78/1-b Trafik Cezası Nedir? Kask Takmamanın 2026 Cezası ve Tekrar Hâli

Trafik idari para cezası karar tutanağında “78/1-b” kodu, araç sürülürken koruma başlığının (kask) veya koruma gözlüğünün kullanılmadığını gösterir. Bu ihlal en çok motosiklet ve motorlu bisiklet sürücüleri ile yolcuları bakımından gündeme gelir. Motosiklet kazalarında ölüm ve ağır yaralanmaların önemli bir kısmı kafa travmasından kaynaklandığı için kask kullanımı Karayolları Trafik Kanunu’nda (KTK) zorunlu tutulmuştur.

7574 sayılı Kanun’la 2026 yılında KTK m. 78 yeniden düzenlenmiş ve kask ihlali için tekrar sayısına göre artan bir ceza sistemi getirilmiştir. Bu yazıda 78/1-b ihlalinin kapsamı, 2026 yılı cezaları, yolcu ve çocuklar bakımından sorumluluk, kask kullanılmamasının tazminata etkisi ve itiraz yolu açıklanmaktadır.

Kanun metni

78/1-b neyi düzenler?

KTK m. 78/1, araç sürülürken kullanılması zorunlu koruyucu sistemleri sayar. (a) bendi emniyet kemerini, (b) bendi koruma başlığı ve koruma gözlüğünü, (c) bendi çocuk bağlama sistemini, (d) bendi ise yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemleri düzenler. Koruyucu sistemlerin nitelikleri ve hangi araçlarda kullanılacağı yönetmelikte belirlenir. Uygulamada koruma başlığı zorunluluğu başta motosiklet ve motorlu bisiklet olmak üzere iki ve üç tekerlekli motorlu araçların sürücü ve yolcuları bakımından uygulanır.

Kanun, kaskın yalnızca takılmasını değil, usulüne uygun kullanılmasını da arar. Kaskın çene kayışının bağlanmaması, kaskın başa oturmayacak şekilde kafanın üstüne yerleştirilmesi veya kaskın gidona asılı olarak taşınması kask kullanılmamış sayılması sonucunu doğurur. Ayrıca kaskın, ilgili standartlara uygun bir koruma başlığı olması gerekir. İnşaat bareti veya bisiklet kaskı gibi motosiklet için tasarlanmamış başlıklar, koruma başlığı yerine geçmez.

Koruma gözlüğü yükümlülüğü, vizörsüz kask kullanan sürücüler bakımından önem taşır. Vizörlü kask kullanılıyorsa vizör koruma gözlüğü işlevi görür.

2026 yılı cezaları

7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun’la KTK m. 78/5 yeniden düzenlenmiş ve kask ihlali için şu cezalar öngörülmüştür:

• İlk ihlal: 2.500 TL,
• Son bir yıl içinde ikinci ihlal: 5.000 TL,
• Üçüncü ve sonraki ihlaller: Her seferinde 10.000 TL.

Bir yıllık süre, son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru hesaplanır. Bu tarihten bir yıl önceki ihlaller tekrar sayısına dahil edilmez. Emniyet kemeri ihlalinden farklı olarak kask ihlalinde tekrar hâlinde sürücü belgesinin geri alınması öngörülmemiş; bunun yerine ceza tutarı artırılmıştır.

Ceza kişiseldir. Kask takmayan sürücüye sürücü, kask takmayan yolcuya yolcu olarak ayrı ceza verilir. Tekrar sayısı da her kişi için ayrı hesaplanır. Kanun’daki tutarlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır. 2026 yılındaki diğer cezalar için “Trafik Ceza Tutarları 2026” yazımıza bakılabilir.

Çocuk yolcular

KTK m. 78/8 uyarınca sürücüler, on beş yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamak zorundadır. Motosiklette kask takmadan veya kaskı usulüne uygun takmadan on beş yaşından küçük bir çocuğu taşıyan sürücüye 5.000 TL idari para cezası verilir. Bu ceza çocuğa değil, doğrudan sürücüye yöneltilir. Çocuk için kafasına uygun ölçüde bir kask kullanılması gerekir; yetişkin kaskı küçük bir çocuğun kafasında koruma sağlamaz ve usulüne uygun kullanım sayılmayabilir.

Aracın seyrine izin verilmemesi

KTK m. 78/7 uyarınca koruyucu sistem ihlali nedeniyle işlem yapılan araçlarda sürücü ve yolcular gerekli koruyucu sistemleri takmadan aracın karayolunda seyrine izin verilmez. Bu nedenle denetimde kasksız yakalanan motosiklet sürücüsü, ceza tutanağı düzenlendikten sonra kaskını takmadan yoluna devam edemez. Kaskı yanında bulunmuyorsa motosikleti sürmeden götürmesi veya kask temin edilmesini beklemesi gerekir.

Kask kullanılmamasının tazminata etkisi

Kask kullanılmaması özellikle tazminat davalarında önemli sonuçlar doğurur. Kazada yaralanan motosikletli kask takmamışsa ve yaralanmanın ağırlığı kaskın kullanılmamasından kaynaklanmışsa, Türk Borçlar Kanunu m. 52 uyarınca zarar görenin zararın artmasına katkıda bulunduğu kabul edilebilir. Bu durumda hâkim tazminatta müterafik kusur indirimi yapabilir.

