Reşit olmayanla cinsel ilişki, on beş yaşını bitirmiş ama on sekiz yaşını doldurmamış bir çocukla cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişkide bulunmaktır. Suç 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 104’te düzenlenmiştir. Çocuğun rızası fiili suç olmaktan çıkarmaz.
KISA CEVAP
- Ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir ve soruşturma şikâyete bağlıdır (TCK m. 104/1).
- Fail mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişiyse ya da evlat edinme öncesi bakım veya koruyucu aile ilişkisi içindeyse şikâyet aranmaz ve ceza 10 yıldan 15 yıla kadar hapistir (m. 104/2-3).
- Cebir, tehdit veya hile varsa ya da çocuğun algılama yeteneği gelişmemişse fiil çocukların cinsel istismarıdır (TCK m. 103).
1. Kanun Metni
TCK m. 104
“(1) Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Suçun, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın ikinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.”
2. Suçun Unsurları
- Mağdur on beş yaşını bitirmiş ve on sekiz yaşını doldurmamış bir çocuktur (TCK m. 6/1-b).
- Cebir, tehdit ve hile bulunmamalıdır. Bunlardan biri varsa TCK m. 103/1-b uygulanır.
- Kanun “cinsel ilişki” der; her cinsel davranış bu maddeye girmez.
- Kanun failin yaşı için bir sınır koymaz.
Çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemişse, on beş yaşını tamamlamış olsa bile fiil TCK m. 103/1-a kapsamında cinsel istismar sayılır. Bu yüzden mahkemeler algılama yeteneği konusunda uzman raporu alır (aşağıdaki emsal karara bakınız).
3. Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun Cezası
- Temel hâl: 2-5 yıl hapis, şikâyete bağlı (m. 104/1)
- Mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişi: 10-15 yıl hapis, şikâyet aranmaz (m. 104/2)
- Evlat edinme öncesi bakımı üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi içindeki kişi: 10-15 yıl hapis, şikâyet aranmaz (m. 104/3)
4. Evlenme yasağı bulunan kişiler
TCK m. 104/2’deki ağırlaştırılmış hâl, mağdur ile fail arasında evlenme yasağı bulunmasına bağlanmıştır. Türk Medeni Kanunu’na göre şu kişiler arasında evlenme yasaktır (TMK m. 129):
- Üstsoy ile altsoy, kardeşler ve amca, dayı, hala, teyze ile yeğenleri
- Kayın hısımlığını doğuran evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu (örneğin üvey baba ile üvey kız)
- Evlat edinen ile evlatlık ya da bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi
Bu kişiler tarafından işlenen fiilde şikâyet aranmaz ve ceza on yıldan on beş yıla kadar hapistir. Evlat edinme öncesi bakımı üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi içindeki kişiler de aynı cezayla cezalandırılır (m. 104/3).
5. Kapsama giren ve girmeyen davranışlar
Madde “cinsel ilişki” ifadesini kullandığından, vücuda organ veya cisim sokulması niteliğinde olmayan cinsel davranışlar bu suçu oluşturmaz. On beş yaşını tamamlamış ve algılama yeteneği gelişmiş çocukla rızaya dayalı ancak cinsel ilişki boyutuna ulaşmayan davranışlar, cebir, tehdit veya hile bulunmadıkça TCK m. 103 kapsamına da girmez. Çocuğa yönelik cinsel amaçlı söz ve mesajlar ise cinsel taciz suçu (TCK m. 105) kapsamında değerlendirilebilir.
Kanun failin yaşı için bir sınır öngörmez. Bu nedenle on beş-on sekiz yaş arasındaki iki çocuk arasındaki rızaya dayalı ilişkide de suç oluşabilir; ancak fail çocuksa TCK m. 31 uyarınca cezası indirilir ve şikâyet şartı burada da aranır.
6. Şikâyet, görevli mahkeme ve usul
Temel hâlde şikâyet süresi, fiili ve failin kim olduğunu öğrenme gününden itibaren altı aydır (TCK m. 73). Şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürür (TCK m. 73/4).
Şikâyet hakkı. Mağdur on beş yaşını bitirmiş olduğundan şikâyet hakkını kendisi kullanabilir; mağdurun kanuni temsilcisi olan veli veya vasi de şikâyette bulunabilir. Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin altı aylık süreyi geçirmesi diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK m. 73/3).
