Trafik Kazalarında Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru

Trafik kazasından sonra karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısı araç hasarını, değer kaybını veya sakatlık tazminatını ödemez ya da eksik öderse, zarar görenin önünde iki yol vardır: mahkemede dava açmak veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak. Mahkeme süreci yıllar sürebilirken, Komisyon dosyaların büyük bölümünü birkaç ay içinde sonuçlandırır. Bu nedenle özellikle değer kaybı ve araç hasarı gibi uyuşmazlıklarda tahkim yolu yaygın olarak tercih edilir. Komisyona her yıl yüz binlerce başvuru yapılmakta, başvuruların önemli kısmını trafik kazasından doğan değer kaybı talepleri oluşturmaktadır. Bu yazıda trafik kazası uyuşmazlıklarında Komisyona başvurunun şartları, gerekli belgeler, hakem süreci, kararlara itiraz ve tahkim ile dava arasındaki seçim anlatılmaktadır. Kasko uyuşmazlıklarında tahkim ise Kasko Hasarı Ödemiyor: Alkol Reddi, 45 Gün ve Sigorta Tahkim Komisyonu yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Kanun metni

Komisyonun yapısı

Sigorta Tahkim Komisyonu, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği bünyesinde faaliyet gösterir ve İstanbul merkezlidir. Uyuşmazlıkları, sigorta hukuku alanında deneyimli avukatlar ve akademisyenler arasından seçilen sigorta hakemleri çözer. Başvurular önce raportörler tarafından ön incelemeden geçirilir; eksik belge varsa başvurana tamamlama süresi verilir. Dosya tamamlandıktan sonra bir hakeme veya tutarı yüksek dosyalarda hakem heyetine tevdi edilir.

Zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa bile hak sahibi tahkim usulünden yararlanabilir (Sigortacılık Kanunu m. 30/1); Güvence Hesabına karşı uyuşmazlıklar da aynı fıkra gereği Komisyonun görev alanındadır. Bu nedenle trafik kazası uyuşmazlıklarında sigorta şirketi tahkime gitmeyi reddedemez; zarar görenin başvurusu üzerine süreç başlar.

Kimler başvurabilir?

Trafik kazası uyuşmazlıklarında Komisyona başvurabilecek kişiler şunlardır:

• Zarar gören üçüncü kişi: Karşı aracın trafik sigortacısına karşı araç hasarı, değer kaybı, sakatlık veya destekten yoksun kalma tazminatı için başvurabilir.
• Sigortalı: Kendi kasko şirketine karşı veya kendi trafik sigortacısının rücu talebine ilişkin uyuşmazlıklarda başvurabilir.
• Mirasçılar ve destekten yoksun kalanlar: Ölümlü kazalarda başvurabilir.
• Alacağı devralan kişiler: Uygulamada değer kaybı alacağını devralan kişi ve şirketlerin başvuruları da Komisyonca incelenir.

Başvuru, zarar görenin kendisi tarafından veya avukatı aracılığıyla yapılabilir. Avukatla temsil zorunlu değildir; ancak maluliyet ve destekten yoksun kalma gibi hesaplaması karmaşık taleplerde hukuki destek alınması yararlı olur.

Başvuru şartı: önce sigorta şirketine başvuru

Komisyona doğrudan başvurulamaz. Başvurudan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olması gerekir. Bu şart hem Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesinden hem de Komisyonun başvuru usulünden kaynaklanır. Sigorta şirketi talebi tamamen veya kısmen reddetmişse ya da başvuruya on beş gün içinde yazılı cevap vermemişse Komisyona başvurulabilir. Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesi bu süreyi on beş gün, Sigortacılık Kanununun 30. maddesinin on üçüncü fıkrası ise on beş iş günü olarak düzenler; tahkim başvurusunda ret riskini önlemek için on beş iş gününün dolması beklenmelidir.

Sigorta şirketine yapılan başvurunun ispatlanabilir olması önemlidir. Başvuru e-posta, kayıtlı elektronik posta (KEP), noter ihtarnamesi veya şirketin internet sitesindeki form aracılığıyla yapılabilir; ancak başvuru tarihini ve içeriğini gösteren belge mutlaka saklanmalıdır. Ön başvuru belgesi eklenmeyen tahkim başvuruları, ön incelemede eksiklik nedeniyle iade edilir. Sigorta şirketine başvurunun içeriği ve belgeleri Trafik Kazasından Sonra Sigorta Şirketine Başvuru Süreci yazımızda anlatılmıştır.

