Araç Değer Kaybı Dava Dilekçesi Örneği

Trafik kazasında hasar gören bir araç, onarımdan sonra teknik olarak eski işlevine kavuşsa bile ikinci el piyasasında hasar kaydı nedeniyle daha düşük bedelle alıcı bulur. Kazadan önceki hasarsız piyasa değeri ile onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki bu fark, araç değer kaybı olarak adlandırılır ve kusurlu tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısından, araç işleteninden ve sürücüsünden istenebilir. Sigortacı başvuruyu karşılamadığında veya eksik ödeme yaptığında değer kaybı dava dilekçesi ile mahkemeye başvurulur.

Bu yazıda değer kaybı davası öncesinde yapılması zorunlu olan sigortaya başvuru, görevli mahkeme, 2026 yılında belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra dava değerinin nasıl gösterileceği ve bir dava dilekçesi örneği açıklanmaktadır. Değer kaybının hukuki niteliği ve hesaplanması “Araç Değer Kaybı Tazminatı“, sigortaya başvuru aşaması ise “Sigorta Şirketine Başvuru Süreci” yazılarımızda anlatılmıştır.

Kanun metni

Dava açmadan önce

Sigortacıya yazılı başvuru

Değer kaybı için sigortacıya dava açmadan önce KTK m. 97 uyarınca yazılı başvuru yapılması bir dava şartıdır. Başvuru sigorta şirketinin genel müdürlüğüne, acentesine veya elektronik başvuru kanallarına yapılabilir. Başvuruya kaza tespit tutanağı, araç ruhsatı, ekspertiz raporu, onarım faturası, hasar fotoğrafları, ehliyet ve kimlik örneği ile IBAN bilgisi eklenmelidir. Başvurunun tarihli ve ispat edilebilir olması için noter, iadeli taahhütlü posta, KEP veya sigortacının elektronik başvuru sistemi kullanılmalıdır.

Sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse veya talebi kısmen karşılarsa dava yolu açılır. Başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Dava açıldıktan sonra yapılan başvuru eksikliği gidermez.

Kusur oranı ve hasar kayıtları

Değer kaybı, karşı tarafın kusuru oranında istenir. Kaza tespit tutanağındaki kusur dağılımı bağlayıcı değildir; mahkeme bilirkişi aracılığıyla kusuru yeniden belirler. Aracın Tramer (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) hasar geçmişi önceden kontrol edilmelidir. Aynı parçada daha önce hasar kaydı bulunan araçlarda değer kaybı düşebilir veya hiç oluşmayabilir.

Değer kaybının ölçüsü

Yargıtay uygulamasına göre değer kaybı, aracın kazadan önceki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır. Hesapta aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasarın büyüklüğü ve hasar gören parçaların niteliği dikkate alınır. Anayasa Mahkemesi 17.7.2020 tarihli ve E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı kararıyla KTK m. 90’daki genel şartlara yapılan atfı iptal etmiştir. Bu karardan sonra sigortacının sorumluluğu, Genel Şartlardaki formüllerle değil, KTK ve Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleriyle belirlenmektedir.

Aracın pert (ağır hasarlı) sayıldığı durumlarda değer kaybı değil, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri ile sovtaj (hurda) değeri arasındaki fark istenir. Yalnızca boya veya plastik parça değişimi gibi küçük hasarlarda ise değer kaybının oluşmadığı sonucuna varılabilir.

Görevli ve yetkili mahkeme

Sigorta şirketine karşı dava

Zorunlu mali sorumluluk sigortası 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlendiğinden, sigortacıya karşı açılan davalar Yargıtay uygulamasında mutlak ticari dava sayılmakta ve asliye ticaret mahkemesinde görülmektedir. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, asliye hukuk mahkemesinde ticaret mahkemesi sıfatıyla görülür.

İşleten ve sürücüye karşı dava

Değer kaybı sigorta limitini aşıyorsa veya sigorta yoksa, aracın işleteni ve sürücüsü de davalı gösterilebilir. İşleten ve sürücü tacir değilse bu kişilere karşı dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Sigortacı ile birlikte işletenin de dava edildiği hâllerde görev, sigortacıya yönelik talep nedeniyle çoğu zaman asliye ticaret mahkemesinde toplanmaktadır; ancak bu durum somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Yetki

KTK m. 110 uyarınca sigortacıya karşı dava, sigortacının merkezinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir. Zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de HMK genel hükümleri ve haksız fiil yetkisi çerçevesinde değerlendirilebilir. Uygulamada en sık tercih edilen, kaza yeri mahkemesidir.

Arabuluculuk ve Sigorta Tahkim Komisyonu

Ticari davalarda para alacağına ilişkin taleplerde arabuluculuk dava şartıdır (TTK m. 5/A). Yargıtay’ın güncel uygulamasında, KTK m. 97 uyarınca sigortacıya yapılan başvurunun özel bir ön başvuru yolu olduğu ve sigortacıya karşı açılan davalarda ayrıca arabulucuya gidilmesinin aranmadığı kabul edilmektedir. Ancak işletene veya sürücüye karşı ticari nitelikte açılacak davalarda arabuluculuk şartı ayrıca kontrol edilmelidir. Mahkemeye alternatif olarak Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir; ayrıntılar “Sigorta Tahkim Komisyonu ve Trafik Kazası” yazımızdadır.

