Bir kişiye bedensel veya ruhsal acı çektirmeyi amaçlayan ve belli bir süre devam eden davranışlar, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 96. maddesinde eziyet suçu olarak cezalandırılır. Kanun hangi davranışların eziyet sayılacağını tek tek saymaz. Sınır, madde gerekçesi ve yargı kararlarıyla çizilir. Aile içi şiddet dosyalarında sık görülen bu suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz.
KISA CEVAP
- Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m. 96/1).
- Suç kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz (7406 sayılı Kanunla eklendi).
- Çocuğa, kendini savunamayacak kişiye, gebe kadına, üstsoy veya altsoya, eşe veya boşandığı eşe karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (m. 96/2).
- Davranışların belli bir süre devam etmesi ve sistematik nitelik taşıması aranır; tek seferlik darp kural olarak kasten yaralamadır.
- Suç şikâyete bağlı değildir; mağdurun vazgeçmesi davayı sona erdirmez.
Kanun metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 96
(1) Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz. (2) Yukarıdaki fıkra kapsamına giren fiillerin; a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı, b) Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı, işlenmesi halinde, kişi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Eziyet sayılan davranışlar
Madde gerekçesinde eziyet, kişinin bedensel veya ruhsal bakımdan acı çekmesine yol açan, insan onuruyla bağdaşmayan davranışlar olarak tanımlanır. Uygulamada şu örneklerle karşılaşılır:
- Kişiyi aç ve susuz bırakmak, uyutmamak.
- Eve kapatmak ve dışarıyla iletişimini kesmek.
- Soğukta dışarıda bekletmek, çıplak bırakmak.
- Belli aralıklarla dövmek, aşağılamak ve korkutmak.
- Çocuğu ağır işlerde çalıştırmak ve sürekli cezalandırmak.
Bu davranışlardan biri tek başına, bir defaya mahsus gerçekleşmişse genellikle kasten yaralama, tehdit veya hakaret gibi suçlar gündeme gelir. Eziyet suçunu ayıran, davranışların belli bir süreye yayılması ve mağdurun direncini kırmaya yönelik bir düzen hâline gelmesidir.
Benzer suçlardan farkı
| Suç | Fark |
|---|---|
| Kasten yaralama (TCK 86) | Vücuda acı veren veya sağlığı bozan tek bir fiil yeterlidir. |
| İşkence (TCK 94) | Fail kamu görevlisidir ve fiil görevle bağlantılıdır. |
| Kötü muamele (TCK 232) | Aynı konutta yaşayan kişiye yönelik, eziyet derecesine ulaşmayan davranışlardır. |
| Eziyet (TCK 96) | Fail herkes olabilir; davranışlar süreklilik ve sistematiklik gösterir. |
İşkence suçunu sitemizdeki “İşkence Suçu (TCK 94)” yazısında, kasten yaralamayı ise Kasten Yaralama Suçu (TCK 86) yazısında anlattık.
Yargıtay uygulamasında öne çıkan ilkeler
- Eziyetin varlığı için davranışların belli bir süreye yayılması ve sistematik nitelik taşıması aranır. Tek bir olayda gerçekleşen darp kural olarak kasten yaralama suçudur.
- Kısa süre içinde art arda gelen ve mağdura acı çektirmeye yönelik davranışlar da somut olaya göre eziyet olarak değerlendirilebilir.
- Mahkeme, eylemin neden eziyet sayıldığını, süreklilik ve sistematiklik unsurlarını tartışarak gerekçelendirmelidir; bu tartışmanın yapılmaması bozma nedenidir.
- Eziyeti oluşturan davranışlar için ayrıca yaralama veya hakaret suçlarından hüküm kurulup kurulamayacağı içtima kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Soruşturma süreci
- Başvuru: Mağdur veya olayı öğrenen herkes kolluğa ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. Aile içi şiddette 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da istenebilir.
- Delil: Darp raporları, psikiyatri raporları, tanık anlatımları, mesaj kayıtları ve fotoğraflar toplanır. Davranışların ne kadar süre ve hangi sıklıkta tekrarlandığı belgelenmelidir.
- Kovuşturma: Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz. İddianame asliye ceza mahkemesine verilir.
- Hüküm: Eziyet sırasında ayrıca yaralama, tehdit veya cinsel suç gerçekleşmişse bu suçlardan da ayrı ceza verilip verilmeyeceği değerlendirilir.
Sıkça sorulan sorular
Eşine sürekli hakaret eden ve evden çıkmasını yasaklayan kişi eziyet suçunu işlemiş olur mu?
Davranışlar belli bir süre devam etmiş ve eşin ruhsal bakımdan acı çekmesine yol açmışsa eziyet suçu oluşabilir. Eşe karşı işlendiği için ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
Mağdur şikâyetini geri alırsa dava düşer mi?
Düşmez. Eziyet suçu re’sen kovuşturulur. Mağdurun beyanının değişmesi delillerin değerlendirilmesini etkileyebilir, ancak davayı sona erdirmez.
Çocuğunu terbiye amacıyla döven ebeveyn bu suçu işler mi?
Terbiye hakkı çocuğa eziyet etmeye imkân vermez. Disiplin yetkisinin kötüye kullanılması kötü muamele suçunu (TCK 232/2), süreklilik ve sistematiklik gösteren davranışlar ise eziyet suçunu oluşturabilir.
Psikolojik şiddet de eziyet sayılır mı?
Eziyet yalnızca bedensel acıyla sınırlı değildir. Sürekli aşağılama, korkutma ve yalnızlaştırma gibi davranışlar ruhsal acıya yol açıyorsa suçun konusu olabilir.
Değerlendirme
Eziyet dosyalarında iddia makamının en zor kısmı süreklilik unsurunu ispat etmektir. Tek bir olay anlatılan dosyalarda mahkemeler suçu kasten yaralama veya tehdit olarak değerlendirebilir. Mağdurun uzun süre boyunca yaşadıklarını tarih, tanık ve belge ile ortaya koyması, sanık açısından ise davranışların süreklilik göstermediğinin ortaya konması sonucu belirler. Aile içi şiddet konusunu sitemizdeki “6284 Sayılı Kanun” yazısında ayrıca anlattık.
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.