Gerekli belgeler

Trafik kazası başvurularında genellikle şu belgeler istenir:

1. Başvuru formu ve başvurana ait kimlik bilgileri,
2. Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru ve varsa şirketin cevabı,
3. Kaza tespit tutanağı veya polis/jandarma raporu,
4. Araç ruhsatı ve sürücü belgesi fotokopileri,
5. Araç hasarı talebinde ekspertiz raporu, onarım faturası ve hasar fotoğrafları,
6. Değer kaybı talebinde aracın kaza öncesi hasar geçmişini gösteren kayıtlar,
7. Bedeni zararlarda hastane kayıtları, epikriz ve maluliyet raporu ile gelir belgeleri,
8. Ölümlü kazalarda ölüm belgesi, veraset ilamı ve destek ilişkisini gösteren belgeler,
9. Başvuru ücretinin ödendiğine dair dekont.

Başvuru ücreti, uyuşmazlık tutarına göre kademeli olarak belirlenir ve Komisyon tarafından her yıl güncellenir. Ücretin güncel tutarı, Komisyonun internet sitesindeki tarifeden kontrol edilmelidir. Başvuran haklı çıkarsa başvuru ücreti, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri karşı tarafa yükletilir.

Hakem süreci

Dosya tevdi edildikten sonra hakem, sigorta şirketinin cevabını alır, gerekli gördüğü belgeleri ister ve çoğu dosyada bilirkişi raporu aldırır. Trafik kazası dosyalarında en sık alınan raporlar kusur raporu, değer kaybı ve hasar raporu, maluliyet raporu ve aktüerya raporudur. Hakem, duruşma yapmadan dosya üzerinden karar verebilir; gerekli görürse tarafları dinleyebilir.

Hakem, dosyanın kendisine tevdi edildiği tarihten itibaren dört ay içinde karar vermekle yükümlüdür. Bu süre, mahkeme sürecine göre tahkimin en önemli avantajıdır. Hakem kararı, Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilamlara ilişkin hükümlerine göre icra edilebilir; sigorta şirketi karar tutarını ödemezse doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir.

Tahkim yoluna gidilmeden önce de Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesindeki yazılı başvuru şartının yerine getirilmesi gerekir. Komisyon, başvuru dosyasında sigorta şirketine yapılmış yazılı başvuruyu ve sigortacının cevabını veya on beş günlük sürenin geçtiğini gösteren belgeyi arar. Bu belge olmadan yapılan tahkim başvurusu hakeme gönderilmez. Bu nedenle sigorta şirketine yapılan başvurunun tarihi ve içeriği, ileride tahkimde de kullanılacak şekilde saklanmalıdır.

Tahkimde dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, başvuru tutarıdır. Hakem, talepten fazlasına karar veremez. Zarar gören, sigortacıya başvururken ve tahkime giderken bütün zarar kalemlerini, örneğin onarım bedeli, değer kaybı, çekici ve ekspertiz giderini, ayrı ayrı göstermeli ve tutarları gerçekçi belirlemelidir. Bilirkişi raporu talepten yüksek bir zarar belirlerse, Yargıtay kararlarında görüldüğü üzere tahkim yargılamasında da ıslah veya talep artırım dilekçesiyle talep yükseltilebilir; bunun için dilekçenin karar verilmeden önce sunulması gerekir.

Kararlara itiraz

Hakem kararına karşı başvuru yolu, uyuşmazlık tutarına göre değişir. Kanunda öngörülen ve her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki kararlar kesindir. Bu sınırın üzerindeki kararlara karşı, kararın Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde, bir defaya mahsus ve başvuru ücreti yatırılarak itiraz hakem heyetine başvurulabilir; itiraz, hakem kararının icrasını durdurur. İtiraz hakem heyeti, dosyayı yeniden inceler ve kararı onar, düzeltir veya yeni bir karar verir. İtiraz hakem heyeti kararlarına karşı ise yine parasal sınıra bağlı olarak doğrudan Yargıtay’da temyiz yoluna gidilir; bölge adliye mahkemesine istinaf yolu yoktur. Güncel parasal sınırlar Komisyon tarafından ilan edilir.

