Terör Suçlarında Koşullu Salıverilme: Dörtte Üç Oranı, TMK 17 ve Örnek Hesaplama

FETÖ/PDY üyeliği (TCK 314/2) başta olmak üzere 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu (TMK) kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar, cezanın infazında diğer hükümlülere göre daha ağır bir rejime tabidir. Koşullu salıverilme oranı daha yüksektir, açık cezaevine geçiş infaz hâkiminin onayına bağlıdır ve son yıllarda çıkarılan geçici infaz düzenlemelerinin çoğu bu suçları kapsam dışında bırakmıştır. Bu yazıda terör suçlarında koşullu salıverilme, açık cezaevi ve denetimli serbestlik kuralları ile örnek bir hesaplama anlatılmaktadır. Genel kurallar için Koşullu Salıverilme yazısına da bakılabilir.

Hukuki dayanak

TMK m.3, TCK 302, 307, 309, 311, 312, 313, 314, 315 ve 320. maddelerdeki suçları ve 310. maddenin birinci fıkrasını terör suçu olarak sayar. TMK m.4 ise belirli suçların terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde terör suçu sayılacağını düzenler. Dolayısıyla FETÖ/PDY üyeliği nedeniyle TCK 314/2’den verilen mahkûmiyet TMK m.17 kapsamındadır.

Koşullu salıverilme oranları

Süreli hapis cezaları: TMK m.17/1 uyarınca dörtte üç oranı uygulanır. 7242 sayılı Kanun’dan önce bu oran, 5275 m.107/4’e yapılan atıf nedeniyle dörtte üç olarak uygulanmaktaydı; 7242 sayılı Kanun m.107/4’teki genel örgüt oranını üçte ikiye indirmiş, ancak TMK m.17’ye eklediği cümleyle terör suçları için dörtte üç oranını korumuştur.

Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet: 5275 m.107/4 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 36 yıl, müebbet hapis cezasında 30 yıl infaz kurumunda geçirilmelidir. TMK m.17/4 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan terör suçluları ise koşullu salıverilmeden yararlanamaz; bu ceza ölünceye kadar devam eder. Bu hüküm özellikle darbe teşebbüsü (TCK 309) gibi suçlarda önem taşır.

Birden fazla ceza: 5275 m.107/4’e göre birden fazla süreli hapis cezasında infaz kurumunda geçirilecek süre en fazla 32 yıl, bir müebbet ile süreli hapis cezasında en fazla 34 yıl, bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis cezasında en fazla 40 yıldır.

Çocuklar: TMK m.5’teki artırım çocuklar hakkında uygulanmaz. 5275 m.107/2 son cümlesi uyarınca Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır.

Koşullu salıverilmeyi engelleyen hâller

TMK m.17 iki özel engel getirir:

• Tutuklu veya hükümlüyken firar veya ayaklanma suçundan mahkûm olanlar ile disiplin cezası olarak üç defa hücre hapsi almış olanlar, bu cezalar kaldırılmış olsa bile şartla salıverilmeden yararlanamaz.
• TMK kapsamındaki bir suçtan mahkûm olup hükmün kesinleşmesinden sonra yeniden bu kapsamda bir suç işleyenler şartla salıverilmeden yararlanamaz.

Ayrıca 5275 m.107/1 uyarınca koşullu salıverilme için cezanın iyi hâlli olarak geçirilmesi gerekir. Disiplin cezalarının iyi hâl değerlendirmesine etkisi için Cezaevinde Disiplin Cezaları ve İyi Hâl yazısına bakılabilir.

İyi hâl değerlendirmesi

5275 sayılı Kanun’a göre terör suçları, örgüt kurma, yönetme veya üyelik suçları ile toplam on yıl ve daha fazla hapis cezası alanlar hakkında açık cezaevine ayırma, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet başsavcısı veya belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısı başkanlık eder. Kurulun değerlendirmesinde hükümlünün iyileştirme programlarına katılımı, eğitim faaliyetleri, kurum kurallarına uyumu, aldığı disiplin cezaları ve işlediği suçtan duyduğu pişmanlık gibi ölçütler dikkate alınır. Kurulun kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilebilir.

Açık cezaevine geçiş

5275 m.14/2-a uyarınca kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezası alanlar doğrudan açık ceza infaz kurumuna gönderilir; ancak terör suçları, örgüt kurma, yönetme veya üyelik suçları bu kuralın dışında tutulmuştur. Bu nedenle FETÖ üyeliğinden mahkûm olanlar cezanın infazına kapalı ceza infaz kurumunda başlar.

Kapalıdan açık cezaevine geçiş, Hükümlülerin Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılmalarına İlişkin Yönetmelik’teki sürelere ve iyi hâl şartına bağlıdır. 5275 m.14/4 uyarınca terör suçlarından mahkûm olanların açık cezaevine ayrılmasına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararları, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır. Açık cezaevine ayrılma koşulları için Kapalı ve Açık Cezaevi Geçiş Şartları yazısına bakılabilir.

