Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, bir kişiye ait bilgilerin hukuka aykırı olarak herhangi bir ortama kaydedilmesini cezalandırır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 135’te düzenlenen bu suç, kişisel verilerin başkasına verilmesi, yayılması ve ele geçirilmesi suçundan (TCK m. 136) önceki aşamayı karşılar. Bu yazı yalnızca kaydetme fiilini ele alır; verilerin paylaşılması ve ele geçirilmesi ayrı bir yazıda incelenmiştir.

Suçla korunan değer, Anayasa m. 20/3’te güvence altına alınan kişisel verilerin korunmasını isteme hakkıdır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) m. 17/1 de kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından TCK m. 135-140’ın uygulanacağını belirtir.

KISA CEVAP

TCK m. 135/1’e göre hukuka aykırı olarak kişisel veri kaydeden kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir.
Kaydedilen veri siyasi, felsefi veya dini görüşe, ırki kökene, ahlaki eğilime, cinsel yaşama, sağlık durumuna ya da sendikal bağlantıya ilişkinse ceza yarı oranında artırılır.
Kamu görevlisi görev yetkisini kötüye kullanarak veya bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanarak işlerse ceza yine yarı oranında artırılır (TCK m. 137).
Kaydın hukuka uygun olup olmadığı çoğunlukla KVKK m. 5’teki işleme şartlarına göre belirlenir; ilgili kişinin açık rızası bu şartlardan biridir.
Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir.
Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesin rızası dışında kaydedilmesi Yargıtay uygulamasında TCK m. 135 değil, şikâyete bağlı olan m. 134 kapsamında değerlendirilir.

Kanun metni

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, Madde 135 – Kişisel verilerin kaydedilmesi

(1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Suçun düzenlenişi ve cezası

Hâl	Ceza
Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetme (m. 135/1)	1 yıldan 3 yıla kadar hapis
Hassas nitelikteki verilerin kaydedilmesi (m. 135/2)	Ceza yarı oranında artırılır (1 yıl 6 aydan 4 yıl 6 aya kadar hapis)
Kamu görevlisi tarafından görev yetkisi kötüye kullanılarak veya bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi (m. 137)	Ceza yarı oranında artırılır

Suçun unsurları

Kişisel veri

TCK kişisel veriyi tanımlamamıştır. KVKK m. 3’e göre kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Ad, soyadı, T.C. kimlik numarası, adres, telefon numarası, e-posta adresi, banka hesap bilgileri, plaka, sağlık kayıtları, parmak izi ve IP adresi bu kapsamdadır. Tüzel kişilere ait bilgiler kişisel veri değildir.

Kaydetme

Kaydetme, verinin daha sonra kullanılabilecek şekilde herhangi bir ortamda sabitlenmesidir. Bir deftere yazmak, bilgisayara veya telefona girmek, bir tabloya eklemek, e-postayla kendi adresine göndermek ya da taşınabilir belleğe aktarmak kaydetmedir. Bilginin yalnızca öğrenilmesi veya hafızada tutulması kaydetme sayılmaz.

Suç, verilerin kaydedilmesiyle tamamlanır. Verilerin daha sonra kullanılması, satılması veya bir zarar doğması gerekmez. Kaydedilen verilerin başkasına verilmesi ise ayrıca TCK m. 136’daki suçu oluşturur.

Hukuka aykırılık

Kişisel verilerin kaydedilmesi her durumda suç değildir. Suç, kaydın hukuka aykırı olmasını arar. Hukuka uygunluk çoğunlukla KVKK’daki işleme şartlarına göre belirlenir. KVKK m. 5’e göre kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Açık rıza olmadan işlemeye imkân veren hâller şunlardır:

Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması,
Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olması,
Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi için zorunlu olması,
Verinin ilgili kişi tarafından alenileştirilmiş olması,
Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,
İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaati için zorunlu olması.

