Seri Muhakeme Usulü (CMK 250): Kapsam, Teklif ve İtiraz

Seri muhakeme usulü, kanunda sayılan belirli suçlarda soruşturma evresinin sonunda Cumhuriyet savcısının şüpheliye bir yaptırım teklif ettiği, şüphelinin bu teklifi müdafii huzurunda kabul etmesi hâlinde mahkemenin duruşma yapmaksızın hüküm kurduğu özel bir muhakeme usulüdür. Usulün uygulanması hâlinde ceza yarı oranında indirilir.

Usul, 7188 sayılı Kanun’la 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 250. maddesinde yeniden düzenlenmiş ve 1/1/2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Kapsamı 7331, 7533 ve 7571 sayılı Kanunlarla değiştirilmiş, bazı hükümleri Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Bu yazıda maddenin güncel metni esas alınmaktadır.

Uygulama alanı

Kapsamdaki suçlar

CMK m. 250/1 uyarınca seri muhakeme usulü, soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde aşağıdaki suçlarda uygulanır:

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) yer alan:

• hakkı olmayan yere tecavüz (m. 154, ikinci ve üçüncü fıkra),
• genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (m. 170, birinci ve üçüncü fıkra; 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’la daraltılmıştır),
• trafik güvenliğini tehlikeye sokma (m. 179, ikinci ve üçüncü fıkra),
• gürültüye neden olma (m. 183),
• parada sahtecilik (m. 197, ikinci ve üçüncü fıkra),
• mühür bozma (m. 203),
• resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (m. 206),
• kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (m. 228, birinci fıkra),
• başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (m. 268).

Diğer kanunlarda yer alan:

• 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun m. 13/3 ile m. 15’in birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları (m. 13 bakımından kapsam, 7533 sayılı Kanun’la yalnızca üçüncü fıkraya indirilmiştir),
• 6831 sayılı Orman Kanunu m. 93/1,
• 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun m. 2,
• 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ek m. 2/1-(1).

Uygulamada en sık karşılaşılan örnekler, alkollü araç kullanma nedeniyle trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m. 179/3) ile yasak niteliği taşıyan bıçak taşıma (6136 sayılı Kanun m. 15/1) suçlarıdır.

Usulün uygulanamadığı hâller

• İştirak: Suç birden fazla kişi tarafından işlenmişse ve şüphelilerden biri usulü kabul etmezse seri muhakeme uygulanmaz (CMK m. 250/11, birinci cümle).
• Kapsam dışı suçla birlikte işlenme: Kapsama giren bir suç, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse usul uygulanmaz (CMK m. 250/11, ikinci cümle; 7331 sayılı Kanun’la 14/7/2021’de eklenmiştir).
• Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı: Bu hâllerde usul uygulanmaz (CMK m. 250/12). Aynı fıkradaki “sağır ve dilsizlik” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 tarihli, E. 2024/66, K. 2024/188 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
• Adreste bulunmama ve yurt dışında olma: Resmî mercilere bildirilip soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma hâlinde usul uygulanmaz (CMK m. 250/13). Fıkradaki “ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” ibaresi Anayasa Mahkemesinin 10/9/2025 tarihli, E. 2025/51, K. 2025/184 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, birlikte işlenme yasağının uygulanmasında suçların mağdurlarının aynı ya da farklı olmasının önem taşımadığını belirtmiştir. Daireye göre kapsama giren bıçak taşıma suçu, kapsama girmeyen kasten yaralama suçuyla birlikte işlendiğinde bıçak taşıma suçu bakımından da seri muhakeme usulü uygulanamaz; bu durumda usul uygulanmadan düzenlendiği gerekçesiyle iddianamenin iadesi hukuka aykırıdır (Yargıtay 8. CD, E. 2025/4934, K. 2025/6537, T. 11/9/2025).