Denetimli serbestlik (105/A)

5275 m.105/A uyarınca açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin, talepleri hâlinde cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmı denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilebilir. 7550 sayılı Kanun’la getirilen düzenleme uyarınca bu imkândan yararlanmak için koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, beş günden az olmamak üzere, kurumda geçirilmiş olması gerekir.

105/A’nın temel kuralı terör suçlarını dışarıda bırakmaz. Ancak terör suçlarından mahkûm olanlar açık cezaevine infaz hâkiminin onayıyla geçebildiğinden, bu imkândan yararlanılması açık cezaevine ayrılmaya bağlıdır. Denetimli serbestlik şartları için Denetimli Serbestlik Şartları yazısına bakılabilir.

Geçici düzenlemelerin kapsamı

7242 sayılı Kanun’la 5275 sayılı Kanun’a eklenen geçici maddeler, 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar için 105/A’daki bir yıllık süreyi üç yıl olarak uygulamış ve Covid-19 salgını nedeniyle açık cezaevindeki hükümlülere izin imkânı tanımıştır. Bu düzenlemeler, TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümdeki suçlar ile TMK kapsamındaki suçları açıkça kapsam dışında bırakmıştır. 7456 sayılı Kanun’la getirilen ve 31/7/2023 öncesi suçlar için denetimli serbestliğin üç yıl erken uygulanmasını öngören düzenleme de aynı suçları kapsam dışında tutmuştur. Bu nedenle FETÖ üyeliğinden mahkûm olanlar, bu geçici düzenlemelerden yararlanamamıştır. İnfaz düzenlemelerinin genel seyri için 7242 Sayılı Kanun ve Sonraki İnfaz Düzenlemeleri yazısına bakılabilir.

Örnek hesaplama

TCK 314/2 uyarınca 7 yıl 6 ay hapis cezası alan, 1 yıl 2 ay tutuklu kalmış bir hükümlü için hesap şöyle yapılır:

1. Koşullu salıverilme süresi: 7 yıl 6 ay = 90 ay. Dörtte üçü 67 ay 15 gündür, yani 5 yıl 7 ay 15 gün.
2. Tutuklulukta geçen 1 yıl 2 ay mahsup edilir (TCK 63). Koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilecek kalan süre 4 yıl 5 ay 15 gündür.
3. Hükümlü açık cezaevine ayrılır ve 105/A şartlarını sağlarsa, koşullu salıverilme tarihinden bir yıl önce denetimli serbestlikle tahliye edilebilir.
4. Koşullu salıverilmeden sonra hak ederek tahliye tarihine kadar denetim süresi devam eder (5275 m.107/6).

Bu hesap, hükümlünün iyi hâlli olduğu, disiplin cezası almadığı ve infaz kurumu kararlarının olumlu verildiği varsayımına dayanır. Somut dosyada müddetnamedeki tarihler esas alınmalıdır.

Denetim süresi ve koşullu salıverilmenin geri alınması

5275 m.107/6 uyarınca koşullu salıverilen hükümlünün tabi tutulacağı denetim süresi, infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır; ancak süreli hapis cezalarında hak ederek tahliye tarihini geçemez. Terör suçlarında dörtte üç oranı uygulandığından, örneğin 7 yıl 6 ay hapis cezasında denetim süresi en fazla kalan 1 yıl 10 ay 15 gündür.

Denetim süresinde hükümlünün hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır (5275 m.107/12). Geri alma hâlinde, yeni suç nedeniyle verilen hapis cezasının iki katı süre, hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere cezaevinde aynen çektirilir. Geri alınmadan sonra aynı hükmün infazında bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez (5275 m.107/13).

Terör suçları bakımından bu sonucun önemi büyüktür. TMK m.17 uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yeniden TMK kapsamında suç işleyen kişi zaten koşullu salıverilmeden yararlanamaz. Denetim süresinde yeni bir terör suçu işlenmesi, hem geri alma hem de sonraki cezanın infazında koşullu salıverilme yasağı sonucunu doğurabilir.

Tutuklulukta ve gözaltında geçen sürenin mahsubu

TCK m.63 uyarınca hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler bu kapsamdadır. FETÖ dosyalarında uzun tutukluluk süreleri nedeniyle, hüküm kesinleştiğinde koşullu salıverilme tarihinin geçmiş olması ve hükümlünün kısa süre içinde veya doğrudan denetimli serbestliğe ayrılması mümkündür. Mahsup hesabında farklı dosyalardaki tutukluluk sürelerinin hangi cezaya mahsup edileceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Müddetnameye itiraz

Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen müddetnamede koşullu salıverilme oranının yanlış uygulanması, tutuklulukta geçen sürelerin eksik mahsup edilmesi veya birden fazla cezanın yanlış toplanması gibi hatalar yapılabilir. Bu hatalara karşı CMK 98 ve 5275 m.98 uyarınca hükmü veren mahkemeye infazda tereddüt başvurusu yapılabilir. Hatalı müddetname, hükümlünün cezaevinde fazladan kalmasına yol açabileceğinden tebliğ edildikten sonra dikkatle incelenmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.