Adli Sicil Kaydı Nereden Alınır? e-Devlet, Savcılık, Konsolosluk

İşe girişte, kamu görevine atanmada, silah ruhsatı, vize, oturma izni veya çeşitli meslek kuruluşlarına kayıt başvurularında kişiden “adli sicil kaydı” (halk arasında sabıka kaydı) belgesi istenir. Belge birden fazla merciden alınabilir; ancak hangi belgenin istendiğinin doğru anlaşılması, özellikle “adli sicil kaydı” ile “arşiv kaydı” arasındaki farkın bilinmesi, başvurunun reddedilmemesi için önem taşır.

Bu yazıda 25/5/2005 tarihli ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu çerçevesinde belgenin alınabileceği yerler, kimlerin talep edebileceği, yurt dışında kullanım ve kayıtta hata bulunması hâlinde izlenecek yol açıklanmaktadır. Kaydın silinme koşulları ayrı yazılarda ele alınmıştır.

Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı arasındaki fark

Adli sicil, Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin kaydedildiği sistemdir (m. 4). Kayıtlar Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü bünyesindeki Merkezî Adli Sicilde tutulur (m. 2).

Cezanın infazının tamamlanması, ceza zamanaşımının dolması, genel af veya mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme ya da etkin pişmanlık hâllerinde kayıt adli sicilden silinerek arşiv kaydına alınır (m. 9/1). Adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile ertelenen cezalara ilişkin hükümler ise adli sicile hiç alınmadan doğrudan arşive kaydedilir (m. 9/3).

Bu nedenle e-Devlet veya savcılıktan alınan “adli sicil kaydı” belgesinde “kaydı yoktur” yazması, kişinin geçmişte hiç mahkûmiyeti olmadığı anlamına gelmez; arşivde kayıt bulunabilir. Bazı kurumlar özellikle “adli sicil ve arşiv kaydı” belgesi ister. Başvuru öncesinde istenen belge türünün kurumdan teyit edilmesi gerekir.

Kayda girmeyen kararlar

Disiplin cezaları, disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar ve idari para cezaları adli sicile kaydedilmez (m. 5). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı istediğinde verilir (m. 6/1). Bu kararlar, kişinin kendisine verilen belgede görünmez.

Belge nereden alınır?

Kanun’a göre adli sicil bilgileri; Cumhuriyet başsavcılıkları, kaymakamlıklar, yurt dışında elçilik ve konsolosluklar ile Merkezî Adli Sicilde Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce verilir (m. 8). Kişilerin kendi kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla elektronik ortamda sorgulayabilmesine de imkân tanınmıştır (m. 13/2).

e-Devlet

En pratik yol e-Devlet Kapısı’dır. “Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Sorgulama” hizmetine e-Devlet şifresi, elektronik imza, mobil imza veya internet bankacılığı ile giriş yapılarak belge anında oluşturulabilir. Hizmette, belgenin hangi kuruma ve hangi amaçla verileceği seçilir; belge türü olarak adli sicil kaydı veya arşiv kaydı ayrı ayrı belirlenebilir.

Belge barkodludur ve teslim edilen kurum, barkod numarası üzerinden e-Devlet’in belge doğrulama hizmetiyle belgenin gerçekliğini kontrol edebilir. Bu nedenle kurumlar çoğunlukla ıslak imzalı belge istemez.

Cumhuriyet başsavcılığı ve kaymakamlık

e-Devlet erişimi olmayan kişiler, kimlik belgeleriyle herhangi bir Cumhuriyet başsavcılığının adli sicil birimine veya kaymakamlığa başvurarak belge alabilir. Başvuru kişinin nüfusa kayıtlı olduğu veya ikamet ettiği yerle sınırlı değildir; kayıtlar merkezî sistemde tutulduğundan ülkenin her yerinden aynı bilgiye ulaşılır. Bu merciler belgeyi verirken kullanım amacını da sorar; çünkü Kanun bilgilerin “kullanılış amacı belirtilmek suretiyle” verilmesini öngörür (m. 7/1).