Zaman bakımından uygulama

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, seri muhakeme usulünün bir muhakeme kurumu olmakla birlikte cezayı yarıya indirdiği için maddi ceza hukukunu da ilgilendirdiğini kabul etmiştir. Kurul, birlikte işlenme yasağını getiren 7331 sayılı Kanun hükmünün sanık aleyhine olduğunu ve yalnızca yürürlük tarihinden (14/7/2021) sonra işlenen suçlara uygulanabileceğini belirtmiştir. Bu nedenle 2015 yılında başka suçlarla birlikte işlenen bıçak taşıma suçu bakımından seri muhakeme usulünün değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay CGK, E. 2023/172, K. 2025/426, T. 22/10/2025).

Usulün işleyişi

Usulün zorunlu niteliği

Seri muhakeme usulünün uygulanması savcının takdirine bırakılmamıştır. CMK m. 250/1, kapsamdaki suçlarda usulün “uygulanır” olduğunu belirtir; Yargıtay Ceza Genel Kurulu da yukarıda anılan kararında usulü, uygulanma girişiminde bulunulması zorunlu olan ve bu nedenle muhakeme şartı niteliği taşıyan özel bir muhakeme türü olarak nitelendirmiştir. CMK m. 174/1-c uyarınca seri muhakeme usulüne tabi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde bu usul uygulanmaksızın düzenlenen iddianame, mahkemece Cumhuriyet başsavcılığına iade edilir.

Bilgilendirme ve teklif

Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri şüpheliyi seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir (CMK m. 250/2). Usulün uygulanması savcı tarafından şüpheliye teklif edilir. Usul ancak şüphelinin teklifi müdafii huzurunda kabul etmesi hâlinde uygulanır (CMK m. 250/3). Müdafii bulunmayan şüpheli için müdafi görevlendirilmesi baro aracılığıyla sağlanır.

Yaptırımın belirlenmesi

Savcı, TCK m. 61/1’deki ölçütleri dikkate alarak suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler. Koşulları varsa zincirleme suç hükümlerini uygular ve ulaşılan cezadan yarı oranında indirim yapar (CMK m. 250/4). Sonuç hapis cezası, koşulları bulunduğunda TCK m. 50 uyarınca seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya TCK m. 51 uyarınca ertelenebilir (CMK m. 250/5). Savcı ayrıca CMK m. 231’deki hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumunu kıyasen uygulayabilir (CMK m. 250/6). Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel değildir (CMK m. 250/7).

Mahkemenin denetimi

Savcı, usulün uygulanmasını talep yazısıyla görevli mahkemeden ister (CMK m. 250/8). Talep yazısının eksik düzenlenmesi, yaptırımda maddi hata yapılması veya erteleme, seçenek yaptırım ya da HAGB’nin objektif koşullarının bulunmaması hâlinde mahkeme talep yazısını eksikliklerin tamamlanması için başsavcılığa iade eder.

Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinler. Şartların gerçekleştiği, eylemin kapsamda olduğu ve dosyadaki mevcut delillere göre mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği kanaatine varırsa talep yazısındaki yaptırımdan daha ağır olmamak üzere hüküm kurar. Aksi hâlde talebi reddeder ve dosyayı soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması için başsavcılığa gönderir (CMK m. 250/9). Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli bu usulden vazgeçmiş sayılır.

Beyanların delil yasağı

Usulün herhangi bir sebeple tamamlanamaması veya dosyanın genel hükümlere göre sonuçlandırılmak üzere başsavcılığa gönderilmesi hâlinde, şüphelinin usulü kabul ettiğine ilişkin beyanları ve usule ilişkin diğer belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (CMK m. 250/10). Teklifin kabul edilmesi, sonradan genel hükümlere dönülmesi hâlinde suçun ikrarı olarak değerlendirilemez.

