yazıda kodun hukuki dayanağı, hangi durumlarda uygulandığı, havalimanında yapılması gerekenler ve kodun kaldırılma yolları açıklanmaktadır. Diğer kodlar için Tahdit Kodları Listesi sayfamıza bakılabilir.

Kanun metni

Ç-138 kodunun anlamı

Türkiye’ye girişi yasaklanan yabancı, yasak süresince sınır kapısından giriş yapamaz. Yasak süresi dolmadan veya yasak kaldırılmadan Türkiye’ye gelen yabancı, sınır kapısında YUKK m. 7 uyarınca geri çevrilir. Bu girişimin tekrarlanması, kişinin farklı bir pasaportla veya farklı bir kimlikle gelmesi ya da yasağa rağmen yasa dışı yollarla Türkiye’ye girmesi hâlinde idare Ç-138 kodunu işler.

Kod, kişinin yasağa saygı göstermediğine ilişkin bir değerlendirme içerdiği için diğer süreli kodlardan daha ağır sonuç doğurur. Önceki koda eklenir; önceki kod sona erse bile Ç-138 kodunun süresi devam eder. Bu nedenle kısa süreli bir vize ihlali kodu bulunan bir yabancı, yasak süresini yanlış hesaplayarak erken seyahat ettiğinde beş yıllık bir yasakla karşılaşabilir.

Hangi durumlarda konulur?

Ç-138 kodunun sık görüldüğü durumlar şunlardır:

• Önceki giriş yasağının süresi dolmadan Türkiye’ye uçmak,
• Pasaport yenilendikten veya farklı bir vatandaşlık pasaportu alındıktan sonra, yasağın yeni pasaportla aşılabileceği düşüncesiyle gelmek,
• İsim veya soyadı değişikliği sonrası yeni kimlikle giriş denemek,
• Bir kez geri çevrildikten sonra farklı bir sınır kapısından giriş denemek,
• Giriş yasağı varken kara veya deniz sınırından yasa dışı yollarla girmek.

Biyometrik veriler (parmak izi ve yüz görüntüsü) sınır kapılarında yabancının önceki kayıtlarıyla eşleştirildiği için pasaport veya isim değişikliği yasağı ortadan kaldırmaz. Aksine, farklı bir kimlik kullanılması gerçek dışı bilgi ve belge kullanımı olarak m. 54/1-c kapsamında da değerlendirilir ve kodun kaldırılmasını güçleştirir.

Kasıt ve bilgi unsuru

Ç-138 kodunun hukuka uygunluğu, yabancının giriş yasağından haberdar olup olmadığına sıkı biçimde bağlıdır. Yasak, yabancıya tebliğ edilmemişse ve yabancı yasağı bilmeden seyahat etmişse, “yasağa rağmen gelme” olgusunun kasıtlı bir ihlal olarak değerlendirilmesi tartışmalıdır. Aynı şekilde, idarenin yasak süresini yanlış hesaplaması, süresi dolmuş bir kodun sistemden düşürülmemesi veya yasak kaldırıldığı hâlde kaydın güncellenmemesi gibi idari hatalar nedeniyle Ç-138 işlenmişse, kodun dayanağı bulunmaz.

Bu nedenle kaldırma başvurusu veya davada şu hususlar araştırılmalıdır:

• Önceki yasağın tebliğ edilip edilmediği,
• Önceki yasağın başlangıç ve bitiş tarihleri,
• Yabancının seyahatten önce bir sorgulama yapıp yapmadığı veya konsolosluktan bilgi alıp almadığı,
• Seyahatin meşruhatlı vizeyle veya Göç İdaresinin izniyle yapılıp yapılmadığı,
• Yabancının daha önce geri çevrilip çevrilmediği.

