8. Yargı Paketi (7499 Sayılı Kanun): Ceza Muhakemesi Değişiklikleri

İlgili yazılar: 9. Yargı Paketi (7531 Sayılı Kanun): Hakaret ve Uzlaştırma, 12. Yargı Paketi (7589 Sayılı Kanun): Ceza Maddeleri ve Af Var mı?

Bu yazı, 15 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.

Kamuoyunda “8. Yargı Paketi” olarak bilinen 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 2/3/2024’te kabul edilmiş ve 12/3/2024 tarihli, 32487 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun’un bir kısmı yayım tarihinde, kanun yolu süreleri ve adli para cezası gibi uygulamayı geniş ölçüde etkileyen hükümleri ise 1/6/2024’te yürürlüğe girmiştir. Paket hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kanun yolu süreleri, basit yargılama usulü, adli kontrol tazminatı ve örgüt suçları bakımından önemli değişiklikler getirmiştir. Bu hükümlerin bir kısmı sonradan Anayasa Mahkemesi kararlarıyla veya yeni kanunlarla değiştiği için her başlıkta güncel durum da belirtilmiştir.

Kanun yolu sürelerinin birleştirilmesi

7499 sayılı Kanun’un uygulamaya en geniş etkisi, ceza muhakemesindeki dağınık itiraz ve kanun yolu sürelerini “iki hafta” olarak birleştirmesidir. Önceden yedi gün olan istinaf süresi ile on beş gün olan temyiz süresi iki haftaya çıkarılmıştır. Daha önemli değişiklik sürenin başlangıcındadır: Süre artık hükmün açıklanmasından değil, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 273, 291).

Bu değişiklikler, CMK geçici m. 6 uyarınca 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda eski süreler geçerliliğini korur.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Getirilen değişiklikler

HAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilen sanık hakkında, hükmün denetim süresi boyunca sonuç doğurmamasıdır. 7499 sayılı Kanun CMK m. 231’in kanun yoluna ilişkin on ikinci fıkrasını değiştirmiş, on dördüncü fıkrayı da yeniden düzenlemiştir:

• HAGB’nin uygulanamayacağı suçlar: İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanmaz (CMK m. 231/14).
• İtiraz yerine istinaf yolu: HAGB kararı önceden yalnızca itirazla denetlenebiliyordu. Artık bu karara karşı istinaf yoluna başvurulur; bölge adliye mahkemesi kararı usul ve esas yönünden inceler (CMK m. 231/12). Bu değişiklik, geçici m. 6/2 uyarınca 1/6/2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına uygulanır; daha önce verilen kararlar hakkında itiraz yolu devam eder.

Yargıtay uygulaması

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 1/6/2024 tarihinden sonra verilen HAGB kararına karşı yapılan temyiz başvurusunu, kararın CMK m. 231/12 uyarınca istinaf yoluna tabi olduğu gerekçesiyle istinaf dilekçesi olarak kabul etmiş ve dosyayı incelenmek üzere bölge adliye mahkemesine iade etmiştir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi ise istinaf sistemi öncesinde Yargıtay incelemesinden geçmiş ve bozmadan sonra HAGB kararı verilmiş dosyada, kararın temyiz yoluyla incelenebileceğini kabul ederek hükmü oy çokluğuyla onamıştır. Karşı oyda bu tür kararların da istinafa tabi olduğu savunulmuştur.

Başvurulacak kanun yolu bu nedenle dosyanın geçmişine göre belirlenir.

Güncel durum

CMK m. 231’in HAGB’ye ilişkin fıkraları 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir (ayrıntılar için bkz. 12. Yargı Paketi yazısı). Güncel metinde 7499 sayılı Kanun’la getirilen istinaf yolu ve HAGB’nin uygulanamayacağı suçlara ilişkin düzenleme korunmuştur (CMK m. 231/12, 14).

Basit yargılama usulünde itiraz

Basit yargılama usulünde verilen hükme itiraz edilirse dosya artık aynı hâkime değil, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi varsa tevzi kriterlerine göre belirlenen başka bir asliye ceza mahkemesine gönderilir. Tek asliye ceza mahkemesi bulunan yerlerde aynı mahkemede yetkili başka bir hâkim, o da yoksa adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hâkim duruşma açar. Bu mahkeme genel hükümlere göre yargılamaya devam eder ve basit yargılama usulüne göre verilen hükümle bağlı değildir (CMK m. 252/2-3). İtirazın yalnızca yargılama gideri, vekâlet ücreti veya maddi hatayla ilgili olması hâlinde ise 268. maddenin ikinci fıkrası uygulanır (m. 252/7).

Adli para cezası ve önödeme miktarları

1/6/2024’ten itibaren:

• Adli para cezasında bir gün karşılığı tutar, en az yirmi ve en fazla yüz Türk lirası iken en az yüz ve en fazla beş yüz Türk lirasına çıkarılmıştır (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 52/2).
• Önödemede hapis cezasının alt sınırının her günü için hesaplanan tutar otuz Türk lirasından yüz Türk lirasına yükseltilmiştir (TCK m. 75/1-b).

