Kambiyo Takibinde İmzaya ve Borca İtiraz Dilekçesi Örneği

Bono, çek veya poliçeye dayanılarak başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borçluya örnek 10 ödeme emri gönderilir. Bu takip türü alacaklı lehine hızlı işleyen kurallara sahiptir: itiraz süresi beş gündür, itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve itiraz kural olarak takibi durdurmaz. Senetteki imza borçluya ait değilse, borç ödenmişse veya senet zamanaşımına uğramışsa, borçlunun bunu beş gün içinde gerekçeli bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirmesi gerekir. Süre kaçırılırsa imza borçluya ait sayılır ve takip kesinleşir.

Bu yazıda 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 168 ile 170/a arasındaki hükümler çerçevesinde kambiyo takibinde imzaya ve borca itiraz dilekçesi örneği açıklanmaktadır. Takip türünün genel anlatımı “Kambiyo Senedine Dayalı Takibe İtiraz” ve “Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu (İİK 167)” yazılarımızdadır.

Kanun metni

Örnek 10 ödeme emrine karşı başvuru yolları

Kambiyo takibinde borçlu, aynı dilekçede birden fazla başvuru yolunu birlikte kullanabilir. Her biri ayrı başlık altında yazılmalıdır:

• İmzaya itiraz: Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası (İİK m. 168/4, 170).
• Borca itiraz: Borçlu olmadığı, borcun ödendiği (itfa), alacaklının süre verdiği (imhal) veya alacağın zamanaşımına uğradığı iddiası (İİK m. 168/5, 169).
• Yetki itirazı: Takibin yetkisiz icra dairesinde yapıldığı iddiası; yetkili icra dairesi gösterilmelidir.
• Kambiyo vasfına ilişkin şikâyet: Senedin bono, çek veya poliçenin zorunlu unsurlarını taşımadığı veya alacaklının kambiyo hukukuna göre takip hakkı bulunmadığı iddiası (İİK m. 168/3, 170/a).

Bu yollar için süre, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gündür. Elektronik tebligatta tebliğ, bildirimin elektronik adrese ulaştığını izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; beş günlük itiraz süresi bu tarihten sonra başlar. İlamsız takipteki yedi günlük süre burada uygulanmaz. Örnek 7 ödeme emrine itiraz için “İlamsız Ödeme Emrine İtiraz Dilekçesi” sayfamıza bakılabilir.

İmzaya itiraz

Açık ve ayrı bildirim

Senetteki imza borçluya ait değilse bu durum beş gün içinde açıkça bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirilmelidir. Bildirilmezse kambiyo senedindeki imza, bu takip bakımından borçludan çıkmış sayılır (İİK m. 168/4). “Borcum yoktur” demek imzaya itiraz yerine geçmez. Borç kısmen veya tamamen kabul edilmişse ya da imza inkârı geri alınmışsa, icra mahkemesi senedin kambiyo vasfını kendiliğinden inceleyemez (İİK m. 170/a son fıkra).

İnceleme ve geçici durdurma

İcra mahkemesi, imza itirazını İİK m. 68/a’daki usule göre inceler: borçlunun imza örnekleri toplanır, gerekirse borçlu mahkemede imza ve yazı örneği verir ve bilirkişi incelemesi yapılır. Mahkeme duruşmadan önce, dilekçe kapsamından veya eklenen belgelerden itirazı ciddi bulursa, alacaklıya tebliğe gerek görmeden takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (İİK m. 170/2). Bu nedenle dilekçeye, borçlunun gerçek imzasını gösteren nüfus cüzdanı, banka imza sirküleri, noter onaylı imza beyannamesi veya resmî evraktaki imza örneklerinin eklenmesi geçici durdurma kararı alınmasını kolaylaştırır.

Sonuçları

İmzanın borçluya ait olmadığı anlaşılırsa itiraz kabul edilir ve takip durur; alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır. Alacaklı senedi takibe koymakta kötüniyetli veya ağır kusurluysa, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata ve yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir (İİK m. 170/4).

İmzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa itiraz reddedilir. Borçlu, takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir; itiraz üzerine takip geçici olarak durdurulmuşsa ayrıca alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkâr tazminatına mahkûm edilir (İİK m. 170/3). Bu yaptırımlar, gerçeğe aykırı imza itirazlarından kaçınılmasını gerektirir. Senet borçluya imzalatılıp sonradan doldurulmuşsa bu imza inkârı değil, beyaza imza ve anlaşmaya aykırı doldurma iddiasıdır; bu konuda “Beyaza İmza ve Senedin Sonradan Doldurulması” yazımıza bakılabilir.