İndirim yapılabilmesi için kaskın kullanılmaması ile zararın artması arasında nedensellik bağının bulunması gerekir. Örneğin yalnızca bacak kırığına yol açan bir kazada kask kullanılmaması zararın artmasına etkili olmadığından indirim sebebi olmamalıdır. Kafa travmasının söz konusu olduğu durumlarda ise bu değerlendirme bilirkişi raporuyla yapılır. Konu “Kask Takmayan Motosikletliye Tazminat” yazımızda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Motosiklet sürücüleri için diğer ağır yaptırımlar

7574 sayılı Kanun, motosiklet sürücüleri bakımından başka ağır yaptırımlar da getirmiştir. KTK m. 68/1-f uyarınca motosiklet ve motorlu bisikletlerin izinli gösteriler dışında tek tekerlek üzerinde, sele üzerinde ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek veya benzeri akrobatik hareketlerle sürülmesi yasaktır. Bu yasağa uymayan sürücüye 46.000 TL idari para cezası verilir, sürücü belgesi altmış gün geri alınır ve araç altmış gün trafikten menedilir.

Araçlar arasında hızla şerit değiştirerek ilerlemek ise ardı ardına şerit değiştirme yasağı kapsamında 90.000 TL ceza ile altmış gün belge ve araç men yaptırımlarını gerektirir. Bu ihlal “Makas Atma Cezası 2026” yazımızda anlatılmıştır.

Tespit ve tebliğ

Kask ihlalleri çoğunlukla trafik kolluğunun yol denetimlerinde doğrudan tespit edilir. Bu durumda tutanak sürücü veya yolcu adına düzenlenir ve kendisine tebliğ edilir. Kişinin tutanağı imzalamaması cezanın geçerliliğini etkilemez; bu durum tutanağa yazılır. Denetim sırasında kimlik bilgilerinin doğru alınması, cezanın doğru kişiye yazılması ve tekrar sayısının doğru hesaplanması bakımından önemlidir.

Kavşak kameraları ve elektronik denetleme sistemleriyle yapılan tespitlerde ise KTK m. 116 uyarınca tutanak aracın plakasına göre düzenlenir ve araç sahibine tebliğ edilir. Bu tür tespitlerde kask ihlalini kimin işlediği, yani sürücünün mü yoksa yolcunun mu kask takmadığı görüntüden açıkça anlaşılmalıdır. Kişiye bağlı bir ihlal için araç sahibine ceza yazılması, aracı başkası kullanıyorsa itiraz konusu yapılabilir. Motosikletin kurye veya işletme aracı olarak kullanıldığı durumlarda, aracı kullanan çalışanın bildirilmesi ve cezanın ona yöneltilmesi gerekir.

Tebliğ tarihi, bir aylık indirimli ödeme süresinin ve on beş günlük itiraz süresinin başlangıcıdır. Bu nedenle e-Devlet üzerinden tebligat ve ceza sorgulamasının düzenli olarak yapılması, sürelerin kaçırılmaması bakımından faydalıdır.

Kurye ve iş amaçlı kullanım

Motosikletin kurye hizmeti gibi iş amacıyla kullanıldığı durumlarda kask kullanımı aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüdür. İşveren, çalışanına uygun koruyucu donanımı sağlamak ve kullanılmasını denetlemekle yükümlüdür. Bununla birlikte trafik idari para cezası kişisel olduğundan, kasksız yakalanan kuryeye ceza kendi adına yazılır.

Ödeme ve itiraz

Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmelidir (KTK m. 115/1). Bu süre içinde yapılan ödemede %25 indirim uygulanır (Kabahatler Kanunu m. 17/6). Buna göre 2.500 TL’lik ilk ihlal cezası 1.875 TL, 5.000 TL’lik ikinci ihlal cezası 3.750 TL, 10.000 TL’lik ceza 7.500 TL olarak tahsil edilir.

Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m. 27/1). Kask ihlaline itirazda şu hususlar ileri sürülebilir:

• Kaskın takılı olduğu hâlde görüntüde açıkça görülmemesi,
• Cezanın sürücü yerine yolcuya veya yolcu yerine sürücüye yazılması,
• Bir yıllık tekrar sayısının hatalı hesaplanması ve bu nedenle yüksek kademeden ceza verilmesi,
• Aracın koruma başlığı zorunluluğu bulunan araçlardan olmaması.

İtiraz usulü için “Trafik Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?” yazımız incelenebilir.

Uygulamadan örnekler

Örnek 1. Kasksız motosiklet kullanan sürücüye ilk ihlali nedeniyle 2.500 TL ceza verilir ve kask takmadan yola devam etmesine izin verilmez.

Örnek 2. Altı ay önce kask cezası alan sürücü yine kasksız yakalanır. İkinci ihlal olduğu için 5.000 TL ceza verilir. Aynı sürücünün yıl içindeki üçüncü ihlalinde ceza 10.000 TL olur.

Örnek 3. Motosiklet sürücüsü kask takmış, arkasındaki on iki yaşındaki çocuk takmamıştır. Sürücüye çocuk nedeniyle 5.000 TL ceza verilir.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

78/1-b, koruma başlığı ve koruma gözlüğünün kullanılmaması ihlalidir. 2026 yılında ilk ihlalde 2.500 TL, bir yıl içindeki ikinci ihlalde 5.000 TL, üçüncü ve sonraki ihlallerde her seferinde 10.000 TL ceza uygulanır. On beş yaşından küçük çocuğun kask kullanmasını sağlamayan sürücüye 5.000 TL ceza verilir. Kask kullanılmaması, kazada tazminatın indirilmesi sonucunu da doğurabilir. Bu nedenle kask, yalnızca cezadan kaçınmak için değil, kaza sonrasında tazminat hakkının tam olarak korunması için de kullanılmalıdır. Tutanağa karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.