Bir kişi öldükten sonra ele geçen vasiyetnamesi, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir. Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi, vasiyetnameyi teslimden itibaren bir ay içinde açar, bilinen mirasçıları ve vasiyetle ilgisi olan kişileri çağırarak okur ve her birine kendisini ilgilendiren kısmın onaylı örneğini tebliğ eder (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, TMK m. 595-597). Açılma, vasiyetnamenin geçerli olduğu anlamına gelmez; mahkeme bu aşamada geçerlilik incelemesi yapmaz. Vasiyetnamenin iptali ve tenkis davaları için uzun süreler, açılma tarihinden başlar. Bu nedenle mirasçılara usulüne uygun tebligat yapılması, hak kaybını önleyen temel adımdır.
KISA CEVAP
- Vasiyetnameyi bulan veya saklayan herkes, ölümü öğrenir öğrenmez onu sulh hâkimine teslim etmekle yükümlüdür; aksi hâlde doğan zarardan sorumludur (TMK m. 595/1-2).
- Görevli ve yetkili mahkeme, mirasbırakanın yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesidir.
- Vasiyetname, tesliminden itibaren bir ay içinde açılır ve ilgililere okunur (TMK m. 596).
- Bilinen bütün mirasçılara ve ilgililere tebligat yapılmadan vasiyetname açılıp okunmuş sayılamaz.
- Mirasçılar, kendilerine bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz etmezse lehine tasarruf yapılan kişiye atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi verilir (TMK m. 598/2).
- İptal ve tenkis davalarında on yıllık üst süre vasiyetnamenin açılma tarihinden başlar (TMK m. 559, 571).
Hangi vasiyetnameler açılır?
Kanun üç vasiyetname türü tanır (TMK m. 531): noterde veya sulh hâkimi önünde iki tanıkla yapılan resmî vasiyetname, baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılıp tarih atılan ve imzalanan el yazılı vasiyetname ve olağanüstü durumlarda iki tanığa yapılan sözlü vasiyet. Üçü için de açılma prosedürü uygulanır. Noterde saklanan resmî vasiyetname, noter tarafından ölüm öğrenildiğinde sulh hâkimine gönderilir. Evde bulunan el yazılı vasiyetnameyi ise bulan kişi teslim eder.
Vasiyetnamenin hangi şekillerde yapılabileceğini sitemizdeki Vasiyetname Nasıl Yapılır? Resmî, El Yazılı ve Sözlü Vasiyetname, İptal Sebepleri ve Süreleri yazısında anlattık.
Teslim yükümlülüğü
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 595
Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur. Vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da mirasbırakanın arzusu üzerine saklayan veya başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür; aksi takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumludur. Sulh hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir.
Kendi aleyhine olduğu için vasiyetnameyi saklayan ya da yok eden mirasçı yalnızca tazminat sorumluluğuyla karşılaşmaz. Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir vasiyetnameyi kasten ortadan kaldıran kişi mirastan yoksun kalır (TMK m. 578/1-4). Bu konuyu sitemizdeki Mirastan Yoksunluk (TMK 578): Sebepleri, Tespit Davası ve Iskattan Farkı yazısında anlattık.
Açılma ve okunma
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 596
Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.
Mahkeme önce mirasbırakanın nüfus kaydını ve mirasçılarını tespit eder, ardından duruşma günü belirleyerek mirasçılara ve vasiyetnamede adı geçenlere çağrı kâğıdı gönderir. Duruşmada vasiyetname açılır, okunur ve durumu bir tutanakla tespit edilir. Mirasçıların duruşmaya gelmesi zorunlu değildir; ancak usulüne uygun çağrılmış olmaları gerekir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, mirasçılar duruşmaya çağrılmadan verilen açılma kararını bozdu:
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 19.10.2015 tarihli, E. 2014/20250, K. 2015/16079 sayılı kararı
Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tesbit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir. Bu nedenle, sulh hakiminin görevi, TMK.nun 596.maddesine uygun olarak vasiyetnameleri açarak lehine kazandırma yapılan kişiler ile yasal mirasçılara vasiyetnamenin onaylı bir örneğini tebliğ ederek, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılmasını sağlamaktır. Somut olayda; mirasçılara, vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligatın yapılmadığı anlaşılmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 596/2.maddesi uyarınca; Bilinen tüm mirasçılar ve diğer ilgililere usulüne uygun tebligat yapılmadan, vasiyetnamenin açılıp okunması doğru değildir.
