Nafaka Alacağı İçin İcra Takibi: Birikmiş Nafaka, Maaş Haczi ve Zamanaşımı

Mahkemenin hükmettiği nafaka ödenmezse, nafaka alacaklısı mahkeme kararını icra dairesine vererek ilamlı icra takibi başlatabilir. Nafaka kararının kesinleşmesi beklenmez; Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 367/1’e göre nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına da karar verilemez. Takiple hem geçmiş aylardan birikmiş nafaka hem de sonraki aylarda işleyecek nafaka istenebilir. Borçlunun maaşı, emekli aylığı, banka hesapları ve diğer malları haczedilebilir. Ayrıca nafaka kararına uymayan borçlu hakkında İcra ve İflas Kanunu m. 344’e göre üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.

Kanun metni

Hangi nafakalar icraya konulabilir?

İcra takibine konu olabilecek nafaka kararları şunlardır:

• Tedbir nafakası. Boşanma davası sürerken TMK m. 169 uyarınca verilen ara kararlar. Bu nafaka Boşanma Davasında Geçici Önlemler ve Tedbir Nafakası (TMK 169) yazımızda anlatılmıştır.
• Yoksulluk nafakası. Boşanmadan sonra eşe bağlanan nafaka. Ayrıntılar Yoksulluk Nafakası (TMK 175): Şartları, Miktarı ve AYM’nin Süresiz Nafaka Kararı yazımızdadır.
• İştirak nafakası. Çocuğun bakım ve eğitim giderleri için velayet sahibi ebeveyne ödenen nafaka.
• Yardım nafakası. Üstsoy, altsoy veya kardeşe TMK m. 364 uyarınca bağlanan nafaka.
• Evlilik birliğinin korunması kapsamındaki nafaka. TMK m. 196-197’ye göre verilen kararlar.
• Anlaşmalı boşanma protokolündeki nafaka. Mahkemenin onayladığı protokolde yer alan nafaka hükümleri de ilam niteliği kazanır.

Kesinleşme beklenmez

Kişiler ve aile hukukuna ilişkin kararlar kural olarak kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m. 367/2). Ancak nafaka bunun istisnasıdır. Nafaka, alacaklının ve çocukların günlük geçimini sağladığı için gecikmeye tahammülü yoktur. HMK m. 367/1 nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemeyeceğini açıkça öngörür. İİK m. 36 da nafaka hükümlerinde icranın geri bırakılması için süre verilemeyeceğini düzenler.

Bu nedenle boşanma kararıyla hükmedilen yoksulluk veya iştirak nafakası, karar istinaf veya temyiz aşamasında olsa bile icraya konulabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, nafakanın başlangıç tarihidir. Mahkeme yoksulluk ve iştirak nafakasını çoğunlukla “boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren” bağlar. Bu durumda kesinleşmeye kadar geçen dönem için tedbir nafakası takip edilir; kesinleşmeden sonraki dönem için ise yoksulluk ve iştirak nafakası istenir.

Takip nasıl başlatılır?

1. İlam örneğinin alınması

Nafaka alacaklısı, kararı veren mahkemeden kararın onaylı bir örneğini alır. Tedbir nafakasında ara kararın yer aldığı duruşma tutanağı örneği kullanılır. UYAP üzerinden elektronik olarak da takip açılabilir.

2. Takip talebi

Takip, Türkiye’deki herhangi bir icra dairesinde başlatılabilir. İlamlı takiplerde yetki kuralı uygulanmaz. Takip talebinde şu bilgiler yazılır:

• Birikmiş nafaka: Ödenmeyen ayların listesi ve toplam tutar
• İşleyecek nafaka: Takipten sonraki aylarda her ay ödenecek nafakanın da tahsili talebi
• Varsa yıllık artış oranı (TÜFE gibi) kararın gereği olarak
• Birikmiş nafakaya takip tarihinden itibaren işleyecek faiz

3. İcra emri

İcra dairesi borçluya icra emri gönderir. Borçlu, para borcuna ilişkin ilamlarda yedi gün içinde ödeme yapmakla yükümlüdür (İİK m. 32). Ödeme yapılmazsa alacaklı haciz isteyebilir.

4. Borçlunun itirazı

İlamlı takiplerde borçlu, borcun ödendiğini, zamanaşımına uğradığını veya ertelendiğini ancak icra mahkemesine başvurarak ve bunu belgelerle ispat ederek ileri sürebilir (İİK m. 33). “Nafakayı elden ödedim” savunması, banka dekontu veya yazılı makbuz gibi belgelerle ispatlanmadıkça dinlenmez. Bu nedenle nafakanın her zaman banka yoluyla ve açıklama kısmına “Ekim 2026 iştirak nafakası” gibi not düşülerek ödenmesi önerilir.

Yıllık artışın takibe yansıtılması

Mahkeme kararında nafakanın her yıl TÜFE oranında artırılacağı yazılıysa, artış icra aşamasında da uygulanır. Alacaklı, her yıl açıklanan oranı esas alarak artırılmış nafaka tutarını icra dairesine bildirir ve maaş haczi yazısının güncellenmesini ister. Kararda artış hükmü yoksa, icra dairesi nafakayı kendiliğinden artıramaz; alacaklının nafakanın artırılması davası açması gerekir. Artırma davasında verilen yeni karar da ayrıca icraya konulur.

Haciz

Maaş haczi

Borçlu bir işyerinde çalışıyorsa, işverene maaş haczi yazısı gönderilir. İşveren, her ay maaştan nafaka tutarını keserek icra dairesine gönderir. Maaş haczinde İİK m. 83’teki kurallar uygulanır; ancak nafaka alacakları, borçlunun ve ailesinin geçimini sağlayan özel nitelikteki alacaklar olduğundan, uygulamada maaş hacizlerinde diğer alacaklardan önce kesilir. Borçlunun maaşında daha önceden konulmuş başka hacizler bulunsa bile, nafaka kesintisi sıra beklemeden yapılır.

Maaş haczi, işleyecek nafakalar için de etkilidir. Böylece her ay ayrı takip açılması gerekmez; işveren her ay nafaka tutarını keserek alacaklıya ulaşmasını sağlar.

Emekli aylığı ve SGK ödemeleri

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 93’e göre, bu Kanun kapsamında bağlanan gelir ve aylıklar ile diğer ödemeler, nafaka borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumunun alacakları dışında haczedilemez. Bu nedenle borçlunun emekli aylığı, diğer alacaklılar için haczedilemezken nafaka alacağı için haczedilebilir.

Diğer mallar

Borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları, şirket hisseleri ve üçüncü kişilerdeki alacakları da haczedilebilir. Haczedilen mallar satılarak nafaka alacağı tahsil edilir.

Hacze iştirak

Nafaka alacaklısı, borçlunun malları üzerinde başka bir alacaklı tarafından haciz konulmuşsa, önce takip yapmasına gerek olmaksızın her zaman aynı derecede bu hacze iştirak edebilir (İİK m. 100). Kötüniyet hâli bu kuralın istisnasıdır. Bu kural, nafaka alacaklısının diğer alacaklıların gerisinde kalmasını önler. İflas hâlinde de iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş nafaka alacakları birinci sırada yer alır (İİK m. 206).

Takas yasağı

Nafaka borçlusu, alacaklının rızası olmadan nafaka borcunu kendi alacağıyla takas edemez (Türk Borçlar Kanunu m. 144/3). Örneğin eski eşinden kira veya ortak kredi alacağı olan kişi, “nafakayı bu alacağıma saydım” diyerek nafaka ödemesini kesemez. Bu durumda alacaklı nafaka için takip başlatabilir; borçlu kendi alacağını ayrıca dava veya takip yoluyla istemelidir.

Tazyik hapsi

Nafaka kararına uymayan borçlu hakkında alacaklı icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Mahkeme, borçlunun üç aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılmasına karar verir (İİK m. 344). Tazyik hapsinin özellikleri şunlardır:

• Şikâyete bağlıdır. Alacaklı şikâyet etmedikçe karar verilmez.
• Şikâyet süresi. Fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıldır (İİK m. 347).
• Ödeme hâlinde tahliye. Hapis uygulanmaya başladıktan sonra borçlu nafakayı öderse tahliye edilir.
• Nafakanın kaldırılması davası. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, mahkeme tazyik hapsinin uygulanmasını bu davanın sonuna bırakabilir.
• Asgari ücret sınırı uygulanmaz. İİK’da öngörülen ve küçük alacaklarda tazyik hapsini engelleyen asgari ücret sınırı, nafaka takiplerinde uygulanmaz (İİK m. 354).

Ayrıntılı bilgi Nafaka Ödememe Cezası (İİK 344): Tazyik Hapsi Şartları ve Şikâyet Süresi yazımızda yer almaktadır.

Zamanaşımı

İlama dayanan takiplerde takip, son işlemden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m. 39). Takip açılmamış ilamlı nafaka alacakları için de Yargıtay uygulamasında on yıllık süre esas alınır. Her aylık nafaka ayrı bir alacak olduğundan, süre her ay için o ayın nafakasının muaccel olduğu tarihten başlar.

Bu nedenle on yıldan daha eski aylara ait nafakaların takibi, borçlunun zamanaşımı itirazıyla karşılaşabilir. Birikmiş nafakanın uzun süre takip edilmemesi alacaklının aleyhine sonuç doğurur.

Nafaka kaldırılırsa ne olur?

Nafaka mahkeme kararıyla kaldırılmışsa, kaldırma kararından sonraki dönem için takip yapılamaz. Kaldırma kararı genellikle dava tarihinden itibaren sonuç doğurur. Bu tarihten sonra icra yoluyla tahsil edilen nafakalar için borçlu, istirdat yoluna başvurabilir. Alacaklının yeniden evlenmesi veya ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar (TMK m. 176/3); bu tarihten sonraki aylar için takip yapılamaz.

Yurt dışında yaşayan borçlu

Nafaka borçlusu yurt dışında yaşıyorsa, Türk mahkemesinin nafaka kararının o ülkede tanınması ve tenfizi gerekir. Türkiye’nin taraf olduğu Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsiline Dair New York Sözleşmesi çerçevesinde Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvuru yapılabilir. Borçlunun Türkiye’de malvarlığı veya geliri varsa, Türkiye’de de takip yürütülebilir.

Yargıtay kararlarında nafaka takibi ve tazyik hapsi

Nafaka takiplerine ilişkin uyuşmazlıklar Yargıtay 12. Hukuk Dairesi tarafından incelenmektedir. Daire kararları, özellikle maaş haczinin kapsamı ile tazyik hapsinin şartları konusunda uygulamaya yön vermektedir.

Emekli aylığında işleyen ve birikmiş nafaka

5510 sayılı Kanun m. 93 nafaka borçlarını haciz yasağının dışında tutar. Yargıtay, işleyen aylık nafaka ile birikmiş nafakayı ayrı değerlendirmektedir: işleyen nafakanın tamamı her ay kesilebilirken birikmiş nafaka için İİK m. 83’teki dörtte bir sınırı gözetilir.

Bu ayrım, birikmiş borcun büyük olduğu dosyalarda tahsilatın ne kadar süreceğini doğrudan etkiler. Alacaklı, icra dairesine verdiği talepte işleyen nafaka ile birikmiş nafakayı ayrı ayrı göstermeli ve kesinti oranlarının buna göre belirlenmesini istemelidir.

Tazyik hapsinin şartları

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Ceza Genel Kurulunun yerleşik içtihadına dayanarak İİK m. 344’ün uygulanma şartlarını sıralamıştır. Bu şartlar şunlardır: nafakanın mahkeme kararına dayanması, aylık nafakanın tahsili için icra takibi başlatılmış ve icra emrinin borçluya tebliğ edilmiş olması, borçlunun ilamdaki ödeme koşullarına uymaması, borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması için açtığı bir davanın bulunmaması ya da sonuçlanmış olması ve şikâyetin kanuni süre içinde yapılması. Aktarılan içtihatta nafaka ödenmesinin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanması gerektiği de belirtildiğinden, şikâyetten önce ilamın kesinleşme durumu kontrol edilmelidir.

