İhtiyati Haciz: Şartları, Teminat, Süreler ve İhtiyati Hacze İtiraz

İhtiyati haciz, alacaklının, dava veya icra takibi sonuçlanmadan önce borçlunun mallarını geçici olarak haczettirmesidir. Amaç, yargılama ya da takip sürerken borçlunun mallarını elden çıkarıp alacağı tahsil edilemez hâle getirmesini önlemektir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 257 ila 268. maddelerinde düzenlenmiştir. İhtiyati haciz güçlü bir araçtır, ancak sıkı sürelere bağlıdır: süreler kaçırılırsa haciz kendiliğinden ortadan kalkar. Bu yazı ihtiyati haczin şartlarını, teminatı, alacaklının uyması gereken süreleri ve borçlunun itiraz yollarını anlatır.

İhtiyati haczin şartları

Buna göre:

• Alacak bir para alacağı olmalıdır. Para dışındaki talepler için ihtiyati haciz yolu kullanılamaz.
• Alacak rehinle güvence altına alınmamış olmalıdır.
• Alacak kural olarak vadesi gelmiş olmalıdır.

Vadesi gelmemiş alacak

Vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz ancak istisnai durumlarda mümkündür ve bu durumların delillerle gösterilmesi gerekir. Yargıtay, yalnızca “borçlunun iflas ettiğine dair duyumlar” üzerine verilen ihtiyati haciz kararını bozmuştur:

Karar ve teminat

İhtiyati hacze, İİK m. 50’ye göre yetkili mahkeme karar verir. Alacaklı, alacağı ve gerekiyorsa haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermek zorundadır. Mahkeme tarafları dinleyip dinlememekte serbesttir (m. 258).

İhtiyati haczi isteyen alacaklı, haksız çıkarsa borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararlardan sorumludur ve bu nedenle teminat göstermek zorundadır (m. 259). Ancak:

• Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz.
• Alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa teminat gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder.

Haksız ihtiyati haciz nedeniyle açılacak tazminat davası, ihtiyati haczi koyan mahkemede de görülebilir.

Talebin reddi kararı gerekçeli olarak verilir ve bu karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir (m. 258/3).

Alacaklının uyması gereken süreler

Kararın infazı: 10 gün

Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır. Aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (m. 261).

Takip veya dava: 7 gün

Dava açmadan veya icra takibi başlatmadan önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, haczin uygulanmasından, haciz borçlunun yokluğunda yapılmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde ya takip talebinde bulunmalı ya da dava açmalıdır (m. 264/1).

Takipte borçlu ödeme emrine itiraz ederse, alacaklı itirazın kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemeli veya dava açmalıdır (m. 264/2). İhtiyati haciz dava sırasında konulmuşsa, alacaklı esas hakkındaki hükmün tebliğinden itibaren bir ay içinde takip talebinde bulunmalıdır (m. 264/3).

Süre kaçırılırsa

Alacaklı bu süreleri geçirirse, davasından veya takipten vazgeçerse ya da davada haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır (m. 264/4). Yargıtay’a göre bunun için ayrıca bir mahkeme kararına gerek yoktur:

Kesin hacze dönüşme

Borçlu süresi içinde ödeme emrine itiraz etmezse veya itirazı kesin olarak kaldırılır ya da iptal edilirse, ihtiyati haciz kendiliğinden kesin (icrai) hacze dönüşür (m. 264/4).

Borçlunun itirazı

İtiraz ile ilgili kurallar:

• İtiraz, kararı veren mahkemeye yapılır. Mahkeme yalnızca ileri sürülen sebeplerle sınırlı inceleme yapar.
• İtiraz eden, dayandığı bütün belgeleri dilekçesine eklemek zorundadır.
• Mahkeme tarafları davet eder; itirazı yerinde görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir.
• İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir; bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir. İstinaf başvurusu ihtiyati haczin uygulanmasını durdurmaz.
• Borçlunun yüzüne karşı verilen ihtiyati haciz kararına karşı da istinaf yoluna başvurulabilir (m. 258/3).

İhtiyati haczin uygulanmasına ilişkin şikâyetler ise, infazı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır (m. 261/3).

Teminat göstererek haczi kaldırma

Borçlu, para yatırarak veya mahkemenin kabul edeceği rehin, hisse senedi, tahvil, taşınmaz rehni ya da muteber bir banka teminat mektubu göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takip başladıktan sonra bu yetki icra mahkemesine geçer (m. 266).

Kontrol listesi

Alacaklı için:

• Alacağın para alacağı, rehinsiz ve vadesi gelmiş olduğu
• Vadesi gelmemişse mal kaçırma veya kaçma hazırlığını gösteren deliller
• Alacağı gösteren belgeler (senet, fatura, sözleşme, ilam)
• Teminat
• Karar tarihinden itibaren 10 günlük infaz süresi
• Haczin uygulanmasından itibaren 7 günlük takip veya dava süresi

Borçlu için:

• Haczin uygulandığı veya tutanağın tebliğ edildiği tarih
• 7 günlük itiraz süresinin son günü
• Alacaklının 10 ve 7 günlük sürelere uyup uymadığı
• Haciz sebebine, yetkiye ve teminata ilişkin itiraz gerekçeleri

Sıkça sorulan sorular

İhtiyati haciz için önce dava açmak gerekir mi?
Hayır. İhtiyati haciz dava veya takipten önce istenebilir. Ancak haciz uygulandıktan sonra 7 gün içinde takip başlatılmalı veya dava açılmalıdır.

Hesabıma ihtiyati haciz konuldu. Ne yapabilirim?
Haciz tutanağının size tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata itiraz edebilirsiniz. Teminat göstererek haczin kaldırılmasını da isteyebilirsiniz.

Alacaklı 7 gün içinde takip başlatmadı. Haciz devam eder mi?
Hayır. Süresinde takibe geçilmezse ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır. Yargıtay’a göre bunun için ayrıca mahkeme kararı gerekmez.

İhtiyati haciz için teminat gerekir mi?
Kural olarak evet. Alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğindeki bir belgeye dayanıyorsa mahkeme takdir eder.

Vadesi gelmemiş bir senet için ihtiyati haciz alınabilir mi?
Ancak borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa ya da borçlu mal kaçırmaya, kaçmaya veya hileli işlemlere hazırlanıyorsa ve bu durum delillerle gösterilirse alınabilir.

Sonuç

İhtiyati haciz, alacaklıya borçlunun mallarını yargılama sürerken güvence altına alma imkânı verir. Ancak alacaklı, kararın infazı için 10 günlük ve takip veya dava için 7 günlük süreye uymak zorundadır; aksi hâlde haciz kendiliğinden düşer. Borçlu ise haczi öğrendiği andan itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir veya teminat göstererek haczi kaldırtabilir.

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.