Vasiyetname Nasıl Yapılır? Resmî, El Yazılı ve Sözlü Vasiyetname, İptal Sebepleri ve Süreleri

Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının kime ve nasıl geçeceğine dair son arzularını yazdığı belgedir. Vasiyetnameyle mirasçı atanabilir, bir mal belirli bir kişiye bırakılabilir, bir vakıf kurulabilir ya da vasiyeti yerine getirmesi için bir kişi görevlendirilebilir. Türk Medeni Kanunu (TMK) vasiyetnamenin geçerliliğini sıkı şekil kurallarına bağlar. Tarihi eksik bir el yazılı vasiyetname ya da tanıkların imzası olmayan bir resmî vasiyetname, iptal davasıyla geçersiz hâle getirilebilir.

Vasiyetname kimler tarafından yapılabilir?

Vasiyetname yapabilmek için ergin olmak şart değildir. On beş yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip herkes vasiyetname yapabilir.

Kısıtlı (vesayet altındaki) bir kişi de ayırt etme gücü varsa vasiyetname yapabilir. Belirleyici olan, vasiyetnamenin yapıldığı anda kişinin ne yaptığını anlayıp sonuçlarını değerlendirebilecek durumda olmasıdır. Bu nedenle ileri yaşta ya da ağır hastalık sırasında vasiyetname yapacak kişiler için, vasiyetname tarihine yakın bir tarihte alınmış ve ayırt etme gücünü gösteren bir sağlık raporu sonradan çıkabilecek tartışmaları azaltır.

Vasiyetname türleri

TMK m. 531 üç şekil sayar:

Resmî vasiyetname

Resmî vasiyetname, uygulamada en çok tercih edilen türdür ve genellikle noterde yapılır.

Resmî vasiyetnamenin aşamaları şöyledir:

1. Mirasbırakan isteklerini notere veya sulh hâkimine anlatır.
2. Noter vasiyetnameyi yazar veya yazdırır, mirasbırakan okur ve imzalar.
3. Noter tarih koyarak imzalar.
4. Mirasbırakan, iki tanığa vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini beyan eder.
5. Tanıklar, beyanın önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı ehil gördüklerini yazıp imzalar.

Tanıklar vasiyetnamenin içeriğini bilmek zorunda değildir. Ancak her kişi tanık olamaz. Fiil ehliyeti bulunmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okuryazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri tanık olamaz. Vasiyetnameyle düzenlemeye katılan memura, tanıklara ve onların yakınlarına kazandırma da yapılamaz (TMK m. 536). Mirasbırakan vasiyetnameyi kendisi okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur ve tanıklar bunu da vasiyetnameye yazarak imzalar (TMK m. 535).

Resmî vasiyetnamenin aslı noterde saklanır. Kaybolma, saklanma ya da yok edilme riski düşüktür.

El yazılı vasiyetname

El yazılı vasiyetname, noter ya da tanık gerektirmeyen ve masrafsız bir yoldur. Ancak şekil kuralları kesindir.

Bu maddeye göre el yazılı vasiyetnamede şunlara dikkat edilir:

• Metnin tamamı mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmalıdır. Bilgisayarda yazılıp imzalanan ya da başkasına yazdırılan metin el yazılı vasiyetname sayılmaz.
• Yıl, ay ve gün açıkça yazılmalıdır. “2026 Ekim” gibi eksik bir tarih iptal sebebidir.
• Metnin sonunda mirasbırakanın imzası bulunmalıdır.

El yazılı vasiyetname evde saklanabilir. Ancak ölümden sonra bulunamama ya da yok edilme ihtimali vardır. Bu yüzden kapalı zarf içinde notere bırakmak güvenli bir yoldur. Notere bırakmak vasiyetnameyi resmî vasiyetnameye dönüştürmez; yalnızca saklanmasını güvenceye alır.

Sözlü vasiyet

Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur. Yalnızca resmî veya el yazılı vasiyetname yapılmasını engelleyen olağanüstü durumlarda geçerlidir.

Tanıklardan biri son arzuları yer ve tarih belirterek hemen yazar, iki tanık birlikte imzalar ve belgeyi vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine verir (TMK m. 540). Mirasbırakan sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapabilecek duruma gelirse, bu tarihten itibaren bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m. 541).

Vasiyetnameden dönme

Vasiyetname bir sözleşme değildir; mirasbırakan sağ olduğu sürece onu değiştirebilir ya da tamamen geri alabilir.

