Bilgi Edinme Başvuru Dilekçesi Örneği

Bir kamu kurumunun aldığı kararın dayanağını, bir ihale veya sınavla ilgili belgeleri, kişinin kendisi hakkında kurumda tutulan kayıtları ya da bir uygulamaya ilişkin istatistikleri öğrenmek isteyen herkes 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na dayanarak başvuru yapabilir. Bu başvuru, idari dava açmadan önce işlem dosyasına ulaşmanın da etkili bir yoludur. İdare kural olarak on beş iş günü içinde cevap vermek zorundadır; başvuru reddedilirse önce Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edilebilir, ardından idari yargı yoluna gidilebilir.

Bu yazıda bilgi edinme başvuru dilekçesinin nasıl yazılacağı, idarenin hangi gerekçelerle başvuruyu reddedebileceği, itiraz ve dava yolu ile bir dilekçe örneği yer almaktadır.

Kanun metni

Başvurunun aşamaları

Kime başvurulur?

Başvuru, bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşa yapılır. Bakanlıklar, valilikler, kaymakamlıklar, belediyeler, üniversiteler, kamu hastaneleri ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (barolar, odalar gibi) bu kapsamdadır. Kurumların çoğu internet sitelerinde elektronik bilgi edinme başvuru formu bulundurur. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden de bilgi edinme başvurusu yapılabilir; bu durumda başvuru ilgili kuruma yönlendirilir.

Dilekçenin içeriği

Gerçek kişiler başvuru dilekçesinde adını, soyadını, imzasını, T.C. kimlik numarasını ve oturma yeri veya iş adresini yazar. Tüzel kişiler unvanını, adresini ve yetkili kişinin imzasını kullanır; yetki belgesi de eklenir. Elektronik başvuruda imza yerine kimlik doğrulaması yapılır. İstenen bilgi ve belgeler açık ve belirli olmalıdır. “Tüm belgeler” gibi geniş ifadeler, idarenin başvuruyu belirsiz bulmasına yol açabilir.

Hangi bilgiler istenebilir?

Kurumun elinde bulunan ve kurumun faaliyetiyle ilgili bilgi ve belgeler istenebilir. Kanun, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz sonucunda oluşturulabilecek bilgi ve belgeler için yapılan başvurulara olumsuz cevap verilmesine izin verir (m. 7/2). Bu nedenle mevcut bir belgenin örneğini istemek, kurumdan yeni bir rapor hazırlamasını istemekten daha sonuç alıcıdır. Yayımlanmış veya kamuya duyurulmuş bilgiler ise başvuruya konu olmaz; idare bu bilgilerin nereden ve nasıl edinilebileceğini bildirir (m. 8).

Kısmi erişim

İstenen belgelerin bir kısmı istisna kapsamındaysa, idare gizli bilgileri ayırarak geri kalan kısmı vermekle yükümlüdür (m. 9). Örneğin bir ihale dosyasındaki ticari sır niteliğindeki teklif ayrıntıları çıkarılarak geri kalan belgeler verilebilir. Ret yazısında kısmi erişim imkânının değerlendirilmemesi, itiraz ve dava gerekçesi olarak kullanılabilir.

Ücret

Bilgi edinme başvurusu ücretsizdir. Ancak belge örneği verilmesi bir maliyet doğuruyorsa, kurum bu maliyet tutarında ücret isteyebilir (m. 10). Elektronik ortamda verilen belgeler için çoğu zaman ücret istenmez.

İstisnalar

Kanun bazı bilgi ve belgeleri bilgi edinme hakkının dışında tutar. Başlıcaları şunlardır:

• Açıklanması devletin güvenliğine, dış ilişkilerine, millî savunmaya ve millî güvenliğe zarar verecek devlet sırrı niteliğindeki bilgiler,
• Ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet doğuracak bilgiler,
• Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgiler,
• Açıklanması kurumun görevini yerine getirmesini engelleyecek idari soruşturmalara ilişkin bilgiler,
• Açıklanması suçların önlenmesini, soruşturulmasını veya kişilerin adil yargılanma hakkını tehlikeye sokacak adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgiler,
• Kişinin izni olmadan açıklanması özel hayatın gizliliğini ihlal edecek bilgiler,
• Haberleşmenin gizliliğini ihlal edecek bilgiler,
• Kanunlarda ticari sır olarak nitelendirilen bilgiler,
• Kamuoyunu ilgilendirmeyen ve yalnızca kurum personelini ilgilendiren kurum içi düzenlemeler ile kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler.

Kişinin kendisine ilişkin bilgiler ise özel hayatın gizliliği istisnası kapsamında değildir. Kişi kendi sınav kâğıdını, kendi özlük dosyasını veya kendisi hakkında verilen bir kararın dayanaklarını isteyebilir. Bir işlemin dayanağı hâline gelmiş kurum içi görüş ve raporlar, işlemle birlikte kişinin hukuki durumunu etkilediğinden, ret gerekçesi olarak kurum içi görüş istisnası ileri sürüldüğünde bu bağlantı itiraz dilekçesinde ayrıca vurgulanmalıdır.