Hükme itiraz

Mahkemenin seri muhakeme usulüyle kurduğu hükme karşı itiraz edilebilir (CMK m. 250/14). İtiraz, CMK m. 268/1 uyarınca kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye yapılır. İtiraz merci, inceleme kapsamı bakımından sınırlıdır: yalnızca üçüncü fıkradaki şartlar (teklif ve müdafi huzurunda kabul) ile dokuzuncu fıkradaki şartlar (eylemin kapsamda olması, mahkûmiyet için yeterli delil ve yaptırımın talepten ağır olmaması) yönünden inceleme yapar. Bu nedenle itiraz yoluyla suçun sübutunun genel hükümlere göre yeniden tartışılması mümkün değildir.

Seri muhakeme ile basit yargılama usulü (CMK m. 251) indirimleri aynı dosyada birlikte uygulanamaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, seri muhakemeyle hakkında HAGB kararı verilen sanığın denetim süresinde suç işlemesi üzerine, hüküm açıklanırken basit yargılama usulüyle ayrıca dörtte bir indirim uygulanmasını kanuna aykırı bulmuştur (Yargıtay 12. CD, E. 2025/2150, K. 2025/6532, T. 16/9/2025).

Teklifi değerlendirirken dikkate alınacak hususlar

Seri muhakeme teklifi kabul edildiğinde mahkûmiyet hükmü kurulur; HAGB uygulanmadıkça bu hüküm adli sicile kaydedilir. Bu nedenle teklif değerlendirilirken şu hususlar göz önünde bulundurulmalıdır:

• Dosyadaki delillerin mahkûmiyet için yeterli olup olmadığı ve beraat ihtimali,
• HAGB, erteleme veya seçenek yaptırım teklifinin bulunup bulunmadığı,
• Mahkûmiyetin meslek, kamu görevi veya silah ruhsatı gibi alanlarda doğuracağı sonuçlar,
• Talep yazısında belirtilen güvenlik tedbirleri.

Teklifin reddedilmesi şüpheli aleyhine bir sonuç doğurmaz; soruşturma genel hükümlere göre devam eder ve kovuşturma aşamasında koşulları varsa basit yargılama usulü gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Seri muhakeme teklifi kabul edilmek zorunda mıdır?
Hayır. Usul şüphelinin müdafii huzurunda kabulüne bağlıdır. Teklifi reddeden şüpheli hakkında soruşturma genel hükümlere göre sürdürülür.

Seri muhakeme usulünde duruşma yapılır mı?
Hayır. Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinler ve talep yazısı üzerinden hüküm kurar; tanık dinlenen bir duruşma yapılmaz.

Mahkeme savcının teklif ettiğinden daha ağır ceza verebilir mi?
Hayır. CMK m. 250/9 uyarınca mahkeme talep yazısında belirtilen yaptırımdan daha ağır olmamak üzere hüküm kurar. Mahkeme yaptırımı uygun bulmazsa talebi reddeder.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ile ilişkisi nedir?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK m. 171) koşulları bulunuyorsa önce bu kurum uygulanır. Seri muhakeme usulü, erteleme kararı verilmediği takdirde gündeme gelir (CMK m. 250/1).

Sonuç

Seri muhakeme usulü, kanunda tek tek sayılan suçlarda ve şüphelinin müdafii huzurunda kabulüyle uygulanır; cezada yarı oranında indirim sağlar. Kapsam dışı bir suçla birlikte işlenen suçlarda usul uygulanmaz; Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu yasağın 14/7/2021’den sonra işlenen suçlara uygulanabileceğini kabul etmiştir. Hükme karşı iki hafta içinde itiraz edilebilir, ancak itiraz incelemesi kanunda sayılan şartlarla sınırlıdır. Somut dosyalara ilişkin sorular için büromuzla iletişime geçilebilir.

İlgili yazılar: Basit Yargılama Usulü (CMK 251): Şartlar, İndirim ve İtiraz, Seri Muhakeme Kararına İtiraz Dilekçesi: Süre, Merci, Sebepler

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun.

Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.