İlgililere tebliğ
Açılmadan sonra mahkeme, mirasta hak sahibi olan her kişiye vasiyetnamenin kendisini ilgilendiren kısmının onaylı örneğini tebliğ eder. Gideri terekeye aittir. Adresi bilinmeyenlere tebliğ ilan yoluyla yapılır (TMK m. 597).
Bu tebliğ iki açıdan önemlidir:
- Mirasın reddi süresi. Vasiyetnameyle atanan mirasçılar için üç aylık ret süresi, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m. 606). Yasal mirasçılar için ise süre, ölümü öğrendikleri tarihten işler.
- İtiraz süresi. Yasal mirasçılar ve diğer vasiyet alacaklıları, vasiyetnamenin kendilerine bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edebilir.
Bir aylık itiraz ve atanmış mirasçı belgesi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 598/2-3
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.
İtiraz, vasiyetnamenin iptali davası değildir. İtirazın tek sonucu, sulh mahkemesinin lehine vasiyet yapılan kişiye belge vermemesidir. Vasiyetnamenin geçersizliği ancak asliye hukuk mahkemesinde açılacak iptal davasıyla tespit edilir. İtiraz edilmemesi de iptal davası hakkını ortadan kaldırmaz.
Açılmadan sonra hangi davalar açılabilir?

- İptal davası. Mirasbırakanın ehliyetsizliği, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliği iddiasıyla açılır (TMK m. 557). Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 559).
- Tenkis davası. Saklı payı zedelenen mirasçı, bunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde açılma tarihinden itibaren on yıl içinde dava açar (TMK m. 571). Ayrıntıları sitemizdeki Tenkis Davası ve Saklı Pay: Oranlar, Hesaplama, Tenkis Sırası ve Süreler yazısında anlattık.
- Vasiyetin yerine getirilmesi davası. Kendisine belirli bir mal bırakılan kişi, mirasçılardan veya vasiyeti yerine getirme görevlisinden malın teslimini ister (TMK m. 600). Bu dava hakkı, kazandırmanın öğrenilmesinden itibaren on yıl içinde kullanılır (TMK m. 602).
Sürelerin çoğu açılma tarihine bağlı olduğundan, açılma tutanağının ve tebliğ belgelerinin bir örneği saklanmalıdır.
Sözlü vasiyetin mahkemeye bildirilmesi
Vasiyetnamenin açılması denildiğinde akla ilk olarak resmî ve el yazılı vasiyetnameler gelir. Ancak Türk Medeni Kanunu, ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda sözlü vasiyete de imkân tanır. Sözlü vasiyette mirasbırakan son arzusunu iki tanığa anlatır ve onlardan bunu bir belgeye dönüştürmelerini ister. Kanun bu belgenin hangi yolla yargı makamına ulaşacağını da düzenlemiştir: tanıklar, kendilerine yapılan beyanı yazıya geçirip imzalar ve vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine verirler; ya da beyanı doğrudan mahkemeye bildirerek tutanağa geçirilmesini sağlarlar (TMK m. 540).
Bu belge mahkemeye ulaştıktan sonra, mirasbırakanın ölümü hâlinde diğer vasiyetnameler gibi açılma ve okunma sürecine tabi olur. Dolayısıyla sözlü vasiyet de ilgililere tebliğ edilir ve bir aylık itiraz süresi bakımından aynı kurallar uygulanır. Uygulamada sözlü vasiyetin geçerliliği çoğu zaman tanık beyanlarının ne ölçüde tutarlı olduğuna ve beyanın ne kadar süratle mahkemeye iletildiğine bağlıdır. Tanıkların gecikmesi, beyanın içeriği konusunda kuşku doğurabilir.
