Boşanmanın kesinleşmesiyle kadın, evlenmeden önceki soyadına kendiliğinden döner. Kadın eski eşinin soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa aile mahkemesinden izin almalıdır. Mahkeme iki şartı arar: kadının bu soyadını kullanmakta menfaati olmalı ve bu kullanım eski eşe zarar vermemelidir. İş ve sosyal hayatında bu soyadıyla tanınan kadın için Yargıtay menfaatin varlığını kabul eder. Şartlar değişirse eski eş iznin kaldırılmasını isteyebilir.
KISA CEVAP
- Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır (TMK m. 173/1).
- Eski eşin soyadını kullanmak için aile mahkemesinden izin gerekir.
- Kadın iki şeyi ispat eder: soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ve bunun eski eşe zarar vermeyeceğini.
- Meslek ve sosyal çevrede bu soyadıyla tanınmak Yargıtay’a göre menfaat sayılır.
- Yalnızca belgeleri değiştirmenin masraf ve zahmetini öne sürmek tek başına yeterli görülmeyebilir.
- Koşullar değişirse eski eş iznin kaldırılmasını isteyebilir.
Boşanınca soyadı ne olur?
Kanun, boşanan kadının evlilik soyadını kaybettiğini ve bekârlık soyadına döndüğünü düzenler. Değişiklik, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra nüfus kaydına işlenir. Kadının ayrıca bir başvuru yapması gerekmez.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 173
Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir. Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim, kocasının soyadını taşımasına izin verir. Koca, koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.
Maddede iki ayrı izin vardır. Önceki evliliğinden dul olarak evlenen kadın, boşandıktan sonra o önceki eşinin soyadına değil, bekârlık soyadına dönmek için izin isteyebilir. Asıl tartışmalı olan ise boşandığı eşin soyadını kullanma iznidir.
Mahkeme hangi şartlara bakar?
Menfaat
Menfaat, kadının bu soyadıyla bir kimlik kazanmış olmasıdır. Yargıtay, hükmün amacını kadının sosyal durumunu korumak olarak açıklar. Doktor, avukat, öğretmen, sanatçı, yazar ya da esnaf olarak bu soyadıyla tanınmak, diplomaların, ruhsatların ve ticari kayıtların bu soyadıyla düzenlenmiş olması menfaat göstergesidir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 07.12.2022 tarihli, E. 2022/9963, K. 2022/10127 sayılı kararı
Boşanan kadının, evliliğin sona ermesinden sonra kocasının soyadını taşımasına imkan tanıyan bu hükmün amacı, kadının sosyal durumunu korumasını sağlamaktır. Bir başka ifade ile kadın evlilik soyadı ile tanınmış ve isim yapmış ise kocanın soyadını kullanmakta menfaati olduğunun kabulü gerekir. Toplanan delillerden davacının boşandığı kocasının soyadını kullanmasının davalıya bir zarar vermediği, davacının iş ve sosyal yaşamında kocasının soyadıyla tanınıp bilindiği, bütün işlemlerinin bu soyadı ile yapıldığı, bu nedenle kocanın soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu anlaşılmakla isteğin yazılı şekilde reddi doğru bulunmamıştır.
Eski eşe zarar vermemesi
Kadının soyadını kullanması eski eşin kişilik haklarına ya da işine zarar vermemelidir. Eski eşin bu soyadıyla bilinen bir ticari markası varsa ya da kadının bu soyadını eski eşin itibarını sarsacak şekilde kullanacağına dair somut bir durum varsa mahkeme bunu dikkate alır. Eski eşin yalnızca “istemiyorum” demesi zarar sayılmaz; zararın somut olarak gösterilmesi gerekir.