Mirasbırakan vasiyetnameyi yırtarak ya da başka bir yolla yok ederek de ondan dönebilir (TMK m. 543). Önceki vasiyetname ortadan kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, yeni vasiyetname önceki vasiyetnameyi kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tamamlamıyorsa onun yerini alır. Belirli bir mal vasiyet edilmişse ve mirasbırakan sonradan o malı satmış ya da vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmuşsa, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe o mal bakımından vasiyet ortadan kalkar (TMK m. 544).

Vasiyetname ölümden sonra nasıl açılır?

Mirasbırakan öldükten sonra vasiyetnameyi bulan veya saklayan kişi, onu geçerli olup olmadığına bakmadan hemen sulh hâkimine teslim etmek zorundadır (TMK m. 595). Teslim etmeyen kişi bu yüzden doğan zarardan sorumludur.

Sulh hâkimi, mirasta hak sahibi olanların her birine vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneğini tebliğ eder; adresi bilinmeyenlere tebliğ ilan yoluyla yapılır (TMK m. 597). Vasiyetnamenin açılması, onun geçerli olduğu anlamına gelmez. Mahkeme bu aşamada şekil veya ehliyet incelemesi yapmaz; geçerlilik ancak iptal davasında tartışılır.

Vasiyetnamenin açılması, iptal davası süresinin başlangıcı bakımından da önemlidir. On ve yirmi yıllık azami süreler açılma tarihinden itibaren işler.

Vasiyetnamenin iptali

Vasiyetnameyi geçersiz kılmak için iptal davası açılır. Kanun iptal sebeplerini sınırlı olarak saymıştır.

Ehliyetsizlik

En sık ileri sürülen iptal sebebidir. Davacı, mirasbırakanın vasiyetnameyi yaptığı tarihte ayırt etme gücünden yoksun olduğunu ileri sürer. Bunu ispat için hastane kayıtları, doktor raporları, ilaç kullanımı ve tanık beyanları toplanır. Mahkeme dosyayı genellikle Adli Tıp Kurumu’na gönderir. Yargıtay, ehliyet iddiasının bu şekilde araştırılması gerektiğini vurgulamaktadır:

İrade sakatlığı

Mirasbırakan yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle vasiyetname yapmışsa vasiyetname iptal edilebilir. Örneğin bakımını üstlenen bir yakınının, diğer çocuklarının kendisini terk ettiğine dair gerçeğe aykırı söylemleriyle yönlendirilmiş olması aldatma olarak ileri sürülebilir. Ancak mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutmanın etkisinden kurtulduğu günden itibaren bir yıl içinde tasarruftan dönmemişse vasiyetname geçerli sayılır (TMK m. 504).

Hukuka veya ahlaka aykırılık

Vasiyetnamenin içeriği ya da bağlandığı şart hukuka veya ahlaka aykırıysa iptal edilebilir. Şart hukuka uygunsa bu sebeple iptal istenemez. Yargıtay, bir yurt kurulması şartıyla bir vakfa yapılan vasiyet hakkında şöyle demiştir:

Şekle aykırılık

Kanunun öngördüğü şekle uyulmadan yapılan vasiyetname iptal edilir. El yazılı vasiyetnamede tarihin eksik olması, metnin bir kısmının başkasının el yazısıyla ya da bilgisayarla yazılmış olması, imzanın bulunmaması bu kapsamdadır. Resmî vasiyetnamede ise tanık şerhinin eksik olması, tanıklardan birinin tanıklık yapamayacak bir kişi olması gibi eksiklikler iptal sebebi olabilir.

Davayı kim açabilir, kime karşı açılır?

İptal davasını, vasiyetnamenin iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir (TMK m. 558). Dava, vasiyetnameden yararlanan kişilere karşı açılır. Dava vasiyetnamenin tamamına ya da bir kısmına yönelik olabilir.

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Ölüme bağlı tasarrufların iptali davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 11).

İptal davası süreleri

İptal davası hak düşürücü süreye bağlıdır. Süre geçtikten sonra dava açılamaz; mahkeme süreyi kendiliğinden gözetir.

Bir yıllık süre kısadır. Bu süre çoğu zaman vasiyetnamenin açıldığı ve mirasçıya tebliğ edildiği tarihte başlar, çünkü mirasçı vasiyetnameyi ve iptal sebebini o zaman öğrenir. Davacı iptal sebebini daha sonra öğrenmişse, örneğin mirasbırakanın vasiyetname tarihindeki hastane kayıtlarına sonradan ulaşmışsa, bir yıllık süre o tarihten başlar. Bunu ispat etmek davacıya düşer.

İkinci fıkra da önemlidir: Vasiyetnameye dayanarak dava açılırsa, iptal davası süresi geçmiş olsa bile davalı vasiyetnamenin geçersizliğini savunma olarak ileri sürebilir.