Borca itiraz

Belgeyle ispat şartı

Borca itiraz da satıştan başka takip işlemlerini durdurmaz (İİK m. 169). İcra mahkemesi tarafları en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır. Mahkeme, borcun olmadığının veya ödendiğinin ya da ertelendiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatı hâlinde itirazı kabul eder (İİK m. 169/a/1). Tanık beyanı veya imzası inkâr edilen bir belge bu aşamada yeterli değildir. Banka dekontları, alacaklının imzasını taşıyan makbuz veya ibraname ve noter belgeleri en sık kullanılan belgelerdir.

Borçlunun dilekçesine eklediği belgelerden borcun ödendiği, ertelendiği, senedin metninden zamanaşımına uğradığı, borçlunun borçlu olmadığı veya icra dairesinin yetkisiz olduğu kanaatine varan mahkeme, esas hakkındaki kararına kadar takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (İİK m. 169/a/2).

Zamanaşımı itirazı

Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri kısadır. Bonoda düzenleyen aleyhine üç yıl, hamilin cirantalara karşı başvurularında bir yıl; çekte hamilin başvuru hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren altı aydır (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 749, 778, 814). İcra mahkemesi, zamanaşımı itirazını senetteki tarihlere göre inceler; alacaklı zamanaşımının kesildiğini resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat edemezse itiraz kabul edilir (İİK m. 169/a/4). Ayrıntılar için “Kambiyo Senetlerinde Zamanaşımı” yazımıza bakılabilir.

İmzaya ve borca itiraz dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, imzaya itiraz ile borca ve yetkiye itirazın birlikte yapıldığı bir durum için hazırlanmıştır. Borçlunun durumuna uymayan itirazlar çıkarılmalıdır. İmza borçluya aitse imzaya itiraz edilmemeli; aksi hâlde para cezası ve inkâr tazminatı riski doğar.

Kambiyo vasfına ilişkin şikâyet

Senet kambiyo senedinin zorunlu unsurlarını taşımıyorsa, örneğin bonoda “bono” veya “emre muharrer senet” kaydı, düzenleme tarihi ya da lehtarın adı eksikse, kambiyo takibi yapılamaz. Bu durum beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür. İcra mahkemesi, süresinde yapılan bir şikâyet veya itiraz nedeniyle kendisine gelen dosyada senedin kambiyo vasfını taşımadığını kendiliğinden de dikkate alarak takibi iptal edebilir (İİK m. 170/a). Bononun şekil şartları için “Bononun Şekil Şartları (TTK 776)” yazımıza bakılabilir.

Kanun yolu ve diğer yollar

İcra mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (İİK m. 363). İtirazın reddi kararına karşı istinaf, icra işlemlerini durdurmaz; borçlu İİK m. 33/3’e göre teminat gösterirse icra durur (İİK m. 169/a son fıkra). İcra mahkemesinin kararları maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığından, itirazı reddedilen borçlu genel mahkemede menfi tespit davası açabilir. Bu dava için “Menfi Tespit Dava Dilekçesi” sayfamıza bakılabilir.

Sık yapılan hatalar

• İlamsız takipteki yedi günlük süreyi esas alıp beş günlük süreyi kaçırmak.
• İtirazı icra mahkemesi yerine icra dairesine vermek.
• İmzaya itirazı açıkça yazmadan yalnızca “borcum yoktur” demek.
• Borca itirazı tanık veya imzası inkâr edilen belgelerle ispat etmeye çalışmak.
• İmza borçluya ait olduğu hâlde imzaya itiraz edip para cezası ve inkâr tazminatı riskini almak.
• Geçici durdurma talebinde bulunmamak ve itiraz sürerken haciz yapılmasına göz yummak.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Örnek 10 ödeme emri alan kişi, tebliğ tarihinden itibaren beş günlük sürenin son gününü hesaplamalı, senetteki imzanın kendisine ait olup olmadığını ve ödeme belgesi bulunup bulunmadığını hemen kontrol etmelidir. Ardından gerçek imza örnekleri ve ödeme belgeleri eklenerek yukarıdaki örneğe göre dilekçe icra mahkemesine verilmeli ve takibin geçici olarak durdurulması mutlaka talep edilmelidir.

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 33, 65, 68/a, 168, 169, 169/a, 170, 170/a, 363; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 749, 776, 778, 814.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.