İtiraz süresi kısa olduğundan, kararın tebliğ tarihinin doğru tespit edilmesi önemlidir. Elektronik tebligat yapılmışsa, tebligatın elektronik adrese ulaşmasını izleyen beşinci günün sonunda tebliğ yapılmış sayılır.

Tahkim mi, dava mı?

Tahkim ve dava, aynı uyuşmazlık için birlikte kullanılamaz. Tahkime başvuran zarar gören, aynı talep için ayrıca dava açamaz; dava açmışsa tahkime başvuramaz. Seçim yapılırken şu hususlar dikkate alınmalıdır:

• Süre: Tahkim, dört aylık karar süresi nedeniyle çok daha hızlıdır.
• Maliyet: Tahkim başvuru ücreti, dava harçlarına göre genellikle düşüktür.
• Davalılar: Tahkimde yalnızca sigorta şirketi taraftır. Teminatı aşan zarar ve manevi tazminat için sürücü ve işletene karşı mahkemede dava açılması gerekir.
• Uyuşmazlığın karmaşıklığı: Çok sayıda tanık dinlenmesi, keşif yapılması veya ceza dosyasının sonucunun beklenmesi gereken dosyalarda mahkeme daha uygun olabilir.
• Kanun yolu: Tahkimde kanun yolları parasal sınırlarla sınırlıdır; mahkemede ise istinaf ve temyiz imkânları daha geniştir.

Uygulamada değer kaybı, araç hasarı ve ikame araç gibi tutarı görece düşük ve teknik uyuşmazlıklarda tahkim; ölümlü ve ağır sakatlıklı kazalarda ise manevi tazminatın da istenebilmesi için mahkeme yolu tercih edilir. Ancak ağır sakatlık dosyalarında bile sigorta şirketine karşı maddi tazminat tahkimde, sürücü ve işletene karşı manevi tazminat mahkemede istenebilir.

Zamanaşımı

Komisyona başvuru, Karayolları Trafik Kanununun 109. maddesindeki zamanaşımı süreleri içinde yapılmalıdır. Zarar gören, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde talepte bulunmalıdır. Fiil, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır. Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru, zamanaşımını kesen bir işlem olarak da önem taşır.

Örnek olay

Bir sürücünün aracına, şerit değiştiren başka bir araç yandan çarpar ve tutanağa göre karşı sürücü yüzde yüz kusurludur. Karşı tarafın trafik sigortacısı onarım bedelini öder; ancak değer kaybı talebini “aracın daha önce de hasar kaydı bulunduğu” gerekçesiyle reddeder. Zarar gören, red yazısı, ekspertiz raporu ve aracın hasar geçmişini gösteren kayıtlarla Komisyona başvurur. Hakem, bağımsız bir bilirkişiden değer kaybı raporu alır. Rapor, önceki hasarın farklı bir parçada olduğunu ve yeni kazanın araçta 45.000 TL değer kaybına yol açtığını belirler. Hakem, başvuru tarihinden itibaren işleyen faizi, başvuru ücretini ve vekâlet ücretini de ekleyerek talebin kabulüne karar verir. Karar tutarı itiraz sınırının altında kaldığından kesindir ve sigorta şirketi ödemeyi yapar.

Güncel Yargıtay kararları

Sigorta tahkiminde kanun yolu, uzun süre tartışmalı kaldı. Bölge adliye mahkemeleri 20.07.2016’da göreve başladıktan sonra itiraz hakem heyeti kararlarına karşı bazı dosyalarda istinaf, bazılarında temyiz yoluna gidildi. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu bu tartışmayı kapattı ve itiraz hakem heyeti kararlarına karşı başvuru yolunun temyiz olduğunu kabul etti. Bu nedenle itiraz hakem heyeti kararına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf dilekçesi verilmesi süre kaybına yol açar.

Sigorta şirketine ön başvuru şartı, Yargıtay tarafından dava şartı olarak değerlendirilir. Başvurunun yapılmış olması yetmez; sigortacının talebi inceleyebileceği belgelerle, geçerli bir başvuru yapılmış olmalıdır. Belgesiz veya eksik belgeyle yapılan başvurudan sonra tahkime gidilirse başvuru usulden reddedilir ve zaman kaybedilir.

