Yoksulluk Nafakası (TMK 175): Şartları, Miktarı ve AYM’nin Süresiz Nafaka Kararı

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden geçimini sağlayamayacak duruma düşen eşe, diğer eşin malî gücü oranında ödenen aylık veya toptan paradır. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 175 bu nafakayı üç şarta bağlar: talep eden eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı, kusuru diğer eşten daha ağır olmamalı ve nafakayı açıkça istemelidir. Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması aranmaz. Anayasa Mahkemesi 4/6/2026 tarihli kararıyla maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal 30/6/2027’de yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar mahkemeler mevcut metni uygulamaya devam eder.

Kanun metni

Kanun metnindeki “süresiz olarak” ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 tarihli ve E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Karar 30/9/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptalin yayımdan dokuz ay sonra, yani 30/6/2027’de yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.

Yoksulluk nafakasının şartları

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşme

Yoksulluk, kişinin barınma, beslenme, giyim, sağlık, ulaşım ve benzeri zorunlu ihtiyaçlarını kendi geliriyle karşılayamaması demektir. Yargıtay uygulamasında asgari ücret düzeyindeki gelirin kişiyi yoksulluktan kurtarmayacağı kabul edilmektedir; bu nedenle asgari ücretle çalışan eş de yoksulluk nafakası alabilir. Geliri asgari ücretin belirgin biçimde üzerinde olan, düzenli bir mesleği veya gelir getiren malvarlığı bulunan eşin ise yoksulluğa düşeceği kabul edilmeyebilir.

Yoksulluğun boşanmayla bağlantılı olması gerekir. Evlilik süresince eşinin geliriyle geçinen, ev işleri ve çocuk bakımı nedeniyle çalışma hayatından uzak kalmış bir eş, boşanmayla birlikte bu desteği kaybeder. Kanunun korumak istediği durum budur. Kişinin malvarlığı da dikkate alınır: Kira geliri getiren bir dairesi, düzenli faiz geliri veya emekli maaşı bulunan eşin yoksulluğu tartışmalı hâle gelir. Ancak yalnızca oturduğu evin sahibi olmak, tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz.

Kusurun daha ağır olmaması

Nafaka isteyen eşin kusuru, diğer eşin kusurundan daha ağır olmamalıdır. Bu nedenle tam kusurlu veya ağır kusurlu eş nafaka alamaz. Eşit kusur hâlinde ise nafaka bağlanabilir. Tamamen kusursuz olmak da şart değildir; hafif kusurlu eş yoksulluk nafakası isteyebilir.

Kusur belirlemesi boşanma davasında yapılır. Bu nedenle yoksulluk nafakası çoğunlukla boşanma davasıyla birlikte istenir ve mahkeme, kusur dağılımını gerekçeli kararında açıkça gösterir. Kusurun nasıl tespit edildiği Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası (TMK 166): Şartlar, Kusur ve İspat yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

Açık talep

Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır. Hâkim, taraflardan biri yoksul olsa bile istem yoksa nafakaya hükmedemez. Talep boşanma dava dilekçesinde, cevap dilekçesinde veya karşı davada ileri sürülebilir. Boşanma kararında nafaka hakkında hüküm kurulmamışsa, TMK m. 178’e göre boşanma hükmünün kesinleşmesinden başlayarak bir yıl içinde ayrı dava açılabilir. Bu süre geçtikten sonra boşanmaya bağlı yoksulluk nafakası istenemez.

Nafaka yükümlüsünün durumu

Nafakayı ödeyecek eşin kusuru aranmaz. Örneğin boşanmada iki eş eşit kusurlu bulunmuşsa ya da yükümlü eş kusursuz olup diğer eşin kusuru ondan ağır değilse, yükümlü eş yine nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir. Bu kural, nafakanın bir ceza değil, boşanmanın ekonomik sonuçlarını dengeleyen bir yardım olduğunu gösterir.

Yükümlünün malî gücü ise belirleyicidir. Hâkim, onun gelirini, giderlerini, bakmakla yükümlü olduğu kişileri ve yaşam koşullarını araştırır. Yükümlünün kendisi de yoksulluk sınırındaysa, ondan yüksek bir nafaka istenmesi hakkaniyete aykırı olur.

Miktar nasıl belirlenir?

Kanun bir tutar veya oran öngörmez. Mahkeme şu verileri birlikte değerlendirir:

• Tarafların gelirleri, malvarlığı ve borçları
• Nafaka isteyen eşin yaşı, sağlık durumu, eğitimi ve çalışma imkânı
• Evlilik süresi ve evlilik içindeki yaşam standardı
• Yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu çocukları veya yeni eşi
• Barınma giderleri ve yaşanılan yerin hayat pahalılığı

Mahkeme bu bilgileri tarafların beyanları, maaş bordroları, banka kayıtları, tapu ve araç sorguları, SGK kayıtları ve kolluk aracılığıyla yaptırılan sosyal ve ekonomik durum araştırmasıyla toplar. Gerekçesiz veya taraflardan birinin gelirine uymayan nafaka miktarları istinaf ve temyiz incelemesinde sıkça bozulur.

TMK m. 176/5’e göre hâkim, istem hâlinde irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir. Uygulamada bu, nafakanın her yıl Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı tüketici fiyat endeksindeki değişim oranında artırılması şeklinde olur. Bu yönde talep bulunmadıkça mahkeme kendiliğinden artış hükmü kuramaz.

Ödeme biçimi: irat veya toptan

Yoksulluk nafakası aylık irat olarak veya toptan ödenebilir (TMK m. 176/1). Toptan ödeme, yükümlünün malî gücünün yeterli olduğu ve tarafların ilişkiyi kesin olarak sona erdirmek istediği durumlarda tercih edilir. Toptan ödenen nafaka sonradan kaldırılamaz veya azaltılamaz. Anlaşmalı boşanma protokollerinde tarafların toptan nafaka üzerinde uzlaşması, ileride çıkacak uyuşmazlıkları önler.

Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması

Kendiliğinden kalkma

İrat biçimindeki nafaka şu hâllerde mahkeme kararına gerek olmadan kendiliğinden sona erer (TMK m. 176/3):

• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi
• Taraflardan birinin ölümü

Alacaklı yeniden evlendiği hâlde ödeme almaya devam ederse, yükümlü ödediği tutarları sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir.

Mahkeme kararıyla kaldırılma

Aşağıdaki hâllerde nafaka kendiliğinden kalkmaz; yükümlünün dava açması gerekir:

• Alacaklının evlenmeden biriyle fiilen evliymiş gibi yaşaması
• Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması (örneğin düzenli bir işe girmesi, miras kalması)
• Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi

Fiilen evliymiş gibi yaşama, geçici bir arkadaşlık ilişkisinden fazlasını ifade eder. Aynı evde sürekli birlikte yaşama, ortak giderlerin paylaşılması ve çevreye çift olarak görünme gibi olgular aranır. Bu olgular tanık beyanı, kolluk araştırması ve kayıtlarla ispat edilir.

Artırma ve azaltma

Tarafların malî durumları değiştiğinde veya hakkaniyet gerektirdiğinde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m. 176/4). Alacaklı enflasyon karşısında nafakanın değer kaybettiğini, yükümlü ise gelirinin azaldığını veya yeni yükümlülükler altına girdiğini ileri sürebilir. Nafaka davaları HMK m. 316/1-ç uyarınca basit yargılama usulüne tabidir. Bu davaların ayrıntıları Nafaka Türleri, Nafakanın Artırılması ve Kaldırılması yazımızda anlatılmıştır.

Anayasa Mahkemesinin süresiz nafaka kararı

Antalya 12. Aile Mahkemesi, görülmekte olan bir davada TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi 4/6/2026 tarihinde ibareyi oy çokluğuyla iptal etmiştir. Kamuoyuna yansıyan gerekçeye göre Mahkeme, ibarenin hâkime nafaka yükümlülüğünü belirli bir süreyle sınırlama imkânı tanımamasını, yükümlünün mülkiyet hakkı ve ölçülülük ilkesi bakımından değerlendirmiştir.

Bu kararın pratik sonuçları şöyle özetlenebilir:

1. Yoksulluk nafakası kaldırılmamıştır. İptal yalnızca “süresiz olarak” ibaresine ilişkindir. TMK m. 175’in geri kalanı yürürlüktedir.
2. 30/6/2027’ye kadar mevcut düzen sürer. Bu tarihe kadar mahkemeler kanunun bugünkü metnini uygular.
3. Yasama için süre tanınmıştır. Dokuz aylık erteleme, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yeni bir düzenleme yapabilmesi içindir. Nafakaya süre sınırı, evlilik süresine göre kademelendirme veya hâkime takdir yetkisi tanınması gibi çözümler tartışılmaktadır. Yeni kanun çıkmadan hangi modelin benimseneceğini söylemek mümkün değildir.
4. İptal kararları geriye yürümez. Anayasa m. 153/5 uyarınca iptal kararları geriye etkili değildir. Kesinleşmiş nafaka kararlarının yeni düzenlemeden nasıl etkileneceği, yasa koyucunun getireceği geçiş hükümlerine ve yargı içtihadına bağlı olacaktır.

Bu belirsizlik nedeniyle 2026 ve 2027 yıllarında görülen boşanma davalarında taraflar, nafakanın süresi konusunda anlaşmalı boşanma protokolünde açık düzenleme yapmayı daha sık tercih edebilir. Protokolde belirli süreli veya toptan nafaka kararlaştırılması, hâkimin onayıyla geçerlik kazanır (TMK m. 184/5).

Yoksulluk nafakası ve tedbir nafakası farkı

Tedbir nafakası, boşanma davası sürerken TMK m. 169 uyarınca geçici olarak bağlanır ve kusura bakılmaksızın verilebilir. Boşanma kararı kesinleşince tedbir nafakası sona erer. Yoksulluk nafakası ise boşanmanın kesinleşmesinden sonrası için bağlanır ve kusur şartına tabidir. Mahkeme genellikle tedbir nafakasının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren yoksulluk nafakası olarak devamına hükmeder. Tedbir nafakası ve diğer geçici önlemler Boşanma Davasında Geçici Önlemler ve Tedbir Nafakası (TMK 169) yazımızda anlatılmıştır.

Nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka ilamı kesinleşmeden icraya konulabilir; HMK m. 367/1 uyarınca nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Alacaklı birikmiş nafaka için ilamlı takip başlatabilir, borçlunun maaşına ve diğer mallarına haciz koydurabilir. Ayrıca İİK m. 344‘e göre nafaka kararına uymayan borçlu hakkında şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Takip ve haciz süreci Nafaka Alacağı İçin İcra Takibi: Birikmiş Nafaka, Maaş Haczi ve Zamanaşımı yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Yargıtay kararlarında yoksulluk nafakası

Yoksulluk nafakasına ilişkin uyuşmazlıklarda en sık tartışılan iki konu, çalışan eşin yoksulluğa düşüp düşmeyeceği ve kusur dengesidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yakın tarihli kararları her iki konuda da istikrarlı bir çizgi izlemektedir.

Asgari ücret düzeyindeki gelir yoksulluğu ortadan kaldırmaz

Uygulamada ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin, çalışan ve sigortalı olan eşin yoksulluk nafakası talebini “düzenli geliri olduğu” gerekçesiyle reddettiği sıkça görülmektedir. Yargıtay ise bu gerekçeyle verilen kararları, gelirin asgari ücret düzeyinde kaldığı durumlarda bozmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/7041 E., 2022/9163 K. sayılı ve 14.11.2022 tarihli kararında bu ilkeyi şöyle ifade etmiştir:

Bu yaklaşımın dayanağı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2013/1364 E., 2014/1082 K. sayılı ve 24.12.2014 tarihli kararıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/6504 E., 2021/7799 K. sayılı ve 27.10.2021 tarihli kararında, tekstil firmasında asgari ücretle çalışan ve malvarlığı bulunmayan kadının yoksulluk nafakası talebinin reddi, bu Hukuk Genel Kurulu kararına atıfla bozulmuştur.

Aynı ilke son yıllarda farklı meslek gruplarında da uygulanmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/482 E., 2024/8264 K. sayılı ve 05.11.2024 tarihli kararında fabrikada asgari ücretle çalışan kadın, 2023/6081 E., 2025/1291 K. sayılı ve 11.02.2025 tarihli kararında ise ücretli öğretmenlik yapan ve asgari ücret düzeyinde geliri olan kadın bakımından yoksulluk nafakası koşullarının gerçekleştiğini kabul etmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026/141 E., 2026/6719 K. sayılı ve 16.06.2026 tarihli kararında da, SGK kayıtlarına göre sürekli ve düzenli gelir elde ettiği gerekçesiyle talebi reddedilen kadın hakkında şu değerlendirme yapılmıştır:

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2025/3502 E., 2025/10461 K. sayılı ve 01.12.2025 tarihli kararında ise, zaman zaman işe giriş çıkışları bulunan kadının düzenli ve sürekli bir çalışmasının olmadığı, belirli bir mesleğinin ve iş güvencesi yüksek bir işinin bulunmadığı vurgulanmıştır. Bu kararlardan çıkan sonuç şudur: Asgari ücret düzeyinde gelir elde etmek, yoksulluk nafakası talebinin reddi için tek başına yeterli değildir. Buna karşılık gelirin asgari ücretin belirgin biçimde üzerinde olması, düzenli bir meslek ve malvarlığı bulunması, talebin reddine yol açabilecek unsurlardır. Bölge adliye mahkemesi düzeyinde, düzenli ve sürekli bir işte asgari ücretle çalışan eşin yoksulluğa düşmeyeceği yönünde kararlar da bulunduğundan, temyiz aşamasında bu içtihada açıkça dayanılması önem taşır.