Havalimanında yapılması gerekenler

Sınır kapısında geri çevrilen yabancıya, geri çevrilme sebebini ve itiraz yolunu gösteren bir belge verilmesi gerekir. YUKK m. 7/2 uyarınca geri çevrilen yabancılara işlem tebliğ edilir; tebliğde itiraz usulü ve hakları gösterilir. Geri çevrilen yabancının yapması gerekenler şunlardır:

• Geri çevrilme tutanağının veya bildirim formunun bir örneğini istemek ve saklamak,
• Kaydına işlenen kodu, mümkünse yazılı olarak öğrenmek,
• Yasak süresi doldu ise bunu gösteren önceki belgeleri yanında bulundurmak,
• Hiçbir belgeyi anlamadan imzalamamak ve tercüman talep etmek,
• Türkiye’deki avukatına veya yakınına haber vermek.

Geri çevrilen yabancı, kendisini getiren taşıyıcıyla ülkesine geri gönderilir ve bu sırada havalimanındaki transit bölgede bekletilir. Bu bekletme sırasında hukuki yardıma erişim hakkı vardır. Yolcunun uluslararası koruma talebinde bulunması hâlinde başvuru kayda alınmalı ve geri göndermeme ilkesi gözetilmelidir.

İdarenin takdir yetkisi ve ispat ölçütü

Giriş yasağı konusunda idareye tanınan yetki geniş olmakla birlikte, Danıştay bu yetkinin kullanılmasında somut bir dayanak aramaktadır:

Bu kararda Danıştay, idarenin dosyaya sunduğu yazılarda yabancının kamu güvenliğini tehdit eden ne gibi bir eylemi olduğunun belirtilmediğini, hakkında bir ceza soruşturması veya kovuşturması bulunduğuna dair belge de olmadığını tespit ederek davayı reddeden ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Ç-138 kodu kamu güvenliği değil önceki yasağın ihlali gerekçesine dayansa da aynı ölçüt bu kodda da önem taşır: İdarenin, yabancının yasaktan haberdar olduğunu ve yasağın seyahat tarihinde yürürlükte bulunduğunu gösteren belgeleri dosyaya sunması gerekir. Önceki yasağın tebliğ belgesi ve bitiş tarihi dosyada yoksa, bu eksiklik davada ilk ileri sürülecek hususlardan biridir.

Ç-138 kodu nasıl kaldırılır?

İdari başvuru

Göç İdaresi Başkanlığı, YUKK m. 9/6 uyarınca kodu kaldırabilir veya yasak saklı kalmak kaydıyla belirli süre için girişe izin verebilir. Başvuruda; önceki yasağın tebliğ edilmediği, yabancının yasaktan haberi olmadığı, süre hesabındaki idari hata, Türkiye’deki aile ve iş bağları ve kişinin iyi niyeti belgelerle ortaya konulmalıdır. Önceki koda ilişkin para cezası veya masraf borcu varsa öncelikle ödenmelidir.

İptal davası

Başvurunun reddi veya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde altmış gün içinde iptal davası açılabilir (İYUK m. 7, 10). Doğrudan kodun konulmasına karşı da kodun ve dayanağının öğrenildiği tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılabilir. Mahkeme, yabancının yasaktan haberdar olup olmadığını, idarenin süre hesabının doğruluğunu ve yasağın aile hayatına etkisini inceler. Kasıtlı bir ihlalin bulunmadığı durumlarda beş yıllık bir yasağın orantılılık ilkesine aykırılığı ileri sürülebilir.

Meşruhatlı vize

Kod devam ederken, belirli bir amaçla Türkiye’ye gelmek isteyen kişi yurt dışındaki Türk temsilciliğinden meşruhatlı vize talep edebilir. Ç-138 kodunda bu başvuruların kabul edilmesi daha güçtür; amacın somut ve belgelenmiş olması gerekir.

Sınır dışı kararıyla ilişkisi

Yasağa rağmen Türkiye’ye girmeyi başaran ve ülke içinde tespit edilen yabancı hakkında m. 54/1-ı uyarınca sınır dışı kararı alınır. Bu karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (m. 53/3). Bu bent durdurucu etkinin istisnaları arasında olmadığından, süresinde açılan dava yargılama süresince sınır dışı işlemini durdurur. Dilekçe ve süre hesabı için Deport Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği yazımıza bakılabilir.