Sözlü vasiyetin ömrü sınırlıdır. Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m. 541). Örneğin ağır bir kaza sonrasında sözlü vasiyet yapan ve sonra iyileşerek noterliğe gidebilecek duruma gelen kişi bir ay içinde yeni bir vasiyetname yapmazsa, sözlü vasiyete dayanılamaz. Bu nedenle sözlü vasiyetin açılması talep edilirken mirasbırakanın sonraki sağlık durumu ve imkânları da mahkemece değerlendirilir.
Vasiyetten dönme ve birden fazla vasiyetname
Açılma sırasında birden fazla vasiyetname ile karşılaşılması nadir değildir. Mirasbırakan, kanuni şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapmak suretiyle önceki vasiyetnameden her zaman, tamamen veya kısmen dönebilir (TMK m. 542). Vasiyetnameyi yok etmek de bir dönme yoludur (TMK m. 543). Önceki vasiyetname ortadan kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılmışsa, kuşkuya yer bırakmayacak şekilde önceki tamamlanmadıkça sonraki vasiyetname onun yerini alır (TMK m. 544).
Bu kurallar, sulh hâkimine bütün vasiyetnamelerin teslim edilmesinin neden önemli olduğunu gösterir. Teslim yükümlülüğü vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın doğar (TMK m. 595). Eski tarihli bir vasiyetnamenin saklanması ya da yalnızca son vasiyetnamenin teslim edilmesi, mirasbırakanın gerçek iradesinin tespitini güçleştirir. Hangi vasiyetnamenin hangi ölçüde geçerli olduğu açılma işleminde değil, gerektiğinde açılacak iptal veya tenkis davasında belirlenir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi
Vasiyetname açıldığında içeriğinde bir vasiyeti yerine getirme görevlisinin atandığı görülebilir. Mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir; bu kişinin göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir (TMK m. 550). Görev, sulh hâkimi tarafından ilgiliye bildirilir. Bildirim tarihinden başlayarak on beş gün içinde görevin kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse görev kabul edilmiş sayılır. Görevli, hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.
Birden çok görevli atanmışsa, tasarruftan veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça bunlar görevi birlikte yürütür; içlerinden birinin görevi kabul etmemesi veya görevinin sona ermesi hâlinde, aksi anlaşılmadıkça diğerleri göreve devam eder (TMK m. 551). Görevli, mirasbırakan aksini öngörmedikçe son arzuların yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemleri yapmaya yetkilidir; terekedeki malların, hakların ve borçların listesini düzenlemek, terekeyi yönetmek, alacakları tahsil etmek, borçları ödemek, vasiyetleri yerine getirmek ve paylaşma planı hazırlamak bu görevin kapsamındadır (TMK m. 552). Bu nedenle vasiyetnamenin açılması, çoğu zaman terekenin yönetimine ilişkin sürecin de başlangıcı olur.
Açılma kararı ve kanun yolu
Vasiyetnamenin açılması çekişmesiz yargı işidir. Sulh hâkimi bu aşamada vasiyetnamenin geçerli olup olmadığını, mirasbırakanın ehliyetli olup olmadığını incelemez. Usule aykırılık, örneğin mirasçılara tebligat yapılmadan karar verilmesi, kanun yoluna başvurma sebebidir. Vasiyetnamenin içeriğine yönelik itirazlar ise iptal veya tenkis davasında ileri sürülür.
Güncel Yargıtay kararları
Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin işler Yargıtay’da bugün 7. Hukuk Dairesince incelenmektedir. Dairenin son yıllardaki kararları, açılma işleminin şekle bağlı yönünü ve tebligatın önemini öne çıkarır.