Vasiyetname ve saklı pay

Vasiyetname geçerli olsa bile mirasbırakan malvarlığının tamamını dilediği gibi dağıtamaz. Altsoy, ana-baba ve eş gibi bazı yasal mirasçılar için kanun bir saklı pay öngörür. Vasiyetname bu payı ihlal ediyorsa, ihlal edilen mirasçı vasiyetnamenin iptalini değil, tenkisini, yani saklı payını aşan kısmın indirilmesini ister. Tenkis davası ayrı şartlara ve sürelere bağlıdır ve ayrı bir yazının konusudur.

İptal ve tenkis talepleri aynı davada birlikte ileri sürülebilir: önce iptal, iptal mümkün değilse tenkis istenir. Yukarıdaki 7. Hukuk Dairesi kararında da davacılar bu şekilde terditli talepte bulunmuştur.

Vasiyetname hazırlarken kontrol listesi

• Hangi malın kime bırakılacağını taşınmaz ada-parsel bilgisi, banka ve hesap bilgisi gibi ayrıntılarla belirleyin.
• Saklı paylı mirasçılarınızı ve saklı pay oranlarını hesaba katın.
• Resmî vasiyetname için kimlik belgenizle notere gidin; tanıkların kanuni engeli olmadığından emin olun.
• El yazılı vasiyetnamede metnin tamamını elle yazın, yıl, ay ve günü ve imzanızı ekleyin.
• Sağlık durumunuz tartışılabilecekse, vasiyetname tarihine yakın bir sağlık raporu alın.
• El yazılı vasiyetnameyi notere veya sulh hâkimine saklanmak üzere bırakın ya da yerini güvendiğiniz birine bildirin.
• Fikriniz değişirse yeni bir vasiyetname yapın ve öncekini açıkça kaldırdığınızı yazın.

Sıkça sorulan sorular

Noterde vasiyetname yapmak ne kadar tutar?
Noter ücretleri her yıl yayımlanan Noterlik Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir ve vasiyetnamenin sayfa sayısına göre değişir. Güncel tutarı işlemi yapacağınız noterden öğrenebilirsiniz.

El yazılı vasiyetname noterden daha mı zayıftır?
Şekil kurallarına uyulmuşsa el yazılı vasiyetname resmî vasiyetname kadar geçerlidir. Ancak yazının mirasbırakana ait olup olmadığı tartışılabilir ve bilirkişi incelemesi gerekebilir. Ayrıca ehliyet konusunda tanık beyanı bulunmaz. Resmî vasiyetnamede ise noter ve tanıklar bu konuda beyanda bulunmuş olur.

Vasiyetnameyi bulduk, açmadan mahkemeye mi vermeliyiz?
Evet. Vasiyetnameyi bulan kişi, geçerli olup olmadığına bakmadan hemen sulh hâkimine teslim etmekle yükümlüdür. Kapalı zarfı açmanız gerekmez; sulh hâkimi açar ve ilgililere okur.

Vasiyetnamenin iptali için ne kadar süremiz var?
Vasiyetnameyi ve iptal sebebini öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl. Her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde dava açılmalıdır.

Bütün malımı tek bir çocuğuma bırakabilir miyim?
Vasiyetname geçerli olur, ancak diğer çocuklarınızın saklı payını ihlal ettiği ölçüde tenkis davasına konu olur. Saklı paylı mirasçılar dava açmazsa vasiyetname olduğu gibi uygulanır.

Mirasbırakan vasiyetnameyi yaptığında hastaydı. Vasiyetname iptal edilir mi?
Hastalık tek başına yeterli değildir. Belirleyici olan, vasiyetnamenin yapıldığı anda ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığıdır. Bu durum sağlık kayıtları, tanık beyanları ve Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlenir.

Vasiyetnameyle mirasçılıktan çıkarma yapılabilir mi?
Evet. Mirasbırakan, kanunda sayılan sebeplerden biri varsa saklı paylı bir mirasçısını vasiyetnameyle mirasçılıktan çıkarabilir. Çıkarma, ancak sebebi vasiyetnamede belirtilmişse geçerlidir (TMK m. 512).

Sonuç

Vasiyetname yapacak kişi için en güvenli yol, noterde iki tanıkla resmî vasiyetname düzenletmek ve sağlık durumu tartışmaya açıksa aynı dönemde bir sağlık raporu almaktır. El yazılı vasiyetname tercih edilirse metnin tamamı elle yazılmalı, yıl, ay, gün ve imza eksiksiz olmalıdır. Vasiyetnameye itiraz edecek mirasçı ise vasiyetnamenin kendisine tebliğinden itibaren bir yıllık süreyi gözeterek, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde iptal davası açmalıdır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.