Önceki yasağın süresinin doğru hesaplanması

Ç-138 kodunun en sık sebebi, önceki giriş yasağının bitiş tarihinin yanlış hesaplanmasıdır. Uygulamada sınır dışı edilen yabancıların giriş yasağı süresi, karar tarihinden değil, ülkeden çıkış tarihinden itibaren işler. Ayrıca bir kişide birden fazla kod bulunuyorsa, her kodun süresi ayrı ayrı hesaplanır ve en uzun süreli kod belirleyici olur. Ödenmemiş bir idari para cezasına bağlı kodlar ise süre dolsa bile ödeme yapılıncaya kadar devam edebilir.

Bu nedenle yasak süresi dolmak üzere olan bir yabancının seyahatten önce şu adımları izlemesi önerilir:

• Önceki sınır dışı veya giriş yasağı belgesindeki tarihleri ve çıkış kaydını kontrol etmek,
• Ödenmemiş idari para cezası, harç veya sınır dışı masrafı bulunup bulunmadığını öğrenmek,
• Türk temsilciliğinden veya Türkiye’deki bir avukat aracılığıyla Göç İdaresinden kaydın güncel durumunu sormak,
• Vize gerektiren ülke vatandaşıysa vize başvurusunu yaparak kaydın temsilcilik tarafından kontrol edilmesini sağlamak.

Bu önlemler, kısa bir hesap hatasının beş yıllık bir yasağa dönüşmesini engeller.

Davada ileri sürülebilecek başlıca hukuka aykırılık sebepleri

İptal davası dilekçesinde, somut dosyaya göre aşağıdaki sebepler ileri sürülebilir:

• Önceki giriş yasağının yabancıya tebliğ edilmemiş olması,
• Önceki yasağın süresinin dolmuş veya idarece kaldırılmış olmasına rağmen kaydın güncellenmemesi,
• Yabancının yasağı aşma kastı bulunmadan, bilgi eksikliği nedeniyle seyahat etmesi,
• Geri çevirme işleminin m. 7/2 uyarınca tebliğ edilmemesi ve itiraz hakkının bildirilmemesi,
• Kısa bir süre hesabı hatası karşılığında beş yıllık yasak uygulanmasının orantısız olması.

Bu sebeplerin her biri belgelerle desteklenmeli; dilekçede idarenin dayandığı bilgi ve belgelerin dosyaya getirtilmesi ayrıca talep edilmelidir.

Örnek olay

Bir yabancı, iki yıl önce vize ihlali nedeniyle sınır dışı edilmiş ve kendisine Ç-104 kodu konulmuştur. Yasak süresinin ülkeden çıkış tarihinden değil, kararın verildiği tarihten başladığını düşünerek süresinin dolmasından iki hafta önce İstanbul’a uçar ve havalimanında geri çevrilir. Kaydına Ç-138 işlenir. Yabancı, önceki kararda başlangıç tarihinin belirtilmediğini, kasıtlı bir ihlal amacı taşımadığını ve dönüş biletiyle turistik amaçla geldiğini belgeleyerek Göç İdaresine başvurur. Başvuru reddedilirse, iki haftalık bir hesap hatası nedeniyle beş yıllık yasak konulmasının orantısız olduğu gerekçesiyle iptal davası açılabilir.

Sıkça sorulan sorular

Başvuru hazırlanırken

Önceki yasağın tebliğ belgesi, başlangıç ve bitiş tarihleri ve seyahatin amacı belgelendirilmeli, kasıt unsurunun bulunmadığı açıkça ortaya konulmalıdır. Önceki koda bağlı borçlar ödenmelidir. İngilizce bilgi için Turkey Entry Ban Codes rehberimize bakılabilir.

Mevzuat: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.