Eşit kusurlu eş nafaka alabilir

TMK m. 175 nafaka isteyen eşin kusurunun “daha ağır olmaması”nı aradığından, eşit kusurlu eş de yoksulluk nafakası alabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/10013 E., 2025/6191 K. sayılı ve 19.06.2025 tarihli kararında, her iki tarafın eşit kusurlu olduğu bir dosyada kadının yoksulluk nafakası talebinin reddini bozmuştur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/3662 E., 2025/995 K. sayılı ve 06.02.2025 tarihli kararında da, geliri ve malvarlığı bulunmayan eşit kusurlu kadının talebinin, hatalı kusur belirlemesi sonucunda reddedilmesi doğru bulunmamıştır.

Bu nokta, yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat arasındaki önemli bir farkı ortaya koymaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/940 E., 2024/9608 K. sayılı ve 05.12.2024 tarihli kararında belirtildiği üzere, eşit kusurlu eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez; ancak aynı eş, koşulları varsa yoksulluk nafakası alabilir. Aynı kararda, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, evlilik süresi, yaşları ve yeniden evlenebilme imkânları dikkate alınarak TMK m. 176/1 uyarınca toptan nafaka yönünden de değerlendirme yapılması gerektiği vurgulanmıştır.

Kusur belirlemesindeki hata nafakayı doğrudan etkiler

Yoksulluk nafakası talebinin kabulü, büyük ölçüde kusur belirlemesine bağlıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/725 E., 2024/8406 K. sayılı ve 06.11.2024 tarihli kararında, gündelik işlerde çalışan, sabit ve düzenli bir işi ve malvarlığı bulunmayan kadının kusurunun daha ağır olmadığı tespit edilmiş ve hatalı kusur belirlemesi sonucunda reddedilen yoksulluk nafakası talebi yönünden karar bozulmuştur. Bu nedenle nafaka talep eden eşin, boşanma davasında kendisine yüklenen kusurlara karşı ayrıntılı savunma yapması ve karşı tarafın kusurlarını somut delillerle ispatlaması, nafaka hakkının korunması bakımından da belirleyicidir.

Örnek olay

A ile B on sekiz yıl evli kalmıştır. B, evlilik boyunca çalışmamış, iki çocuğun bakımını üstlenmiştir. A ise özel bir şirkette yönetici olarak çalışmaktadır. Boşanma davasında mahkeme, tarafların eşit kusurlu olduğunu belirler. B, kendisine ait bir geliri ve oturduğu evden başka malı bulunmadığını belgeleyerek yoksulluk nafakası ister.

Mahkeme, B’nin kusurunun A’dan ağır olmadığını, boşanmayla birlikte geçim kaynağını kaybedeceğini ve A’nın malî gücünün nafaka ödemeye elverişli olduğunu tespit eder. A’nın kusursuz olmadığını tartışmaya gerek görmez; çünkü yükümlünün kusuru aranmaz. B’ye aylık yoksulluk nafakası bağlanır ve B’nin talebi üzerine nafakanın her yıl TÜFE oranında artırılmasına hükmedilir.

Üç yıl sonra B mesleğinde düzenli bir işe girer ve geçimini rahatça sağlayacak düzeyde gelir elde etmeye başlar. A, nafakanın kaldırılması davası açar. Mahkeme, B’nin yoksulluğunun ortadan kalktığını tespit ederek nafakayı kaldırır. A’nın dava tarihinden önce ödediği nafakalar geri istenemez.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Yoksulluk nafakası isteyecek eş, boşanma davasında talebini açıkça ileri sürmeli ve gelir durumunu belgeleyen kayıtları dosyaya sunmalıdır. Nafaka yükümlüsü ise karşı tarafın gerçek gelirini ve malvarlığını gösteren delilleri toplamalıdır. 30/6/2027 sonrasında yürürlüğe girecek yeni düzenleme takip edilmeli, devam eden davalarda nafakanın süresine ilişkin talepler bu değişiklik göz önünde tutularak hazırlanmalıdır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 175-178, 184; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 316, 367; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344; Anayasa Mahkemesi 4/6/2026, E. 2025/156, K. 2026/131 (RG 30/9/2026).

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.