Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Kimler Alır, Nasıl Hesaplanır, Zamanaşımı

Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü sonucunda onun maddi desteğinden mahrum kalan yakınlarının uğradığı zararın karşılanmasıdır. Dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 53’tür. Ölümlü trafik kazalarında, iş kazalarında, doktor hatası ve diğer haksız fiillerde eş, çocuklar ve ölenin fiilen bakmakta olduğu anne, baba gibi yakınlar bu tazminatı isteyebilir. Tazminat, ölenin gelirine, yaşına, desteklenen kişilerin yaşına ve kusur oranına göre aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır. Yargıtay bu hesapta TRH 2010 yaşam tablosunu ve progresif rant yöntemini esas alır.

Kanuni dayanak

Kimler destekten yoksun kalma tazminatı alabilir?

Destek, ölenin sağlığında düzenli olarak bakımını üstlendiği ya da olaylar normal akışında ileride bakımını üstleneceği kişidir. Kan bağı ya da mirasçılık şart değildir; belirleyici olan fiili destek ilişkisidir.

• Eş. Ölenin eşi, evlilik birliği devam ettiği sürece destek alan kişidir.
• Çocuklar. Kız ve erkek çocuklar kural olarak belirli bir yaşa kadar (eğitim durumuna göre) destek alır. Hesapta çocukların okul durumu dikkate alınır.
• Anne ve baba. Ölen çocuk, anne ve babasına düzenli yardım ediyor idiyse ya da ileride edecek idiyse destek ilişkisi kabul edilir. Anne ve babanın maddi durumu araştırılır.
• Kardeşler ve diğer yakınlar. Fiilen destek aldıklarını ispat etmeleri gerekir.

Mirası reddetmek bu tazminatı etkilemez. Destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılık sıfatından değil, destek ilişkisinden doğar.

Tazminat nasıl hesaplanır?

Mahkeme hesap için aktüerya uzmanı bilirkişiden rapor alır. Hesapta şunlar kullanılır:

1. Ölenin olay tarihindeki geliri. Gelir ispat edilemezse asgari ücret esas alınır.
2. Ölenin aktif çalışma süresi ve emeklilik dönemi.
3. Desteklenen kişilerin bakiye ömürleri ve destek süreleri.
4. Gelirin aile bireyleri arasındaki paylaştırılması.
5. Kazadaki kusur oranları. Ölenin kendi kusuru varsa tazminattan indirim yapılır.

Hesap yönteminde son yıllarda önemli bir değişiklik oldu. Anayasa Mahkemesi’nin 2020’deki iptal kararından sonra Yargıtay, trafik sigortası genel şartlarındaki yüzde 1,8 teknik faizli hesabı bıraktı:

Bu kararda bölge adliye mahkemesi eski PMF 1931 tablosuyla hesaplanan daha düşük tutara hükmetmişti; Yargıtay, TRH 2010 tablosuna göre hesaplanan tutarın esas alınması gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

Trafik kazalarında sigorta ve Güvence Hesabı

Ölümlü trafik kazalarında tazminat, karşı aracın zorunlu trafik sigortası şirketinden poliçe limitine kadar istenebilir. Kaza tarihinde karşı aracın trafik sigortası yoksa ya da araç tespit edilemiyorsa başvuru Güvence Hesabına yapılır. Sigortaya ya da Güvence Hesabına dava açmadan önce gerekli belgelerle yazılı başvuru yapılmalıdır; başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı eksikliği nedeniyle reddedilebilir.

Poliçe limitini aşan kısım için araç sürücüsü ve araç işleteni (ruhsat sahibi) aleyhine de dava açılabilir. Sürücüyle işleten müteselsilen sorumludur.

İş kazasında destekten yoksun kalma

İş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle ölümde, Sosyal Güvenlik Kurumu hak sahiplerine ölüm geliri bağlar. Bağlanan gelirin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür. Kalan zarar için işveren aleyhine iş mahkemesinde dava açılır. Bu davaları “İş Kazası Tazminatı” yazımızda anlattık.

Destekten yoksun kalma tazminatı süreci

1. Ölüm belgesini, veraset ilamını, nüfus kayıt örneğini ve kaza tutanağını edinin.
2. Ölenin gelirini gösteren belgeleri toplayın: bordrolar, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları.
3. Trafik kazasında karşı aracın sigorta şirketine ya da Güvence Hesabına yazılı başvuru yapın.
4. Başvuru sonuçsuz kalırsa ya da teklif yetersizse asliye ticaret ya da asliye hukuk mahkemesinde dava açın; iş kazasında iş mahkemesine başvurun.
5. Mahkeme kusur bilirkişisinden ve aktüerya bilirkişisinden rapor alır; rapora itirazlar süresinde bildirilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Ev hanımı olan annemiz kazada öldü. Destekten yoksun kalma tazminatı alabilir miyiz?
Evet. Ev işleri ve çocuk bakımı da destek sayılır. Uygulamada ev hanımının destek değeri genellikle asgari ücret esas alınarak hesaplanır.

Tazminat davası ne zaman zamanaşımına uğrar?
Haksız fiillerde zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden başlayarak iki yıl, her hâlde fiilden başlayarak on yıldır (TBK m. 72). Olay aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Trafik kazalarında Karayolları Trafik Kanunu m. 109’daki süreler uygulanır.

Kazada ölen yolcunun yakınları sürücüye de dava açabilir mi?
Evet. Sürücü kusurluysa yolcunun yakınları hem sigortaya hem sürücüye ve işletene karşı dava açabilir. Yolcu hatır için taşınıyorsa tazminattan hakkaniyet indirimi yapılabilir.

Manevi tazminat da istenir mi?
Evet. Ölenin eşi, çocukları, anne ve babası gibi yakınları ayrıca manevi tazminat isteyebilir. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz; bu talep sürücü ve işletene karşı yöneltilir.

Sonuç

Destekten yoksun kalma tazminatında hesabın doğru yapılması, alınacak tutarı yüz binlerce lira değiştirir. Aktüerya raporunun TRH 2010 tablosuna ve progresif rant yöntemine göre hazırlanıp hazırlanmadığını kontrol etmek ve rapora süresinde itiraz etmek bu nedenle önemlidir.

Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.