Tebligat yapılmadan verilen açılma kararı bozulur
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/529, K. 2024/5569, T. 09.12.2024
İlgililerin ancak vasiyetnamenin açılıp okunması suretiyle haklarını öğrenebilecekleri dikkate alınarak; mirasçı … vasisine TMK 595, 596 ve 597. madde hükümleri gereğince vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere tebligat yapılması, dava konusu vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi, tutanağın hazır bulunanlar tarafından imzalanması sağlamak ve okunma işleminin tespitine karar verilmesi gerekirken; mahkemece bu usullere uymaksızın karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
Bu karar, kısıtlı mirasçılar bakımından tebligatın vasiye yapılması gerektiğini de göstermektedir. Aynı Daire, E. 2025/3957, K. 2025/4101, T. 06.10.2025 sayılı kararında, mirasçılara tebliğ işleminin HMK m. 27’deki hukuki dinlenilme hakkının gereği olduğunu ve vasiyetnamenin açılmasının ön koşulu sayıldığını vurgulamıştır.
Tebligatın içeriği de önemlidir
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin E. 2024/4574, K. 2025/2691, T. 20.05.2025 sayılı kararına konu olayda, bazı mirasçılara duruşma için tebligat yapıldığına dair belge dosyada bulunmamış, bir kısım tebligat iade edilmiş ve yenilenmemiş, gerekçeli karar bazı mirasçılara tebliğ edilmemişti. Üstelik gerekçeli kararda vasiyetname içeriğinden söz edilmemiş, tebliğ evrakına vasiyetname eklenmemişti. Benzer bir tablo, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin E. 2021/859, K. 2021/3452, T. 31.03.2021 sayılı kararında da eleştirilmiş; lehine vasiyet yapılan huzurevine duruşma için tebligat gönderilmediği ve tebliğ evrakına vasiyetnamenin eklenmediği tespit edilmiştir. TMK m. 597 uyarınca her hak sahibine vasiyetnamenin kendisine ilişkin kısmının onaylı örneği gönderilmelidir; yalnızca duruşma gününü bildiren bir davetiye yeterli değildir.
Davet edilenler gelmese de vasiyetname açılır
Kanun, vasiyetnamenin açılması için bütün mirasçıların duruşmada hazır olmasını aramaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin E. 2024/1160, K. 2024/5811, T. 18.12.2024 sayılı kararında aktarıldığı üzere TMK m. 596, tüm mirasçıların tespiti yerine bilinebilen mirasçıların davetini yeterli görmüş; tebliğ işlemlerindeki eksiklik veya iadelere rağmen ve davet edilenler gelmese bile vasiyetnamenin hâkimin belirlediği günde açılıp okunmasını, hazır bulunmayanlara ise örneğin tebliğ edilmesini öngörmüştür. Bu nedenle açılmanın asıl güvencesi, sonradan yapılacak usulüne uygun tebliğdir.
Vasiyetnameye ilişkin çekişmeler açılmayı engellemez
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/6047, K. 2022/6648, T. 07.11.2022
Vasiyetname ile ilgili olan çekişmeler ait olduğu mahkemede ayrıca dava konusu olacağından vasiyetnamenin açılmasına engel oluşturmaz. Vasiyetnamenin itiraza uğramadığının tespitine vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme değil vasiyetnamenin tenfizine bakan mahkeme tarafından karar verilir.
Bu karar uygulamada sık karıştırılan iki aşamayı ayırır: Açılma ve okunma bir çekişmesiz yargı işidir; vasiyetnamenin geçerliliği, ehliyet veya şekil tartışmaları iptal davasında, vasiyetin yerine getirilmesine ilişkin uyuşmazlıklar da tenfiz davasında görülür.
Süreler tablosu
- Teslim: ölüm öğrenilir öğrenilmez (TMK m. 595).
- Açılma: teslimden itibaren bir ay içinde (TMK m. 596).
- Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesine itiraz: bildirimden itibaren bir ay (TMK m. 598/2).
- Atanmış mirasçı için mirası ret: tasarrufun resmen bildirildiği tarihten itibaren üç ay (TMK m. 606).
- İptal davası: öğrenmeden itibaren bir yıl; her hâlde açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl (TMK m. 559).
- Tenkis davası: öğrenmeden itibaren bir yıl; her hâlde açılma tarihinden itibaren on yıl (TMK m. 571).
- Vasiyet alacaklısının davası: kazandırmanın öğrenilmesinden veya vasiyet borcunun muaccel olmasından itibaren on yıl (TMK m. 602).
Uygulamada sık yapılan hatalar
- Vasiyetnamenin yalnızca lehine düzenlenen kişi tarafından saklanması ve diğer mirasçılara gösterilmemesi. Teslim yükümlülüğü herkes için geçerlidir; ihlali tazminat ve mirastan yoksunluk sonucunu doğurabilir.
- Açılma kararına itiraz edilmemesinin iptal davası hakkını ortadan kaldırdığının düşünülmesi. İptal ve tenkis süreleri ayrı işler.
- Ret süresinin ölüm tarihinden hesaplanması. Atanmış mirasçı için süre resmî bildirimden başlar.
- Kısıtlı veya küçük mirasçılara tebligatın vasi ya da veli yerine doğrudan kendilerine yapılması.
- Tebliğ evrakına vasiyetnamenin onaylı örneğinin eklenmemesi. Bu eksiklik, itiraz süresinin işlemeye başlamasını tartışmalı hâle getirir.
Sıkça sorulan sorular
Vasiyetnamenin açılması için mirasçıların başvurması gerekir mi?
Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi teslimle yükümlüdür; mahkemeye teslim edilen vasiyetname kendiliğinden açılır. Mirasçılar da vasiyetnamenin bir noterde saklandığını biliyorsa, sulh hukuk mahkemesine başvurarak açılmasını isteyebilir.
El yazılı vasiyetnamenin fotokopisi açılabilir mi?
El yazılı vasiyetnamenin geçerliliği aslının mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış olmasına bağlıdır. Fotokopi açılmak üzere teslim edilebilir; ancak aslı yok olmuşsa vasiyetnamenin içeriğinin aynen ve tamamen belirlenip belirlenemeyeceği iptal davasında tartışılır (TMK m. 543/2).
Birden fazla vasiyetname çıkarsa ne olur?
Hepsi açılır. Sonraki vasiyetname öncekini açıkça tamamlamıyorsa onun yerini alır (TMK m. 544). Hangi vasiyetnamenin geçerli olduğu uyuşmazlık konusu olursa asliye hukuk mahkemesi karar verir.
Vasiyetname açılınca tapu kendiliğinden değişir mi?
Değişmez. Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi, itiraz süresinden sonra sulh mahkemesinden aldığı belgeyle tapuda intikal yaptırabilir. Belirli mal bırakılan kişi ise malın kendisine devri için mirasçılara başvurur; devir yapılmazsa dava açar.
Sözlü vasiyet de açılma işlemine tabi midir?
Evet. Tanıkların mahkemeye verdiği veya tutanağa geçirttiği sözlü vasiyet, mirasbırakanın ölümünden sonra diğer vasiyetnameler gibi açılır ve ilgililere tebliğ edilir.
Vasiyetnamenin iptali davası için süre ne zaman başlar?
İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer (TMK m. 559). Bu nedenle açılma tarihi ve tebligatın usulüne uygun yapılması önemlidir.
Sonuç
Vasiyetname bulunduğunda vakit kaybetmeden mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine teslim edilmelidir. Açılma duruşmasının tarihi, tebliğ belgeleri ve açılma tutanağı saklanmalı; vasiyetnameye karşı çıkılacaksa bir aylık itiraz süresi ve öğrenmeden başlayan bir yıllık iptal ve tenkis süreleri takvime işlenmelidir.
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.