Bilgi edinme başvuru dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Ret hâlinde itiraz ve dava

İdare başvuruyu reddederse ret kararının gerekçesini ve başvuru sahibinin kanun yollarını yazılı olarak bildirmek zorundadır (m. 12). Başvuru sahibi bu durumda iki yol arasında seçim yapabilir.

Kurula itiraz: Ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna yazılı olarak itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesine başvuru dilekçesinin ve ret yazısının örnekleri eklenir. Kurul otuz iş günü içinde karar verir. Kurula itiraz, idari dava açma süresini durdurur. Kurulun güncel iletişim bilgileri ve karar örnekleri bedk.adalet.gov.tr adresinde yayımlanmaktadır.

İdari dava: Ret kararına veya Kurul kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava süresi altmış gündür. Kurula itiraz edilmişse, itiraz tarihine kadar geçen süre de hesaba katılarak süre Kurul kararının tebliğinden sonra işlemeye devam eder. Dava dilekçesinin nasıl yazılacağı “İdari İşlemin İptali Dava Dilekçesi” yazımızda anlatılmıştır.

İdare on beş iş günü içinde cevap vermezse, Danıştay uygulamasında İYUK m. 10’daki zımni ret kuralı işletilmektedir. Bu durumda başvurudan itibaren otuz günün bitiminde istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi bu tarihten başlar. Ayrıntı için “İptal Davası” yazımıza bakılabilir.

Başvurunun ispatı ve takibi

Bilgi edinme başvurusunun hangi tarihte yapıldığı, cevap süresinin ve sonraki itiraz ile dava sürelerinin hesabı bakımından önemlidir. Elden verilen dilekçelerde evrak kayıt numarası ve tarih alınmalı, dilekçenin bir örneği bu bilgilerle saklanmalıdır. Elektronik başvurularda sistemin verdiği başvuru numarası ve ekran görüntüsü kaydedilmelidir. Posta ile yapılan başvurularda iadeli taahhütlü gönderim tercih edilmelidir.

İdarenin cevap süresi iş günü olarak hesaplanır; hafta sonları ve resmî tatiller süreye dahil değildir. İdare süreyi uzatacaksa, uzatmanın gerekçesini ve süresini on beş iş günlük süre içinde başvurana yazılı olarak bildirmelidir. Uzatma bildirimi yapılmadan süre geçirilmişse bu durum, itiraz ve dava dilekçesinde idarenin kanuna aykırı davrandığının göstergesi olarak ileri sürülebilir.

İdarenin verdiği belge, istenen belgeden farklıysa veya eksikse, bu durum da kısmi ret niteliğindedir. Başvuru sahibi eksik kalan kısım için itiraz yoluna gidebilir. Bu nedenle cevap yazısı geldiğinde, istenen her bendin karşılanıp karşılanmadığı tek tek kontrol edilmelidir.

Örnek kullanım alanları

Bilgi edinme başvurusu, uygulamada en çok şu amaçlarla kullanılır: kamu personeli sınavlarında kişinin kendi cevap kâğıdına ve puan hesabına ulaşması, ihaleye katılan isteklinin değerlendirme komisyonu kararını görmesi, imar uygulamasından etkilenen taşınmaz sahibinin plan değişikliği dosyasını incelemesi ve memurun hakkındaki performans veya disiplin belgelerini edinmesi. Her durumda başvurunun, mevcut ve belirli belgelere yönelik olması sonuç alma ihtimalini artırır.

Sık yapılan hatalar

• Belirsiz ve çok geniş talepte bulunmak; idare başvuruyu belirsizlik gerekçesiyle reddedebilir.
• Kurumdan yeni bir araştırma veya analiz yapılmasını istemek.
• Dilekçede T.C. kimlik numarasını ve adresi yazmamak; eksik başvuru işleme konmaz.
• Kurula itiraz süresini kaçırıp doğrudan dava açılabileceğini gözden kaçırmak; itiraz zorunlu değildir, dava süresi ayrıca izlenmelidir.
• Bilgi edinme başvurusunu dilekçe hakkı veya şikâyet başvurusuyla karıştırmak. Bilgi edinme yalnızca mevcut bilgi ve belgeye erişimi sağlar.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

İstenen belgeler tarih ve sayılarıyla belirlenmeli, başvuru yazılı veya elektronik olarak yapılmalı ve on beş iş günlük süre takip edilmelidir. Ret hâlinde on beş gün içinde Kurula itiraz edilebilir veya altmış günlük süre içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Mevzuat: 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m. 4-13, 15-28; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 10.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.