Uzlaşma yasağı. Suç şikâyete bağlı olsa da cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Taraflar arasındaki anlaşma ancak şikâyetten vazgeçme yoluyla sonuç doğurur.
Zamanaşımı ve yaptırım. Temel hâlde cezanın üst sınırı beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Mahkûmiyet hâlinde ceza iki yıl veya daha az belirlenirse koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi mümkündür (CMK m. 231/5; TCK m. 51/1).
Sağlık kuruluşlarının bildirimi. On beş-on sekiz yaş arasındaki gebelik veya doğum hâllerinde sağlık mesleği mensupları, suç belirtisiyle karşılaştıkları için durumu yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür (TCK m. 280). Temel hâl şikâyete bağlı olduğundan, bildirim üzerine mağdurun ve kanuni temsilcisinin şikâyet iradesi araştırılır.
Temel hâlin ceza üst sınırı beş yıl olduğu için dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 11). İkinci ve üçüncü fıkralardaki hâllerde üst sınır on beş yıl olduğundan ağır ceza mahkemesi görevlidir.
5235 sayılı Kanun m. 12 (özet)
“Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, […] ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir.”
7. Emsal Karar
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2021/4280, K. 2022/4156, 28.04.2022. Yerel mahkeme, çocuğun nitelikli cinsel istismarı olarak açılan davada eylemi reşit olmayanla cinsel ilişki kabul ederek sanığı mahkûm etmişti. Dosyadaki rapor, mağdurun algılama yeteneğinin bazı dönemlerde yeterince gelişmediğini bildiriyordu. Daire, mağdurun suç tarihinde fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğinin gelişip gelişmediği konusunda, içinde en az bir adli tıp uzmanı ve bir çocuk psikiyatristi bulunan en az beş kişilik bir heyetten rapor alınmadan hüküm kurulmasını eksik araştırma sayarak kararı bozdu.
Karar, TCK m. 104 ile m. 103 arasındaki seçimin mağdurun yaşı kadar algılama yeteneğine de bağlı olduğunu ve bu yeteneğin uzman raporuyla belirlenmesi gerektiğini gösteriyor.
8. Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğun rızası varsa suç oluşur mu?
Evet. On beş yaşını bitirmiş ama on sekiz yaşını doldurmamış çocukla cinsel ilişki, rıza olsa bile TCK m. 104 uyarınca suçtur.
On beş yaşından küçük çocukla ilişki hangi suçtur?
Çocukların cinsel istismarıdır (TCK m. 103/1-a); ceza çok daha ağırdır.
Şikâyetten vazgeçilirse ne olur?
Temel hâlde dava düşer (TCK m. 73/4). İkinci ve üçüncü fıkralardaki hâllerde şikâyet aranmadığı için vazgeçme sonuç doğurmaz.
Evlenme yasağı bulunan kişiler kimlerdir?
Evlenme engelleri 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiştir. Bu kişilerden biri suçu işlerse ceza 10 yıldan 15 yıla kadar hapistir ve şikâyet aranmaz (m. 104/2).
Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda uzlaşma yapılabilir mi?
Hayır. Suç şikâyete bağlı olsa da cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Şikâyetten vazgeçilmesi ise temel hâlde davayı düşürür.
Üvey baba ile on altı yaşındaki üvey kızı arasındaki ilişki hangi suçtur?
Kayın hısımlığı nedeniyle aralarında evlenme yasağı bulunduğundan TCK m. 104/2 uygulanır; şikâyet aranmaz ve ceza on yıldan on beş yıla kadar hapistir.
Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda zamanaşımı ne kadardır?
Temel hâlde sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Şikâyete bağlı olduğundan ayrıca altı aylık şikâyet süresine uyulmalıdır.
9. Yararlanılan Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6, 31, 51, 66, 73, 103, 104, 105, 280
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 129
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231, 253
- 5235 sayılı Kanun m. 11, 12
- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2021/4280, K. 2022/4156, T. 28.04.2022
Mevzuat 15.10.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili yazılar: NCMEC Raporu Nedir? Ceza Soruşturmasındaki Delil Değeri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez.
İlgili yazılar: Çocukların Cinsel İstismarı (TCK m.103), Cinsel Saldırı Suçu (TCK m.102). Kanunun güncel metni: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr).