Av. Emrah Karatay
Sevginin bitmesi, insan iradesinin tam olarak denetleyemediği bir duygusal süreçtir ve hukuk düzeni kimseyi eşini sevmeye zorlayamaz. Bu nedenle sevginin sona ermesi tek başına bir kusur değildir. Buna karşılık sevgisizliğin dile getirilme biçimi kusur doğurabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşini aşağılayarak, başkalarının yanında veya kayınvalidesine “oğlunu sevmiyorum, istemiyorum, onu boşayacağım” diyerek ifade eden eşi kusurlu kabul etmektedir. Öte yandan eşini sevmeyen ve bu nedenle boşanmak isteyen kişi, diğer eşin hiçbir kusuru yoksa genel boşanma sebebine (TMK m. 166/1) dayanarak boşanma kararı alamaz; çünkü Yargıtay’a göre tam kusurlu eş dava açamaz.
Bu yazı, sevgisizliğin boşanma davasındaki yerini ve özellikle “sevmediği için boşanmak isteyen eşin” hukuki durumunu ele alır. Genel boşanma sebebinin şartları Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma, anlaşmalı boşanma yolu ise Anlaşmalı Boşanma Şartları ve Protokol yazılarımızda anlatılmıştır.
KISA CEVAP
- Sevginin bitmesi tek başına kusur değildir; ancak sevgisizliğin aşağılayıcı veya kırıcı biçimde dile getirilmesi kusur sayılır.
- Kayınvalideye “oğlunu sevmiyorum, istemiyorum, onu boşayacağım” diyen kadın kusurlu bulunmuş ve erkeğin davası da kabul edilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2015/21718 E., 2017/329 K.).
- Bu sözler hakaret ve evden kovma ile birlikte söylendiğinde bile, eşini darp eden diğer eşin kusuru daha ağır görülebilir (Yargıtay 2. HD, 2023/10135 E., 2024/7381 K.).
- Diğer eşin hiçbir kusuru yoksa, sırf sevmediği için boşanmak isteyen eşin davası reddedilir; tam kusurlu eş dava açamaz.
- Bu durumda çıkış yolları anlaşmalı boşanma veya ret kararının kesinleşmesinden sonra bir yıllık fiili ayrılıktır (TMK m. 166/4).
- “Başkasını seviyorum” sözü güven sarsıcı davranış olarak ayrıca değerlendirilir; ancak dilekçede vakıa olarak ileri sürülmesi gerekir.
Kanun metni
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/1, 166/3 ve 166/4
Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.” / “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.” / “Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Sevgisizlik ile kusurlu davranış arasındaki fark
Boşanma hukukunda kusur, eşin iradi ve kınanabilir bir davranışını ifade eder. Bir duygunun sona ermesi bu tanıma girmez. Kişinin eşine karşı sevgisinin azalması, ilgisinin değişmesi veya evliliği sürdürme isteğini kaybetmesi, ahlaken kınanacak bir eylem değildir. Bu nedenle mahkemeler “sevmemek” olgusunu değil, sevgisizliğin ortaya çıkardığı davranışları değerlendirir.
