Trafik kazasında hasar gören bir araç ne kadar iyi onarılırsa onarılsın, ikinci el piyasasında kazasız bir eşine göre daha düşük fiyata alıcı bulur. Bu farka “değer kaybı” denir ve onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir. Kusursuz veya daha az kusurlu araç sahibi, bu zararı karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından (ZMSS), işletenden ve sürücüden isteyebilir. Bu yazı değer kaybının nasıl hesaplandığını, sigorta şirketine başvuru zorunluluğunu, dava ve tahkim yollarını ve zamanaşımını anlatır.
KISA CEVAP
- Değer kaybı, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış hâliyle ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır.
- Hesaplamada aracın modeli, markası, kilometresi, yaşı, hasarı ve yapılan onarım birlikte değerlendirilir; bilirkişi raporu gerekçeli ve denetime elverişli olmalıdır.
- Motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten sorumludur (KTK m. 85); zorunlu trafik sigortası bu sorumluluğu poliçe sınırları içinde karşılar.
- Dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur. Şirket 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir (KTK m. 97).
- Maddi zarar talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m. 109).
- Yargıtay’a göre araç mahrumiyeti (ikame araç) zararı zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamında değildir.
Değer kaybı nedir, nasıl hesaplanır?
Yargıtay değer kaybını ve hesaplama yöntemini şöyle açıklar:
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 06.02.2019 tarihli, E. 2016/6252, K. 2019/1051 sayılı kararı
Değer kaybı; aracın kaza tarihindeki hasarsız piyasa değeri ile aracın kazadan sonra onarılmış haliyle piyasa değeri arasında oluşan farktan ibarettir. (…) Değer kaybı konusunda gerekçesi olmayan bir değerlendirme ile değer kaybının belirlendiği bilirkişi raporu hükme esas alınamaz. Bu durumda mahkemece; aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının yeniden hesaplanması konusunda alanında uzman makine mühendisi bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekir…
Buna göre değer kaybının belirlenmesinde etkili olan unsurlar şunlardır:
- Aracın markası, modeli ve özellikleri,
- Kaza tarihindeki yaşı ve kilometresi,
- Hasarın büyüklüğü ve hasar gören parçalar,
- Yapılan onarım işlemleri (değişen ve boyanan parçalar),
- Kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el piyasa rayiç değerleri.
Bu kararda bilirkişi, değer kaybını yalnızca aracın model yılı, piyasa şartları ve hasar durumuna değinerek, gerekçe göstermeden belirlemişti. Yargıtay bu raporla hüküm kurulamayacağını belirterek kararı bozmuştur.
Kimden istenir?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85/1
Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Değer kaybı zararı:
- Kazaya karışan karşı aracın zorunlu trafik sigortası şirketinden, poliçe limitleri içinde,
- Karşı aracın işleteninden (genellikle ruhsat sahibi),
- Kusurlu sürücüden istenebilir.
Zorunlu trafik sigortası kapsamındaki tazminatlarda Karayolları Trafik Kanunu’nda düzenlenmeyen konularda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri uygulanır (KTK m. 90). Kanunun 90. maddesine 2021’de 7327 sayılı Kanun’la eklenen bir cümle ve bir fıkra, Anayasa Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli, E. 2021/82, K. 2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m. 52). Bu nedenle kazada kendisi de kusurlu olan araç sahibinin talebi kusuru oranında azalabilir.
Araç mahrumiyeti zararı
Aracın serviste kaldığı süre için ikame araç bedeli veya araçtan yoksun kalma zararı, değer kaybından ayrı bir kalemdir. Aynı kararda Yargıtay, araç mahrumiyetine ilişkin tazminat talebinin genel şartlar ve poliçe özel şartları uyarınca zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamında bulunmadığını belirtmiştir.
Önce sigorta şirketine başvuru zorunlu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97
Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
Buna göre izlenecek yol:
- Sigorta şirketine yazılı başvuru: Kaza tespit tutanağı, ruhsat, ekspertiz raporu, onarım faturaları ve hasar fotoğraflarıyla birlikte değer kaybı talep edilir.
- 15 gün bekleme: Şirket bu süre içinde yazılı cevap vermezse veya teklif edilen tutar talebi karşılamazsa bir sonraki adıma geçilir.
- Dava veya tahkim: Zarar gören, mahkemede dava açabilir veya 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir.
Sigortacılar, hak sahibinin genel şartlarda belirlenen belgeleri ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde poliçe sınırları içindeki tutarı ödemek zorundadır (KTK m. 99).
Zamanaşımı
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 109/1
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.
Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacıya karşı kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır.
Kontrol listesi
- Kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı
- Kusur durumu
- Karşı aracın plakası ve zorunlu trafik sigortası poliçesi
- Aracınızın ruhsatı, model yılı ve kilometresi
- Ekspertiz raporu, onarım faturaları, değişen ve boyanan parçalar
- Hasar fotoğrafları
- Sigorta şirketine yazılı başvuru tarihi ve 15 günlük sürenin sonu
- Zararı ve yükümlüyü öğrendiğiniz tarih ve iki yıllık zamanaşımı
Sıkça sorulan sorular
Aracım tamir edildi. Yine de değer kaybı isteyebilir miyim?
Evet. Değer kaybı, onarılmış aracın ikinci el piyasa değerinin kaza öncesine göre düşmesidir ve onarım masrafından ayrı bir zarardır.
Doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır. Zorunlu trafik sigortası sınırları içindeki talepler için önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır. Şirket 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir.
Kazada kısmen kusurluysam değer kaybı alabilir miyim?
Karşı tarafın da kusuru varsa talepte bulunabilirsiniz; ancak hâkim, kendi kusurunuz nedeniyle tazminatı indirebilir (TBK m. 52).
Araç serviste kaldığı süre için ikame araç bedeli sigortadan istenebilir mi?
Yargıtay’a göre araç mahrumiyetine ilişkin tazminat zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamında değildir.
Değer kaybı için ne kadar sürem var?
Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl. Kaza ceza gerektiren bir fiilse ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.
Sonuç
Araç değer kaybı, kaza öncesi hasarsız ve onarım sonrası ikinci el piyasa değerleri arasındaki farktır ve onarım masrafından ayrı olarak istenebilir. Talep önce karşı tarafın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı olarak yapılmalı, 15 gün içinde sonuç alınamazsa dava veya tahkim yoluna gidilmelidir. Değer kaybı bilirkişi tarafından aracın tüm özellikleri gözetilerek gerekçeli biçimde hesaplanmalı ve iki yıllık zamanaşımı süresi kaçırılmamalıdır.
Mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.