Dava değeri: belirsiz alacak yerine kısmi dava

Değer kaybı davaları uzun süre HMK m. 107’ye dayanılarak belirsiz alacak davası şeklinde açılıyordu. 16.7.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle dava, değer kaybının tahmini bir bölümü için kısmi dava olarak açılmalı ve bilirkişi raporundan sonra HMK m. 109/4 uyarınca talep artırılmalıdır. Bu hükme göre kısmi davada talep, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Kısmi dava açıldığı dilekçede açıkça belirtilmeli ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalıdır.

Araç değer kaybı dava dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Kaza tarihi, plaka, kusur durumu, başvuru tarihi ve tutarlar dosyaya göre doldurulmalıdır.

Dilekçe yazılırken dikkat edilecek noktalar

Başvuru tarihinin ve cevabın gösterilmesi

Dilekçede sigortacıya başvurunun yapıldığı tarih, kullanılan yöntem ve sigortacının cevabı açıkça yazılmalı; başvurunun yapıldığını gösteren belge dilekçeye eklenmelidir. Mahkeme dava şartını kendiliğinden inceler ve başvuru belgesi eksikse kesin süre verir.

Hasar gören parçaların ayrıntılı yazılması

Değer kaybı hesabında değişen ve onarılan parçaların niteliği belirleyicidir. Şasi, direk, tavan ve podye gibi taşıyıcı parçalardaki hasar değer kaybını artırır; tampon ve far gibi kolay değişen parçalarda ise kayıp sınırlı kalabilir. Bu nedenle ekspertiz raporundaki parça listesi dilekçeye aktarılmalıdır.

Faiz başlangıcı ve türü

KTK m. 99/1’e göre sigortacı, gerekli belgelerin kendisine ibrazından itibaren sekiz iş günü içinde tazminatı ödemek zorundadır. Faiz başlangıcı olarak bu sürenin bitimi gösterilmelidir. İşleten ve sürücüye karşı taleplerde haksız fiil tarihinden itibaren faiz istenebilir. Aracın ticari kullanımda olması hâlinde avans faizi, aksi hâlde yasal faiz talep edilir.

Zamanaşımı

KTK m. 109/1 uyarınca tazminat talebi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir. Kaza aynı zamanda ceza kanununa göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır (KTK m. 109/2). KTK m. 109/3 uyarınca zamanaşımını durduran veya kesen sebepler sigortacı ile tazminat yükümlüsü arasında karşılıklı olarak hüküm ifade eder. Sigortacıya yapılan yazılı başvuru tek başına zamanaşımını kesmeyebileceğinden, süre sonuna yaklaşılmışsa dava veya tahkim yoluna zamanında gidilmelidir.

Davadan sonra

Dava açıldıktan sonra mahkeme ön inceleme duruşmasını yapar ve kusur ile değer kaybı yönünden bilirkişi incelemesine karar verir. Bilirkişi, aracın piyasa değerini benzer ilanlar, ekspertiz kayıtları ve hasar fotoğrafları üzerinden belirler. Rapordan sonra talep artırılır ve artırılan kısım için harç tamamlanır. Bilirkişi raporuna itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 281). Eşdeğer parça kullanımına ilişkin uyuşmazlıklar için “Eşdeğer Parça Uygulaması” yazımıza bakılabilir.

Araç kazadan sonra satılmışsa değer kaybı talebi ortadan kalkmaz; bu konudaki tartışmalar “Satılan Aracın Değer Kaybı Talebi” yazımızda ele alınmıştır.

Sık yapılan hatalar

• Sigortacıya yazılı başvuru yapmadan veya 15 günlük süreyi beklemeden dava açmak.
• Davayı 2026 yılında hâlâ belirsiz alacak davası olarak nitelendirmek; HMK m. 107 kaldırılmıştır.
• Fazlaya ilişkin hakları saklı tutmamak.
• Hasar gören parçaları ve önceki hasar kayıtlarını dilekçede göstermemek.
• Faiz başlangıcını kaza tarihi olarak göstermek; sigortacıya karşı temerrüt, başvuru ve sekiz iş günlük sürenin geçmesiyle oluşur.
• Pert araçta değer kaybı istemek; bu durumda rayiç değer ile sovtaj farkı istenir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Kazadan sonra önce ekspertiz raporu ve onarım belgeleri toplanmalı, ardından KTK m. 97 uyarınca sigortacıya ispat edilebilir şekilde yazılı başvuru yapılmalıdır. Sigortacı 15 gün içinde talebi karşılamazsa dava, yukarıdaki örnekteki yapı esas alınarak kısmi dava şeklinde açılmalı ve bilirkişi raporundan sonra talep artırılmalıdır.

Mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, 90, 91, 97, 99, 109, 110; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 109, 281; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.