Aşağıdaki tablo, uygulamada kusur sayılan ve sayılmayan hâlleri göstermektedir:
| Davranış | Değerlendirme |
|---|---|
| Eşine sakin bir konuşmada artık sevmediğini ve ayrılmak istediğini söylemek | Kural olarak tek başına kusur sayılmaz |
| Başkalarının yanında “seni sevmiyorum, senden nefret ediyorum” diyerek aşağılamak | Kusur sayılır; hakaret ve onur kırıcı davranış niteliği taşıyabilir |
| Eşin ailesine “oğlunu sevmiyorum, istemiyorum, onu boşayacağım” demek | Kusur sayılmıştır (2015/21718 E.) |
| “Seninle evlendiğime pişmanım” sözlerini tekrar tekrar kullanmak | Duygusal baskı ve aşağılama olarak kusur sayılabilir |
| “Başkasını seviyorum” demek | Güven sarsıcı davranış; vakıa olarak ileri sürülürse ağır kusur |
| Sevgisizlik nedeniyle eşine ilgisiz davranmak, iletişimi kesmek | İlgisizlik kusuru olarak değerlendirilebilir |
Yargıtay kararları
Kayınvalideye söylenen sözler
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 12.01.2017 tarihli, 2015/21718 E., 2017/329 K. sayılı kararında ilk derece mahkemesi, kadına yüklenebilecek bir kusurun ispat edilemediğini kabul ederek erkeğin davasını reddetmiş, yalnızca kadının davasını kabul etmiştir. Daire, kadının eşine hakaret ettiğini ve onu aşağıladığını, ayrıca erkeğin annesine “oğlunu sevmiyorum, istemiyorum, onu boşayacağım” dediğini tespit etmiştir. Bu tespitle erkeğin de dava açmakta haklı olduğuna, onun davasının da kabul edilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Kararın önemi, sevgisizliğin üçüncü kişilere, özellikle eşin ailesine, aşağılayıcı bir bağlamda ilan edilmesinin kusur olarak değerlendirilmesidir. Burada kusur, duygunun kendisinden değil, onun eşin onurunu zedeleyecek biçimde dile getirilmesinden doğmaktadır.
Sevmiyorum sözü, hakaret ve şiddet karşılaştırması
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 15.10.2024 tarihli, 2023/10135 E., 2024/7381 K. sayılı kararına konu olayda kadın, kayınvalidesine “sizi de istemiyorum, oğlunu da istemiyorum, oğlunu da sevmiyorum, seni de sevmiyorum, nefret ediyorum senden, defol git buradan” demiş, onu evden kovmuş ve eşine hakaret etmiştir. İlk derece mahkemesi ayrıca kadının “oğlunu sevmiyorum, başkasını seviyorum” sözünü güven sarsıcı davranış sayarak tarafları eşit kusurlu bulmuştur.
Bölge adliye mahkemesi ise iki önemli düzeltme yapmıştır. Birincisi, erkek dilekçelerinde güven sarsıcı davranış vakıasına dayanmadığından bu kusurun kadına yüklenemeyeceğini belirtmiştir. İkincisi, annesinin evliliğe müdahalesine sessiz kalan ve eşini darp eden erkeği ağır, sevgisizliğini hakaretle dile getiren kadını az kusurlu kabul etmiştir. Kadın lehine maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakasına hükmedilmiş; Yargıtay bu kararı onamıştır.
Bu karar iki ders içerir: Sevmiyorum sözleri hakaretle birleştiğinde kusurdur, ancak fiziksel şiddet karşısında daha hafif kalır. Ayrıca “başkasını seviyorum” gibi ağır bir vakıa, dilekçelerde açıkça ileri sürülmezse hâkim tarafından kusur olarak dikkate alınamaz (HMK m. 119/1-e, m. 141).
Daha ağır kusur karşısında sevgisizlik
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.10.2011 tarihli, 2010/15501 E., 2011/16235 K. sayılı kararında da kocasını istemediğini ve ondan nefret ettiğini söyleyen kadın, eşini rızası dışında doğal olmayan yoldan cinsel ilişkiye zorlayan erkeğe göre daha az kusurlu bulunmuştur. Bu karar da sevgisizliğin dile getirilmesinin kusur olduğunu, ancak ağırlık sıralamasında şiddet içeren davranışların gerisinde kaldığını göstermektedir.
Sevmediği için boşanmak isteyen eş
Uygulamada en çok sorulan soru, eşini artık sevmeyen kişinin karşı tarafın herhangi bir kusuru yokken boşanıp boşanamayacağıdır.
Tam kusurlu eş dava açamaz
TMK m. 166/1’in lafzı “eşlerden her biri boşanma davası açabilir” şeklindedir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu hükmü tam kusurlu eşin dava açamayacağı şeklinde yorumlamaktadır. Hukuk Genel Kurulunun 25.06.2025 tarihli, 2023/949 E., 2025/394 K. sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere, aksi kabul tek taraflı iradeyle boşanma sonucunu doğurur ve “kimsenin kendi eylemine ve tamamen kendi kusuruna dayanarak bir hak elde edemeyeceği” ilkesine (TMK m. 2) aykırı düşer. Genel sebeple boşanma kararı verilebilmesi için davalının az da olsa kusurlu olması gerekir.
Bu ilkenin pratik sonucu şudur: Eşi kendisine karşı hiçbir kusurlu davranışta bulunmamış, yalnızca kendisi sevgisini yitirmiş olan kişinin açtığı dava reddedilir. Sevgisizlik, karşı tarafa yüklenebilecek bir kusur değildir.
Davalının az da olsa kusuru varsa
Davalı eşin ilgisizlik, kıskançlık, aile müdahalesine sessiz kalma gibi az da olsa bir kusuru ispat edilirse dava kabul edilebilir. Bu durumda davacının kusuru daha ağır olduğundan davalı, TMK m. 166/2 uyarınca boşanmaya itiraz edebilir. İtiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, itiraza rağmen boşanmaya karar verilebilir. Hakkın kötüye kullanılmasının değerlendirilmesinde tarafların uzun süredir ayrı yaşaması, barışma girişimlerinin sonuçsuz kalması ve davalının yalnızca karşı tarafı cezalandırmak için evliliği sürdürmek istemesi gibi olgular dikkate alınır.
Anlaşmalı boşanma
Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır (TMK m. 166/3). Sevgisi biten eş için en hızlı ve en az yıpratıcı yol, diğer eşle nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı konularında uzlaşarak anlaşmalı boşanma protokolü hazırlamaktır. Bu yolda kusur tartışması yapılmaz; hâkim tarafları bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir.
Fiili ayrılık
Diğer eş anlaşmaya yanaşmazsa ve açılan dava kusur ispat edilemediği için reddedilirse, ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4). Bu süre, 7532 sayılı Kanunla üç yıldan bir yıla indirilmiştir. Ayrıntılar için Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma yazımıza bakılabilir.
Sevgisizliğin tazminat ve nafakaya etkisi
Manevi tazminat
Sevgisizliği aşağılayıcı biçimde, özellikle başkalarının yanında dile getiren eş, diğerinin kişilik haklarına saldırmış sayılabilir ve TMK m. 174/2 uyarınca manevi tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir. Sakin bir konuşmada duygularını açıklayan eşin ise bu nedenle tazminat ödemesi gerekmez.
Yoksulluk nafakası
Yoksulluk nafakası, kusuru daha ağır olmayan eşe verilir. Sevgisizliğini aşağılayıcı biçimde dile getiren eş, karşı tarafın daha ağır kusuru (örneğin şiddet) varsa yine de nafaka alabilir. 2023/10135 E. sayılı kararda olduğu gibi, “seni sevmiyorum” diyerek hakaret eden ancak darbedilen kadın lehine yoksulluk nafakasına hükmedilmiştir.
Usul: vakıaların zamanında ileri sürülmesi
Boşanma davalarında taraflar, dayandıkları vakıaları dava ve cevap dilekçelerinde ve dilekçeler aşamasında açıkça bildirmek zorundadır. Bu aşamadan sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi kural olarak karşı tarafın açık rızasına bağlıdır. Tanığın duruşmada anlattığı, ancak dilekçelerde yer almayan bir olay kusur olarak dikkate alınamaz.
Sevgisizlik ve buna bağlı sözler çoğu zaman tanık anlatımlarında ortaya çıkar. Bu nedenle “eşim beni sevmediğini başkalarının yanında söyledi”, “eşim başkasını sevdiğini söyledi” gibi olayların, tarih ve ortam belirtilerek dilekçede açıkça yazılması gerekir. Aksi hâlde 2023/10135 E. sayılı dosyada olduğu gibi, ispat edilmiş olsa bile hükme esas alınamaz.
Yargıtay kararlarında “seni istemiyorum” sözü
Yazıda anılan kararlara ek olarak, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yakın tarihli kararları sevgisizliğin ve evliliği istememenin dile getirilme biçiminin kusur değerlendirmesine nasıl yansıdığını daha ayrıntılı biçimde göstermektedir.
Eşini istemediğini söylemek kusur olarak yüklenebilir
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/10094 E., 2024/1869 K. sayılı ve 19.03.2024 tarihli kararında, ilk derece mahkemesinin davayı reddettiği bir dosyada, erkeğin kadına hakaret ettiğini, kadını istemediğini söylediğini, taraflar ayrıldığında kadının hamile olduğunu ve erkeğin eşi ve çocuğu ile ilgilenmediğini tespit etmiş; erkeğin tamamen kusurlu olduğunu ve kadının davasının kabulü gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Bu kararda “istememe” sözü tek başına değil, ilgisizlik ve hakaretle birlikte değerlendirilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/3942 E., 2024/1978 K. sayılı ve 21.03.2024 tarihli kararına konu dosyada ise bölge adliye mahkemesi, tanık beyanına göre erkeğin kadınla yaşamak istemediğini söylediğini ve karşı davada dayanılan bu vakıanın ispatlandığını kabul etmiş; bu vakıayı erkeğe kusur olarak yükleyerek tarafları eşit kusurlu bulmuş ve kadın yararına yoksulluk nafakasına hükmetmiştir. Aynı kararda, eşine ismiyle seslenmemek gibi dilekçelerde dayanılmayan bir vakıanın kusur olarak yüklenemeyeceği de belirtilmiştir. Bu nedenle “seni istemiyorum” veya “seninle yaşamak istemiyorum” sözlerinin kusur olarak değerlendirilebilmesi için dilekçede vakıa olarak açıkça ileri sürülmesi ve tanıkla ispatlanması gerekir.
Anlaşmalı boşanma teklif etmek boşanmaya zorlamak değildir
Sevgisi biten eşin anlaşmalı boşanma önermesi, kendi başına kusur oluşturmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/360 E., 2023/4304 K. sayılı ve 28.09.2023 tarihli kararında, mesaj kayıtlarından eşine anlaşmalı olarak boşanmak için tekliflerde bulunduğu anlaşılan ve boşanmaya zorlayıcı bir davranışı ispatlanamayan erkeğe “eşini boşanmaya zorladığı” kusurunun yüklenmesini doğru bulmamıştır. Daire, sürekli alkol alarak eşine hakaret eden kadını tam kusurlu kabul etmiş ve tam kusurlu kadının davasının reddi gerektiğine karar vermiştir. Aynı kararda, eşin kusurlu davranışları karşısında boşanma davası açmak için evden ayrılan erkeğe evi terk kusurunun yüklenemeyeceği de belirtilmiştir.
Bu karar, sevgisi biten eş bakımından önemli bir yol göstermektedir: Evliliği sürdürmek istemediğini sakin bir dille açıklamak ve anlaşmalı boşanma önermek kusur sayılmaz. Kusur, bu isteğin baskı, tehdit, hakaret veya aşağılama yoluyla dayatılması hâlinde doğar.
“Boşanmak istemiyorum” demek af anlamına gelmez
Sevmediği için boşanmak isteyen eşin davası reddedildiğinde, diğer eşin “eşimi seviyorum, boşanmak istemiyorum” savunması sıklıkla gündeme gelir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2020/274 E., 2020/632 K. sayılı ve 03.02.2020 tarihli kararında bu savunmanın niteliğini şöyle açıklamıştır:
Yargıtay 2. HD, 2020/274 E., 2020/632 K., T. 03.02.2020
kadının yargılama sırasında boşanmak istemediğini belirtip davanın reddini savunması af olarak nitelendirilemez.
Bu karar, TMK m. 166/4 kapsamında fiili ayrılığa dayanan bir davada verilmiştir. İlk dava, sadakatsiz olan erkeğin tam kusurlu olduğu gerekçesiyle reddedilmiş; ret kararının kesinleşmesinden sonra bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamadığından erkeğin ikinci davası kabul edilmiştir. Ancak Daire, kusur belirlenirken daha önce kesinleşen kusurlu davranışların da dikkate alınması gerektiğini ve erkeğin tam kusurlu olduğunun kabulünün zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Bunun pratik sonucu şudur: Fiili ayrılık sebebiyle boşanma kararı alınsa bile, tam kusurlu eş maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası bakımından aleyhine sonuçlarla karşılaşabilir.