Yurt dışında: elçilik ve konsolosluk

Yurt dışında bulunan Türk vatandaşları belgeyi Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarından da alabilir (m. 8). e-Devlet erişimi bulunanlar için elektronik yol yurt dışında da kullanılabilir.

Vekil aracılığıyla

Adli sicil bilgileri kişinin kendisine veya vekâletnamede açıkça belirtilmek koşuluyla vekiline verilir (m. 7/1-a). Arşiv bilgileri için de aynı koşul geçerlidir (m. 10/1-a). Avukata veya bir yakına verilen genel vekâletname bu yetkiyi kapsamayabilir; vekâletnamede “adli sicil ve arşiv kaydı almaya” yetkinin açıkça yazılması gerekir.

Belgede hangi bilgiler yer alır?

Kayıt bulunan bir belgede her mahkûmiyet için kural olarak kararı veren mahkeme, karar tarihi ve sayısı, kesinleşme tarihi, suçun adı ve uygulanan kanun maddesi, hükmedilen ceza ile infaz durumu gösterilir. Kayıt yoksa belgede bu husus belirtilir. Belge teslim edilmeden önce şu noktalar kontrol edilmelidir:

• İnfazı tamamlanmış bir cezanın hâlâ “adli sicil kaydı” olarak görünüp görünmediği,
• Kesinleşme tarihinin ve ceza miktarının mahkeme kararıyla uyumlu olup olmadığı,
• Beraat veya düşme ile sonuçlanan bir dosyanın yanlışlıkla kayda girip girmediği.

Kamu görevi ve arşiv kaydının önemi

Arşiv kaydının ayrıca önem taşıdığı alanların başında kamu görevine giriş gelir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 48/1-A-5, TCK m. 53’teki süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma gibi suçlardan mahkûm olmamayı memuriyete alınma şartı olarak sayar. Bu nedenle kamu kurumları atama işlemlerinde arşiv kaydını da dikkate alır. Benzer biçimde Anayasa m. 76, belirli suçlardan affa uğramış olsalar bile mahkûm olanların milletvekili seçilemeyeceğini öngörür; seçim kurullarının arşiv kaydını isteyebilmesi bu nedenledir (5352 sayılı Kanun m. 10/1-c).

Belgeyi kimler isteyebilir?

Kişinin kendisi dışında, adli sicil bilgilerini kullanım amacını belirterek kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları talep edebilir (m. 7/1-b). Özel işverenler kişinin kaydını doğrudan sorgulayamaz; belgeyi ancak kişinin kendisinden isteyebilir.

Arşiv bilgilerine erişim daha dardır. Arşiv kaydını kişinin kendisi veya özel yetkili vekili, bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında başsavcılık ve mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen hâllerde ilgili kamu kurumları isteyebilir (m. 10/1).

Kanun iki önemli koruma daha getirir:

• Kanunda açıkça öngörülmedikçe, kişi hakkında yapılacak bir işlem için yakınlarının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve bu bilgiler kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için kullanılamaz (m. 10/2).
• On sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları yalnızca soruşturma ve kovuşturma kapsamında başsavcılık ve mahkemelerce istenebilir (m. 10/3).

Adli sicil ve arşiv bilgileri gizlidir; görevlilerce açıklanamaz ve veriliş amacı dışında kullanılamaz (m. 11).

Yurt dışında kullanılacak belge: e-Apostil

Yabancı bir ülkenin makamına sunulacak adli sicil belgesinin, o ülke Lahey Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa apostil şerhi taşıması gerekir. Adalet Bakanlığının 2019 yılında hizmete aldığı e-Apostil sistemi sayesinde e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesine elektronik apostil şerhi verdirilebilmektedir. Belgenin istenen dilde düzenlenip düzenlenemeyeceği ve yeminli tercüme gerekip gerekmediği, belgenin sunulacağı yabancı makamdan önceden öğrenilmelidir. Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkeler için ise ilgili ülkenin konsolosluk onayı gerekebilir.