Bölge adliye mahkemesi reddetti, Yargıtay bozdu
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2023 tarihli kararında, Türkiye’de dokuz yıldır yaşayan ve bütün resmî belgeleri evlilik soyadıyla düzenlenmiş yabancı uyruklu bir kadının davası incelendi. İlk derece mahkemesi izni vermiş, bölge adliye mahkemesi ise kadının meslek ya da ün gibi bir menfaati olmadığı, yalnızca belgeleri değiştirmenin masrafına dayandığı gerekçesiyle davayı reddetmişti. Yargıtay bu kararı bozdu:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 22.11.2023 tarihli, E. 2023/7907, K. 2023/5501 sayılı kararı
Toplanan delillerden davacının boşandığı eşinin soyadını kullanmasının davalıya bir zarar vermediği, davacının sosyal yaşamında eşinin soyadı ile tanınıp bilindiği, Alman uyruklu olan kadının gerek Almanya gerek Türkiye’de belgelerinin bu soyadı ile düzenlendiği, bu nedenlerle boşandığı eşinin soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu anlaşılmakla, isteğin kabulü yerine yazılı şekilde reddi doğru bulunmamış kararın bozulması gerekmiştir.
Bu karar, menfaatin yalnızca meslekî ün ile sınırlı olmadığını, sosyal çevrede tanınmanın ve resmî kayıtların bu soyadıyla oluşmasının da dikkate alındığını gösteriyor.
Dava nasıl açılır?
İzin, boşanma davası içinde istenebileceği gibi boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla da istenebilir. Ayrı dava, eski eşe karşı aile mahkemesinde açılır. Boşanma davası sürerken talep edilmesi, soyadının nüfus kaydında hiç değişmeden kalmasını sağlar.
Anlaşmalı boşanma protokolüne eski eşin soyadı kullanmaya rıza gösterdiğine dair bir madde konabilir. Hâkimin izni yine gerekir, ancak eski eşin rızası zarar şartının ispatını kolaylaştırır. Anlaşmalı boşanmayı sitemizdeki Anlaşmalı Boşanma yazısında anlattık.
İznin kaldırılması
Kanun, koşullar değiştiğinde eski eşe iznin kaldırılmasını isteme hakkı tanır. Kadının yeniden evlenmesi, soyadını eski eşin itibarını zedeleyecek şekilde kullanması ya da kadının artık bu soyadıyla bir menfaatinin kalmaması bu değişikliklere örnek gösterilebilir.
Davaya hazırlık
- Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi
- Diploma, meslek ruhsatı, oda ya da baro kaydı
- Vergi levhası, ticaret sicil kaydı, iş yeri unvanı
- Yayınlar, basın haberleri, sosyal medya hesapları gibi bu soyadıyla tanındığınızı gösteren belgeler
- Bu soyadıyla tanındığınızı bilen tanıklar
- Anlaşmalı boşanmada protokolde varsa eski eşin rızası
Sıkça sorulan sorular
Boşandıktan sonra çocuklarımla aynı soyadını taşımak istiyorum. Bu menfaat sayılır mı?
Çocuklarla aynı soyadını taşıma isteği mahkemede ileri sürülebilir ve somut olaya göre değerlendirilir. Bunu, soyadıyla tanındığınızı gösteren başka delillerle birlikte sunmanız davanızı güçlendirir.
Boşanma davasında soyadı talebini unuttum. Sonra dava açabilir miyim?
Evet. Boşanma kesinleştikten sonra eski eşinize karşı aile mahkemesinde ayrı dava açabilirsiniz.
Eski eşim, soyadını kullanmama izin verildikten sonra bunu kaldırtabilir mi?
Koşullar değişirse evet. Örneğin yeniden evlenirseniz ya da soyadını eski eşinize zarar verecek şekilde kullanırsanız iznin kaldırılmasını isteyebilir.
Erkek de boşandığı eşinin soyadını kullanabilir mi?
TMK m. 173 yalnızca kadına bu hakkı tanır, çünkü evlilikte kocanın soyadı aile soyadıdır.
Sonuç
Eski eşinizin soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsanız talebi mümkünse boşanma davası içinde yapın. Bu soyadıyla tanındığınızı gösteren meslek, sicil ve sosyal çevre delillerini dilekçeye ekleyin; boşanma kesinleştiyse dava eski eşe karşı aile mahkemesinde açılır.
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.