Ancak Yargıtay, ön başvuru şartını aşırı şekilci biçimde de yorumlamaz. Bedensel zarar dosyasında, sigorta şirketine başvurudan sonra alınan raporda sakatlığın kalıcı olup olmadığının yazılmaması gerekçesiyle başvurunun usulden reddini dosya kapsamına uygun bulmamıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/3499, K. 2021/4566, T. 14.09.2021). Eksik görülen husus, tahkim yargılaması içinde bilirkişi incelemesiyle tamamlanabilecekse başvuru reddedilmemelidir.

Tahkim yargılamasında talebin bilirkişi raporundan sonra yükseltilmesi de mümkündür. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada, araç hasarı için 5.001 TL ile başlatılan başvuru ıslah dilekçesiyle 100.000 TL’ye çıkarılmış ve uyuşmazlık hakem heyeti bu tutar üzerinden karar vermiştir.

Araç mahrumiyeti ve dolaylı zararlar

Karayolları Trafik Kanununun 92. maddesinin (k) bendi, 7327 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten bu yana gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında sayar. Aracın onarımda kaldığı süre için istenen ikame araç bedeli veya araç mahrumiyeti tazminatı da bölge adliye mahkemelerince bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bu kalem trafik sigortacısına karşı tahkimde istenirse reddedilir; kusurlu sürücüye ve işletene karşı genel hükümlere göre mahkemede istenmesi gerekir.

Aynı maddenin (l) bendi, hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlar için değer kaybı istenemeyeceğini öngörür. Pert sayılan araçta talep, kaza öncesi rayiç değer ile sovtaj değeri arasındaki fark üzerinden kurulur.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Sigorta şirketine yalnız telefonla veya belgesiz e-postayla başvurmak. Ön başvurunun tarihi, içeriği ve ekleri ispatlanamazsa tahkim başvurusu usulden reddedilebilir.
• On beş günlük cevap süresi dolmadan tahkime gitmek. Sigortacılık Kanunu iş günü esasını aldığından süre takvim gününe göre hesaplanmamalıdır.
• Aynı alacak için hem mahkemede dava açmak hem tahkime başvurmak. Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınmış uyuşmazlık için Komisyona başvuru yapılamaz (m. 30/14).
• İtiraz hakem heyeti kararına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf dilekçesi vermek. Doğru yol Yargıtay’da temyizdir.
• Teminat limitini aşan zararı ve manevi tazminatı sigortacıdan istemek. Bu taleplerin muhatabı sürücü ve işletendir.
• Kusur oranını tutanağa bakarak kesin kabul etmek. Hakem, tutanakla bağlı değildir; çoğu dosyada bağımsız kusur raporu aldırır.

Süreler ve sınırlar özeti

• Sigortacıya ön başvuru: kazadan sonra zamanaşımı dolmadan; cevap süresi KTK m. 97’de 15 gün, Sigortacılık Kanunu m. 30/13’te 15 iş günü.
• Raportör ön incelemesi: en geç 15 gün (m. 30/15).
• Hakem karar süresi: görevlendirmeden itibaren 4 ay; tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir (m. 30/16).
• İtiraz: kararın bildiriminden itibaren 10 gün; itiraz hakem heyeti iki ay içinde karar verir (m. 30/12).
• Vekâlet ücreti: talebi reddedilen aleyhine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki ücretin beşte biri (m. 30/17).
• Zamanaşımı: zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden 2 yıl, her hâlde kazadan 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı (KTK m. 109).

Kanundaki 5.000 TL kesinlik ve 40.000 TL temyiz sınırları, m. 30/22 uyarınca Üretici Fiyatları Endeksi oranında güncellenir; başvuru tarihindeki güncel tutar Komisyon duyurularından kontrol edilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

Sigorta Tahkim Komisyonu, trafik kazasında zarar görenin sigorta şirketine karşı hızlı ve görece düşük maliyetli bir yolla hak araması imkânı sunar. Başvurudan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması ve bu başvurunun belgelenmesi şarttır. Hakem dört ay içinde karar verir ve kararlar mahkeme ilamı gibi icra edilir. Teminatı aşan zarar ve manevi tazminat ise tahkimin kapsamı dışında kalır ve sürücü ile işletene karşı mahkemede istenmelidir. Trafik kazasındaki tazminat kalemlerinin genel çerçevesi için Trafik Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat yazımıza bakılabilir.

Mevzuat: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu · 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.