Bir işletmenin müşteri adını ve telefonunu sipariş teslimi için kaydetmesi sözleşmenin ifası kapsamındadır ve hukuka uygundur. Bir çalışanın görevi sırasında eriştiği müşteri bilgilerini kendi kişisel e-posta adresine aktarması ya da bir kişinin başkasının kimlik bilgilerini izinsiz olarak bir listeye kaydetmesi ise hukuka aykırı kaydetmedir.

Kast

Suç ancak kasten işlenebilir. Failin, kaydettiği bilginin kişisel veri olduğunu ve kaydetme yetkisinin bulunmadığını bilmesi gerekir. Veri sorumlusunun KVKK’daki usul kurallarına uymaması (örneğin aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemesi) tek başına bu suçu oluşturmaz. Bu tür ihlaller KVKK m. 18 kapsamında idari para cezasına bağlanmıştır.

Uygulamada sık karşılaşılan durumlar

Kaydetme suçu iddiaları çoğunlukla şu durumlarda gündeme gelir:

Kurumsal veri tabanlarından kişisel amaçla kayıt alınması. Banka, hastane, belediye veya şirket çalışanlarının görev gereği eriştikleri sistemlerden müşteri ya da vatandaş bilgilerini kendi cihazlarına veya kişisel hesaplarına aktarması.
İşten ayrılırken müşteri listesinin kopyalanması. Rakip bir işletmede kullanılmak üzere müşteri adı, telefon ve sipariş bilgilerinin kaydedilmesi. Ticari sır ve haksız rekabet hükümleri de ayrıca gündeme gelebilir.
İnternetten toplu bilgi derlenmesi. Farklı kaynaklardan kişilerin ad, telefon ve adres bilgilerinin toplanarak liste hâlinde kaydedilmesi. Verilerin bir kısmının internette erişilebilir olması, bir araya getirilerek kaydedilmelerini kendiliğinden hukuka uygun kılmaz.
Kimlik fotokopilerinin amaç dışı saklanması. İşlem için alınan kimlik bilgilerinin, işlem tamamlandıktan sonra başka amaçlarla kullanılmak üzere kaydedilmesi.

Hassas (özel nitelikli) veriler

Kaydedilen veri kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine ya da ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkinse ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 135/2). Ceza bu durumda bir yıl altı aydan dört yıl altı aya kadar hapistir.

En sık karşılaşılan örnek sağlık verileridir. Hastane çalışanı görevi gereği olmaksızın bir hastanın teşhis ve tedavi bilgilerini kendi cihazına kaydederse, hem m. 135/2’deki artırım hem de meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanma nedeniyle m. 137’deki artırım gündeme gelebilir.

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan farkı

Bir kişinin görüntüsünün veya sesinin rızası dışında kaydedilmesi ilk bakışta kişisel verilerin kaydedilmesi gibi görünür, ancak Yargıtay bu fiili farklı değerlendirir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, bir öğretmenin okul koridorunda başka bir öğretmenin rızası dışında fotoğrafını çekip bilgisayarına aktardığı olayda, özel hayata ilişkin görüntü veya sesin bilgi dışında kaydedilmesinin TCK m. 134/1’in ikinci cümlesinde, ifşa edilmesinin ise m. 134/2’de düzenlendiğini belirtmiştir. Daire bu nedenle kişinin özel hayatına ilişkin görüntüsünün, fotoğrafının veya sesinin TCK m. 135 kapsamında kişisel veri olarak değerlendirilemeyeceğini kabul etmiştir.

Bu ayrımın sonuçları şöyledir:

	TCK m. 134 (özel hayat)	TCK m. 135 (kişisel veri kaydı)
Konu	Özel hayata ilişkin görüntü veya ses	Kimlik, iletişim, finansal, sağlık gibi bilgiler
Şikâyet	Şikâyete bağlı (m. 139)	Şikâyete bağlı değil (m. 139)
Ceza (kayıt hâli)	1 yıldan 3 yıla kadar hapis; gizliliğin görüntü veya ses kaydıyla ihlalinde ceza bir kat artırılır (m. 134/1)	1 yıldan 3 yıla kadar hapis

Soruşturma ve yargılama

Şikâyet ve başvuru. Suç şikâyete bağlı değildir (TCK m. 139). Cumhuriyet başsavcılığı öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır. Mağdur Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurabilir; başvuru harca tabi değildir. Veri sorumlusunun KVKK’ya aykırı davrandığı düşünülüyorsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na da şikâyette bulunulabilir. Kurula şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurmak gerekir.