Kayıtta hata varsa ne yapılır?

Belgede kişiye ait olmayan bir kayıt, silinmesi gerektiği hâlde duran bir mahkûmiyet veya yanlış işlenmiş bir hüküm görülebilir. Kimlik bilgilerinin karışması, infazın tamamlandığının sisteme işlenmemesi veya suç olmaktan çıkarılan bir fiile ilişkin kaydın kalması bu durumun tipik nedenleridir.

Bu durumda ilk başvuru merci Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüdür. Kayıtların silinmesine ilişkin kararları, Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakan onayıyla oluşturulan üç hâkimden oluşan komisyon verir (m. 14).

Yargıtay da bu yetkinin Genel Müdürlükte olduğunu vurgulamaktadır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, hükmü veren mahkemenin hükümlünün talebi üzerine arşiv kaydının silinmesine karar verdiği dosyada bu kararı kanun yararına bozmuştur. Daire, 11/4/2012 tarihinden itibaren arşiv kaydının silinmesi işlemlerinin Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yerine getirileceğini belirtmiştir. Kanuni silinme süresinin de henüz dolmadığını tespit etmiştir (Yargıtay 1. CD, E. 2021/11577, K. 2021/13773, T. 1/11/2021).

Aynı Daire daha önceki bir kararında, Anayasa m. 76 kapsamındaki mahkûmiyetlerde silinme koşulları oluştuğunda kişinin dilekçeyle Genel Müdürlükten kaydın silinmesini istemesinin yeterli olduğunu, bunun için dava açmaya gerek bulunmadığını açıklamıştır (Yargıtay 1. CD, E. 2013/2986, K. 2013/5112, T. 24/9/2013).

Uygulamada başvuru, kayıtta hatanın dayanağını gösteren belgelerle (infazın tamamlandığına ilişkin müddetname veya yazı, beraat ya da düşme kararının kesinleşme şerhli örneği, nüfus kayıt örneği) birlikte dilekçeyle yapılır. Mahkûmiyete ilişkin bilgi hatalıysa, kararı veren mahkemeden doğru bilgiyi içeren kesinleşme şerhli örnek alınarak başvuruya eklenmesi süreci hızlandırır.

Sıkça Sorulan Sorular

e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesi resmî belge yerine geçer mi?
Geçer. Barkodlu belge, kurumlar tarafından e-Devlet üzerinden doğrulanabilir ve kural olarak ayrıca savcılıktan belge alınması gerekmez.

HAGB kararı adli sicil belgesinde görünür mü?
Görünmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ayrı bir sistemde tutulur ve yalnızca soruşturma veya kovuşturma kapsamında yargı mercilerine verilir.

İşveren arşiv kaydını isteyebilir mi?
Özel işverenin arşiv kaydını talep etme yetkisi yoktur. Arşiv kaydını yalnızca kişinin kendisi ve Kanun’da sayılan merciler isteyebilir.

Belge kaç gün geçerlidir?
Kanun’da belgenin geçerlilik süresi öngörülmemiştir. Kurumlar başvuru tarihine yakın tarihli belge isteyebildiğinden, belge başvurunun hemen öncesinde alınmalıdır.

Sonuç

Adli sicil kaydı e-Devlet üzerinden anında, ayrıca Cumhuriyet başsavcılıkları, kaymakamlıklar ve yurt dışında elçilik ve konsolosluklardan alınabilir. Vekil aracılığıyla başvuruda vekâletnamede özel yetki bulunmalıdır. Kurumun adli sicil kaydı mı yoksa arşiv kaydı mı istediği önceden teyit edilmeli, kayıtta hata görülmesi hâlinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvurulmalıdır. Somut duruma ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçilebilir.

İlgili yazılar: Adli Sicil (Sabıka) Kaydı Nasıl Silinir?, Adli Sicil Kaydının Silinmesi Dilekçe Örneği ve Başvuru Mercii

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası.

Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.