Aynı kararda, şikâyet dilekçesinin verildiği aydan geriye doğru üç ayın nafakası için tazyik hapsine hükmedilmesi ve bu aylar ödenirse cezanın düşürülmesi gerektiği belirtilerek ilk derece kararı kanun yararına bozulmuştur. Uygulamada şikâyet dilekçesinde ödenmeyen ayların açıkça gösterilmesi bu nedenle önemlidir.

Her ödenmeyen ay yeni bir şikâyet hakkı doğurur

Daha önce tazyik hapsine hükmedilmiş ve borçlu o dönemi ödemiş olsa bile, sonraki aylarda nafaka yine ödenmezse alacaklı yeniden şikâyette bulunabilir. Yargıtay, Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma istemini yerinde görerek beraat kararını bozmuştur.

Üç aylık süre kaçırılırsa

İİK m. 347’deki üç aylık süre hak düşürücüdür. Yargıtay, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay geçtikten sonra yapılan şikâyet üzerine verilen tazyik hapsini kaldırmış ve şikâyet hakkının düşürülmesine karar vermiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2025/3010, K. 2025/3861, T. 13.05.2025). Süre kaçırılmışsa takip yoluyla tahsil devam eder; ancak o aylar için tazyik hapsi istenemez.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• İşleyen nafaka için ayrı talepte bulunulmayıp yalnızca birikmiş tutar üzerinden takip açılması
• Maaş haczi yazısında nafakanın aylık olarak kesilmesinin açıkça istenmemesi
• Yıllık artış hükmü bulunan kararlarda artırılmış tutarın icra dairesine bildirilmemesi
• Tazyik hapsi için icra emrinin tebliği beklenmeden şikâyette bulunulması
• Ödenmeyen ayın öğrenilmesinden itibaren üç aylık şikâyet süresinin kaçırılması
• Borçlunun nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açıp açmadığının araştırılmaması

Örnek olay

CC ile DD boşanmış, mahkeme 9 yaşındaki çocuk için DD’nin aylık iştirak nafakası ödemesine karar vermiştir. DD sekiz ay boyunca nafaka ödemez. CC, kararın onaylı örneğiyle icra dairesine başvurarak sekiz aylık birikmiş nafaka ile işleyecek aylık nafakanın tahsilini ister.

DD, icra emrine rağmen ödeme yapmaz. CC’nin talebiyle DD’nin işverenine maaş haczi yazısı gönderilir. DD’nin maaşında önceden konulmuş bir kredi kartı borcu haczi bulunsa da, nafaka kesintisi öncelikli olarak yapılır. Ayrıca CC, ödemelerin aksadığını öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde icra mahkemesine şikâyette bulunur. Mahkeme DD hakkında tazyik hapsine karar verir. DD birikmiş borcu ödeyince tahliye edilir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Nafakası ödenmeyen kişi, kararın onaylı örneğini alarak icra dairesinde birikmiş ve işleyecek nafaka için birlikte takip başlatmalı, borçlunun işyeri biliniyorsa vakit kaybetmeden maaş haczi istemelidir. Ödemeler aksamaya devam ederse, öğrenme tarihinden itibaren üç ay içinde tazyik hapsi için şikâyette bulunulmalıdır. Nafaka borçlusunun ise ödemeleri her ay banka yoluyla ve açıklamalı olarak yapması gerekir.

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 32-33, 36, 39, 83, 100, 206, 344, 347, 354; 6100 sayılı HMK m. 367; 6098 sayılı TBK m. 144; 5510 sayılı Kanun m. 93; 4721 sayılı TMK m. 169, 175-176, 182, 364..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.