Sevgisizlik davasında usul stratejisi
Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde, sevgisinin bittiğini düşünen eşin izleyebileceği yol şöyle özetlenebilir: Diğer eşin somut ve ispatlanabilir bir kusuru varsa, bu vakıalar tarih, yer ve tanık bilgisiyle dilekçede ileri sürülmelidir. Diğer eşin kusuru yoksa, TMK m. 166/1’e dayanan dava reddedilme riski taşır; bu durumda anlaşmalı boşanma için uzlaşma aranması veya ret kararının kesinleşmesinden sonra TMK m. 166/4’teki bir yıllık sürenin beklenmesi gerekir. Her iki durumda da sevgisizliğin aşağılayıcı sözlerle dile getirilmesinden kaçınılmalıdır; çünkü bu sözler, davayı açan eşin kusur oranını artırarak tazminat ve nafaka sonuçlarını doğrudan etkiler.
Örnek olay
M, beş yıllık evliliğinin ardından eşi N’ye karşı sevgisinin bittiğini fark eder. N’nin herhangi bir kusurlu davranışı bulunmamaktadır. M, N’ye sakin bir konuşmada durumu anlatır ve boşanmak istediğini söyler. N boşanmayı kabul etmez. M, TMK m. 166/1’e dayanarak dava açar.
Yargılamada N’ye yüklenebilecek bir kusur ispat edilemez; M’nin tek gerekçesi sevgisinin bitmesidir. Mahkeme, tam kusurlu eşin dava açamayacağı ilkesi gereğince davayı reddeder. Ret kararı kesinleştikten sonra taraflar bir yıl boyunca ayrı yaşar ve ortak hayat yeniden kurulmaz. M, TMK m. 166/4’e dayanarak yeniden dava açar ve boşanma kararı alır. Bu ikinci davada kusur araştırılmaz; ancak tazminat ve nafaka talepleri bakımından kusur yine önem taşır.
Sıkça sorulan sorular
Eşimi sevmiyorum, boşanabilir miyim?
Eşin kusuru yoksa genel sebeple açılan dava reddedilir. Anlaşmalı boşanma veya ret kararından sonra bir yıllık fiili ayrılık yolu kullanılabilir.
“Seni sevmiyorum” demek kusur mudur?
Tek başına ve sakin bir ortamda söylenmesi kural olarak kusur değildir. Başkalarının yanında, aşağılama amacıyla veya hakaretle birlikte söylenmesi kusur sayılır.
Kocasını sevmeyen kadının boşanma hakkı var mı?
Kadın veya erkek fark etmeksizin, aynı kurallar uygulanır. Karşı tarafın az da olsa kusuru varsa dava açılabilir; yoksa anlaşmalı boşanma veya fiili ayrılık yolu kullanılır.
Eşi sevmediğini söyleyen tarafa tazminat ödetilebilir mi?
Sözler kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyorsa ve talep eden eş daha az kusurluysa manevi tazminata hükmedilebilir.
“Başkasını seviyorum” sözü zina sayılır mı?
Sayılmaz. Güven sarsıcı davranış olarak TMK m. 166/1 kapsamında ağır kusur oluşturabilir.
Sonraki adım
Sevgisinin bittiğini fark eden eşin, öncelikle anlaşmalı boşanma imkânını değerlendirmesi ve karşı tarafla mali sonuçlar ile çocukların durumu konusunda uzlaşma araması en az yıpratıcı yoldur. Uzlaşma sağlanamazsa, karşı tarafın gerçekten kusurlu davranışları bulunup bulunmadığının dürüstçe değerlendirilmesi gerekir; dayanaksız iddialarla açılan dava reddedilir ve süreç uzar. Sevgisizlik nedeniyle aşağılanan veya kırıcı sözlere maruz kalan eş ise bu olayları tarih ve tanık bilgisiyle dilekçesinde açıkça belirtmelidir.
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 2, 166, 174, 175; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119, 141; Yargıtay 2. HD, 12.01.2017, 2015/21718 E., 2017/329 K.; Yargıtay 2. HD, 15.10.2024, 2023/10135 E., 2024/7381 K.; Yargıtay 2. HD, 17.10.2011, 2010/15501 E., 2011/16235 K.; Yargıtay HGK, 25.06.2025, 2023/949 E., 2025/394 K.
Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.