Yeni tutarlar sanık aleyhine olduğundan, TCK m. 7/2’deki lehe kanun ilkesi gereği 1/6/2024’ten önce işlenen suçlarda eski tutarlar esas alınır.

Adli kontrol nedeniyle tazminat

7499 sayılı Kanun, konutu terk etmeme veya bağımlılıktan arınmak amacıyla hastaneye yatma gibi tedavi ve muayene tedbirlerine tabi olma biçimindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığına veya beraate karar verilen kişiye tazminat hakkı tanımıştır (CMK m. 141/1-l).

CMK m. 141/1’in (e), (f) ve (l) bentleri kapsamındaki istemlere 6384 sayılı Kanun hükümleri uygulanır; bu istemler ağır ceza mahkemesine değil Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonuna yapılır (CMK m. 142/2). Talep, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK m. 142/1).

Örgüt adına suç işleme

7499 sayılı Kanun, Anayasa Mahkemesinin daha önce iptal ettiği “örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme” hükmünü yeniden düzenlemiştir: TCK m. 220/6 yalnızca silahlı örgütlerle sınırlandırılmış, m. 314/3 ise silahlı örgüt adına suç işleyenler için beş yıldan on yıla kadar hapis öngörmüştür. Anayasa Mahkemesi, 5/11/2024 tarihli ve E. 2024/81, K. 2024/189 sayılı kararıyla bu iki fıkrayı da iptal etmiştir. İptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlanmasından altı ay sonra, 9/7/2025’te yürürlüğe girmiştir. Bugün bu fıkralara dayanılarak mahkûmiyet hükmü kurulamaz; kesinleşmiş hükümler bakımından ise lehe kanun ilkesi çerçevesinde uyarlama talebinde bulunulabilir.

Ceza muhakemesi dışındaki önemli hükümler

Paket kişisel verilerin korunması mevzuatında da değişiklik yapmıştır: Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları ve yurt dışına veri aktarımı yeniden düzenlenmiş, bildirim yükümlülüğüne aykırılık için idari para cezası öngörülmüştür (6698 sayılı Kanun m. 6, 9, 18).

Uygulamada dikkat edilecek hususlar

Süreler. Kanun yolu süresi, kararın tarihine göre belirlenir. 1/6/2024’ten önce verilen kararlarda eski süreler, sonrasında verilenlerde gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta uygulanır. Tebliğ tarihi bu yüzden doğru tespit edilmelidir.

Merci. HAGB kararına karşı başvuru, dosyanın eski usule tabi olup olmadığına göre istinaf veya temyiz yoluyla yapılır. Kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunun veya merciin belirlenmesinde yanılma başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz; başvurunun yapıldığı merci başvuruyu derhâl görevli ve yetkili mercie gönderir (CMK m. 264). Sürenin kaçırılması ise eski hâle getirme şartları bulunmadıkça telafi edilemez.

Başvuru şekli. Kanun yolu dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir veya zabıt kâtibine beyanda bulunulur; tutuklu sanık bakımından CMK m. 263 saklıdır.

Şimdi ne yapılmalı? 1/6/2024’ten sonra hakkında HAGB kararı verilen sanık, karara istinaf yoluyla itiraz edip etmeyeceğini gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde değerlendirmelidir. Konutu terk etmeme veya tedavi yükümlülüğünün ardından beraat eden kişi, tazminat başvurusu için kararın kesinleşme tarihini takip etmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB kararına itiraz edilmezse ne olur?

Karar kesinleşir ve denetim süresi başlar. Denetim süresi kasten yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçerse düşme kararı verilir (CMK m. 231/10).

Sanık HAGB kararından memnun değilse ne yapabilir?

HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m. 231/12). Sanık, bu yolla kararın usul ve esas yönünden denetlenmesini isteyebilir.

Kaçak sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilebilir mi?

Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet hükmü kurulamaz (CMK m. 247/3). Bu fıkra 7499 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiş, 7589 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir.

1/6/2024’ten önce işlenen suçta adli para cezası yeni tutarlarla mı hesaplanır?

Hayır. Yeni tutarlar sanık aleyhine olduğundan suç tarihindeki tutarlar esas alınır.

Sonuç

7499 sayılı Kanun, kanun yolu sürelerini iki haftada birleştirip gerekçeli kararın tebliğine bağlamış, HAGB’yi istinaf denetimine açmış ve adli para cezası tutarlarını yükseltmiştir. Örgüt adına suç işlemeye ilişkin hükümler Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş, HAGB hükümleri 2026’da yeniden düzenlenmiştir. Her dosyada kararın ve suçun tarihine bakılarak hangi hükmün uygulanacağı ayrıca belirlenmelidir. Değerlendirme için büromuzla iletişime geçilebilir.

Kanunların güncel metni: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 7499 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.