Suçların çoğu, hareketin yapılmasıyla tamamlanır ve sona erer. Bazı suçlarda ise hukuka aykırı durum failin iradesiyle bir süre devam eder ve suç bu süre boyunca işlenmeye devam eder. Bu suçlara mütemadi suç veya 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) kullandığı terimle kesintisiz suç denir. Kanun kavramı tanımlamaz; ancak zamanaşımı ve yetki gibi konularda kesintisiz suça özel sonuçlar bağlar.
KISA CEVAP
- Kesintisiz suçta hukuka aykırı durum, failin iradesine bağlı olarak sürer. Hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m. 154) ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m. 109) örnektir.
- Dava zamanaşımı, kesintinin gerçekleştiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m. 66/6).
- Yetkili mahkeme, kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesidir (CMK m. 12/2).
- Yargıtay’a göre suç tarihi, hukuki kesintinin gerçekleştiği iddianame tarihidir. İddianameden sonra eylem sürerse yeni suç oluşur.
- Kesintisiz suçta zincirleme suç hükmü (TCK m. 43) uygulanmaz.
Kavram ve unsurları
Kesintisiz suçta suç, unsurlarının ilk kez gerçekleştiği anda tamamlanır ancak sona ermez. Fail hukuka aykırı durumu sürdürdükçe suç işlenmeye devam eder. İki özellik öne çıkar:
- Hukuka aykırı durumun devamı: Suçun konusu olan hukuki değere yönelik ihlal tek bir anda tükenmez, süreklilik gösterir.
- Devamın faile bağlı olması: Durumun sürmesi failin iradesine bağlıdır. Fail dilediği anda durumu sona erdirebilecek konumdadır.
Bir fiilin sonuçlarının uzun süre devam etmesi, suçu tek başına kesintisiz hâle getirmez. Yaralama sonucu oluşan kalıcı iz yıllarca sürer; ancak suç yaralama anında işlenmiş ve bitmiştir.
Kesintisiz suç örnekleri
- Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m. 109): Mağdur alıkonulduğu süre boyunca suç işlenmeye devam eder.
- Hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m. 154): Başkasına ait taşınmazın işgali sürdükçe suç devam eder. Yargıtay 8. Ceza Dairesi bu suçu kesintisiz suç olarak kabul etmektedir.
- Firar (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu m. 66): Yargıtay 19. Ceza Dairesi firar suçunu mütemadi suç olarak değerlendirmektedir.
Hangi suçların kesintisiz kabul edileceği, her suçun kanuni tanımına ve Yargıtay içtihatlarına göre belirlenir.
Zincirleme suçtan farkı
TCK m. 43/1
Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.
Zincirleme suçta değişik zamanlarda işlenmiş birden fazla fiil vardır. Kesintisiz suçta ise tek bir fiil kesintisiz bir süre boyunca devam eder. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, hakkı olmayan yere tecavüz suçunda eylemin temadi ettiğini belirterek TCK m. 43’ün uygulanma yeri bulunmadığı gerekçesiyle hükmü bozmuştur.
Suç tarihi nasıl belirlenir?
Aynı kararda Daire, kesintisiz suçta suç tarihinin hukuki kesintinin gerçekleştiği iddianame tarihi olması gerektiğini, gerekçeli karar başlığında bunun yerine eylemin başladığı yılın yazılmasının hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Karara göre iddianamenin düzenlenmesiyle hukuki kesinti gerçekleşir ve eylemin devamı hâlinde yeni bir suç oluşur.
Kesintisiz suçun hukuki sonuçları
Dava zamanaşımı
TCK m. 66/6
Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, teşebbüs halinde kalan suçlarda son hareketin yapıldığı günden, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden, çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda çocuğun onsekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 1987 yılında birliğini terk eden ve hakkındaki yakalama emri infaz edilemeyen sanık hakkında, firar suçunun ani suç sayılması suretiyle verilen zamanaşımı nedeniyle düşme kararını kanun yararına bozmuştur. Daire, suçun mütemadi olduğunu, kesintinin gerçekleştiğine dair bilgi bulunmadığından yakalanma tarihinin suç tarihi sayılması gerektiğini ve askerlik çağının sona ermesinin temadiyi kesmediğini belirtmiştir.
Şikâyet süresi
TCK m. 73/1
Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, hakkı olmayan yere tecavüz suçunda, taşınmaza on yıldan uzun süre önce ağaç dikildiği gerekçesiyle şikâyet süresinin geçtiği kabul edilerek verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı itirazın reddini kanun yararına bozmuştur. Daire, suçun temadi eden suçlardan olduğunu, temadi devam ettiği sürece suçtan zarar görenin şikâyet hakkının devam ettiğini ve tecavüzün hâlen devam edip etmediğinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir.
Yetkili mahkeme
CMK m. 12/2
Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kesintisiz suç ne zaman zamanaşımına uğrar? Zamanaşımı, kesintinin gerçekleştiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m. 66/6). Temadi devam ettiği sürece zamanaşımı işlemeye başlamaz.
İşgal on yıldır sürüyorsa şikâyet hakkı düşmüş müdür? Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre hakkı olmayan yere tecavüz suçunda temadi devam ettiği sürece suçtan zarar görenin şikâyet hakkı da devam eder. Tecavüzün hâlen sürüp sürmediği araştırılmalıdır.
İddianameden sonra işgal sürerse ne olur? Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre iddianame hukuki kesinti oluşturur ve eylemin devamı hâlinde yeni bir suç oluşur.
Kesintisiz suçta zincirleme suç artırımı yapılır mı? Yargıtay 8. Ceza Dairesi, hakkı olmayan yere tecavüz suçunda temadi eden eylem bakımından TCK m. 43’ün uygulanma yeri bulunmadığına hükmetmiştir.
<!– wp:paragraph –> <p>Kanunların güncel metni: <a href=”https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5″ target=”_blank” rel=”noopener”>5237 sayılı Türk Ceza Kanunu</a>, <a href=”https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5″ target=”_blank” rel=”noopener”>5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu</a> (mevzuat.gov.tr).</p> <!– /wp:paragraph –>
<!– wp:paragraph –> <p><em>Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.</em></p> <!– /wp:paragraph –>