Uzlaştırma. Suç şikâyete bağlı olmadığı ve CMK m. 253/1-b’deki listede yer almadığı için uzlaştırma uygulanmaz. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez.

Tüzel kişiler. Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde ve onun yararına işlenmesi hâlinde şirket hakkında güvenlik tedbirlerine hükmolunur (TCK m. 140). Şirket ayrıca KVKK’daki idari para cezalarıyla da karşılaşabilir.

Görevli mahkeme ve usul. Dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Sonuç ceza iki yıl veya daha az olduğunda, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına veya cezanın ertelenmesine karar verilebilir.

Dava zamanaşımı. Temel şekilde ve hassas veri artırımında ceza üst sınırı beş yılı geçmediğinden dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Hassas veri artırımı (m. 135/2) ile m. 137’deki artırım birlikte uygulanırsa üst sınır beş yılı aşabilir ve süre on beş yıla çıkar (TCK m. 66/1-d).

Delil. Verilerin kaydedildiği cihaz veya hesap, kaydın tarihi ve verilere hangi yetkiyle erişildiği belirleyicidir. Şirket içi erişim kayıtları (log) ve e-posta sunucusu kayıtları, kaydın kim tarafından ve ne zaman yapıldığını ispatlamada kullanılır. Şüpheli kaydın hukuka uygun olduğunu ileri sürüyorsa açık rıza metnini, ilgili sözleşmeyi, görev tanımını veya kaydı zorunlu kılan mevzuat hükmünü dosyaya sunmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Telefon rehberine bir kişinin numarasını kaydetmek suç mudur?

Hayır. KVKK m. 28/1-a, gerçek kişilerin tamamen kendileriyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetleri kapsamında, üçüncü kişilere verilmemek kaydıyla yaptıkları veri işlemelerini kapsam dışı tutmuştur. Kişisel kullanım amaçlı rehber kaydı bu nitelikte olduğundan hukuka aykırı değildir.

İşverenin çalışanların bilgilerini kaydetmesi suç mudur?

İş sözleşmesinin ifası ve yasal yükümlülükler için gerekli bilgilerin kaydedilmesi hukuka uygundur. Gereğinden fazla veya iş ilişkisiyle bağlantısız bilgilerin toplanması, örneğin çalışanın sosyal medya paylaşımlarının sistematik olarak kaydedilmesi, hukuka aykırılık tartışmasına yol açar.

Bir kişinin fotoğrafını izinsiz çekmek hangi suçtur?

Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin yukarıda aktarılan kararına göre, özel hayata ilişkin görüntünün rızası dışında kaydedilmesi TCK m. 135 değil, şikâyete bağlı olan TCK m. 134 kapsamında değerlendirilir.

Sonuç

TCK m. 135, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesini, verilerin kullanılıp kullanılmadığına bakmaksızın bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır. Hassas veriler ve meslek kolaylığıyla işlenen fiillerde ceza artırılır. Kaydın hukuka uygun olup olmadığı KVKK m. 5’teki işleme şartlarına bakılarak belirlenir. Bir soruşturma bildirimi aldıysanız veya verilerinizin kaydedildiğini düşünüyorsanız, kaydın tarihini, kaydedilen cihazı ve erişim yetkisini gösteren belgeleri toplayın. Somut dosyanız için büromuza yazabilirsiniz.

Mevzuat bağlantıları

İlgili yazılar: Kişisel Verileri Ele Geçirme veya Yayma Suçu (TCK 136)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu ve Cezası (TCK 135)