Polis, jandarma veya asker üniforması, onu giyen kişiye toplum gözünde yetki ve güven kazandırır. İnsanlar üniformalı birinin talimatına kolayca uyar, kimlik sorar veya üst araması yaparsa itiraz etmez. Bu güven, dolandırıcılar ve diğer suç failleri için de cazip bir araçtır. Türk Ceza Kanunu’nun 264. maddesi, resmi elbisenin yetkisiz ve yanıltıcı şekilde giyilmesini ve hak edilmeyen nişan ile madalyaların takılmasını cezalandırır.
KISA CEVAP
- Bir rütbe, kamu görevi veya mesleğin resmi elbisesini yetkisi olmadan, alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyen kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır (TCK 264/1).
- Hakkı olmayan nişan veya madalyaları takan kişi de aynı cezaya tabidir.
- Elbisenin sağladığı kolaylıktan yararlanarak suç işlenirse bu fiilin cezası üçte bir oranında artırılır (TCK 264/2).
- Tiyatro, film çekimi veya kostüm partisi gibi yanıltma amacı taşımayan kullanımlar suç oluşturmaz.
- Kendisini kamu görevlisi olarak tanıtarak dolandırıcılık ayrıca nitelikli dolandırıcılık oluşturabilir.
- Yargıtay, askeri kamuflaj giyip kendilerini jandarma olarak tanıtan sanıkların mahkûmiyetini onamıştır.
Kanun metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 264
(1) Bir rütbe veya kamu görevinin veya mesleğin, resmi elbisesini yetkisi olmaksızın alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyen veya hakkı olmayan nişan veya madalyaları takan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir. (2) Elbisenin sağlayacağı kolaylık ve olanaklardan yararlanarak bir suç işlenirse, yalnız bu fiilden ötürü yukarıdaki fıkrada belirtilen cezalar üçte biri oranında artırılarak hükmolunur.
Suçun unsurları
Resmi elbise. Bir rütbenin, kamu görevinin veya mesleğin kanun veya yönetmelikle belirlenmiş kıyafetidir. Polis, jandarma, asker, gümrük muhafaza, zabıta ve hâkim veya avukat cübbesi gibi kıyafetler bu kapsamda değerlendirilebilir. Kıyafetin tamamının giyilmesi şart değildir; kişinin o görevi yapan biri olduğu izlenimini uyandıracak ölçüde benzerlik yeterli görülebilir.
Yetkisizlik. Fail, o elbiseyi giyme yetkisine sahip olmamalıdır. Görevden ayrılmış bir polisin üniforma giymesi de yetkisiz kullanım sayılabilir.
Alenilik. Elbise, belirsiz sayıda kişinin görebileceği bir ortamda giyilmelidir. Kişinin evinde üniforma giymesi bu unsuru karşılamaz.
Yanıltıcılık. Kullanım, başkalarını kişinin gerçekten o görevi yapan biri olduğuna inandıracak nitelikte olmalıdır. Film çekimi, tiyatro oyunu veya açıkça eğlence amaçlı bir kostüm bu unsuru taşımaz.
Nişan ve madalya. Hakkı olmayan nişan veya madalyaları takmak da suçu oluşturur. Burada alenilik ve yanıltıcılık şartlarının bu seçimlik hareket için de aranıp aranmayacağı öğretide tartışmalıdır.
Elbisenin sağladığı kolaylıkla suç işleme
İkinci fıkra, resmi elbisenin sağladığı güvenden yararlanılarak başka bir suç işlenmesini ağırlaştırıcı neden olarak düzenler. Bu durumda yalnızca usulsüz kıyafet kullanımına ilişkin ceza üçte bir oranında artırılır. İşlenen diğer suç ise ayrıca cezalandırılır.
Uygulamada en sık rastlanan örnek, kendisini polis veya jandarma olarak tanıtan kişilerin işlediği dolandırıcılıktır. TCK 158/1-l, kişinin kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması suretiyle işlenen dolandırıcılığı nitelikli hâl olarak düzenler. Kamu kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık için Kamu Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık (TCK 158/1-d) yazımıza da bakılabilir.
Yargıtay kararı
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, askeri kamuflaj giyerek kendilerini jandarma personeli olarak tanıtan, hayvan otlatan kişilerin üst aramasını yapıp üzerlerindeki tabancaları alan sanıklar hakkında nitelikli dolandırıcılık ve özel işaret ve kıyafetleri usulsüz olarak kullanma suçlarından kurulan mahkûmiyet hükümlerini onamıştır:
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 10.01.2024 tarihli, E. 2021/15039, K. 2024/191 sayılı kararı
sanıklar … ve … hakkında özel işaret ve kıyafetleri usulsüz olarak kullanma suçundan bozma isteyen Tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiştir.
Kararda, sanıkların bir şekilde elde ettikleri askeri kamuflajı giyerek kırsal alanda katılanlara yaklaştıkları, kendilerini jandarma personeli olarak tanıttıkları ve bu güvenle üst araması yaparak tabancalarını aldıkları kabul edilmiştir. Daire, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bozma görüşüne katılmamış ve TCK 264 uyarınca verilen mahkûmiyeti yerinde bulmuştur. Karar, üniformanın sağladığı güvenin başka suçların işlenmesinde nasıl araç hâline geldiğini gösterir.
Sıkça sorulan sorular
Kostüm partisinde polis kıyafeti giymek suç mudur?
Hayır. Başkalarını yanıltma amacı taşımayan ve ortamdan kostüm olduğu açıkça anlaşılan kullanımlar suç oluşturmaz.
Askerlikten kalma kamuflajı günlük hayatta giymek suç mudur?
Kıyafetin başkalarını kişinin görevli bir asker olduğuna inandıracak şekilde, rütbe ve işaretleriyle birlikte kullanılması hâlinde suç gündeme gelebilir. Sıradan bir kamuflaj desenli giysi ise kural olarak bu kapsamda değildir.
Sahte polis kimliği göstermek hangi suçu oluşturur?
Sahte kimlik kartı resmi belgede sahtecilik kapsamında ayrıca değerlendirilir. Üniforma giyilmemişse TCK 264 yerine bu suç ve varsa dolandırıcılık gündeme gelir.
Hak edilmemiş bir madalyayı törende takmak suç mudur?
Hakkı olmayan nişan veya madalyayı takmak TCK 264/1 kapsamında suç oluşturabilir.
Sonuç
TCK 264, resmi kıyafetlerin ve devlet nişanlarının taşıdığı güveni korur. Suçun oluşması için kıyafetin yetkisiz, alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyilmesi gerekir. Üniformanın sağladığı güvenden yararlanılarak başka bir suç işlenirse ceza artırılır ve diğer suç da ayrıca cezalandırılır.
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.