Kapora (Bağlanma Parası) ve Cayma Parası: İade Ne Zaman İstenir? (TBK 177-178)

Ev, arsa, araç veya iş yeri satın alırken, bir düğün salonu ya da organizasyon şirketiyle anlaşırken taraflar çoğu zaman “kapora” adı altında bir miktar para öder. Satış gerçekleşmediğinde ise tartışma başlar: Kaporayı alan taraf paranın “yandığını” ileri sürer, ödeyen taraf ise iadesini ister. Kapora kelimesi kanunda geçmez. Türk Borçlar Kanunu bu ödemeyi niteliğine göre “bağlanma parası” veya “cayma parası” olarak düzenler ve iki kurumun sonuçları birbirinden çok farklıdır.

Bu yazıda kaporanın hukuki niteliği, bağlanma parası ile cayma parası arasındaki fark, sözleşmenin ifa edilmemesi veya geçersiz olması hâlinde kaporanın akıbeti, “kapora iade edilmez” şartlarının geçerliliği ve iade davasının usulü ele alınmaktadır.

Kanun metni

Kapora nedir?

Günlük dilde kapora, bir sözleşme yapılırken veya yapılmadan önce taraflardan birinin diğerine ödediği ve çoğunlukla toplam bedelin küçük bir kısmını oluşturan paradır. Kapora ödemesinin amacı somut olaya göre değişir: Bazen tarafların anlaştığını göstermek, bazen satıcının malı başkasına satmasını önlemek, bazen de taraflara belirli bir bedel karşılığında sözleşmeden dönme imkânı tanımaktır.

Kanun koyucu, tarafların amacının belirsiz kaldığı durumlar için bir yorum kuralı getirmiştir. TBK m. 177/1 uyarınca sözleşme yapılırken verilen para, aksine bir anlaşma yoksa cayma parası olarak değil, sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Bu nedenle sözleşmede veya makbuzda yalnızca “kapora alınmıştır” yazıyorsa, ödeme kural olarak bağlanma parasıdır.

Bağlanma parası (TBK 177)

Bağlanma parası, sözleşmenin kurulduğunu gösteren ve tarafları sözleşmeye bağlayan bir ödemedir. Temel özellikleri şunlardır:

• Sözleşmeden dönme hakkı vermez: Bağlanma parası veren taraf, parayı gözden çıkararak sözleşmeden kurtulamaz. Sözleşme bütün hükümleriyle geçerlidir ve her iki taraf da ifayı talep edebilir.
• Bedelden düşülür: Sözleşme ifa edildiğinde bağlanma parası, aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa esas alacaktan düşülür (TBK m. 177/2). 1.000.000 TL’lik bir satışta 50.000 TL kapora verilmişse, alıcı kalan 950.000 TL’yi öder.
• Kendiliğinden yanmaz: Bağlanma parasını veren taraf sözleşmeyi ifa etmezse para otomatik olarak karşı tarafa kalmaz. Karşı taraf, borçlu temerrüdü hükümlerine göre ifa veya tazminat talep eder ve uğradığı zararı ispat ettiği ölçüde bu parayla takas edebilir. Zararını aşan kısmı iade etmesi gerekir.
• Alan taraf ifa etmezse: Bağlanma parasını alan taraf sözleşmeyi ifa etmezse, veren taraf kaporanın iadesini ve ayrıca uğradığı zararın tazminini isteyebilir. Kanun bağlanma parası için “iki katı iade” kuralı öngörmemiştir; bu kural yalnızca cayma parasına özgüdür.

Sözleşmenin ifa edilmemesi hâlinde alacaklının seçimlik hakları ve ek süre verilmesi Borçlu Temerrüdü: Şartları, Ek Süre ve Alacaklının Seçimlik Hakları (TBK 117-126) yazımızda, talep edilebilecek tazminatın kapsamı ise Müspet Zarar ve Menfi Zarar: Farkları, Hangi Durumda İstenir ve Nasıl Hesaplanır? yazımızda anlatılmıştır.

Cayma parası (TBK 178)

Cayma parası, taraflara belirli bir bedel karşılığında sözleşmeden dönme yetkisi veren ödemedir. Cayma parasının sonuçları kanunda açıkça belirlenmiştir:

• Parayı veren taraf sözleşmeden cayarsa verdiği parayı bırakır.
• Parayı alan taraf sözleşmeden cayarsa aldığının iki katını geri verir.

Cayma parası kararlaştırılan sözleşmede taraflar, sözleşmeden kurtulmak için karşı tarafın kusurunu veya zararını ispat etmek zorunda değildir. Caymanın bedeli önceden belirlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da cayma parası kararlaştırılmış sözleşmelerde her bir tarafın sözleşmeden caymaya yetkili olduğunu ve caymanın sonuçlarının TBK m. 178’e göre belirleneceğini vurgulamıştır (Yargıtay HGK, 25.01.2022, E. 2019/19-58, K. 2022/40).

Bir ödemenin cayma parası sayılabilmesi için bunun açıkça kararlaştırılması gerekir. Sözleşmede “taraflardan biri vazgeçerse kaporayı kaybeder, diğeri vazgeçerse iki katını öder” gibi açık bir kayıt bulunmalıdır. Belirsiz ifadeler bağlanma parası lehine yorumlanır.

Cayma hakkı ne zamana kadar kullanılabilir?

Cayma hakkı, sözleşmenin ifasına başlanmasına kadar kullanılabilir. Taraflardan biri ifaya başlamış ve karşı taraf bu ifayı kabul etmişse, artık caymanın kabul edilmesi güçtür. Taraflar cayma hakkı için ayrıca bir süre de belirleyebilir.

Bağlanma parası ile cayma parası arasındaki farklar

“Kapora yanar” ve “kapora iade edilmez” şartları

Uygulamada sözleşmelere sıkça “alıcı vazgeçerse kapora yanar” veya “kapora hiçbir şekilde iade edilmez” gibi kayıtlar konulur. Bu kayıtların hukuki niteliği somut duruma göre belirlenir:

• Kayıt her iki tarafa da dönme imkânı tanıyor ve alan tarafın caymasında iki katı iadeyi öngörüyorsa, cayma parası niteliğindedir.
• Kayıt yalnızca alıcının sözleşmeyi ifa etmemesi hâlinde kaporanın satıcıda kalacağını öngörüyorsa, çoğunlukla ceza koşulu olarak değerlendirilir (TBK m. 179 vd.).

Bu ayrım önemlidir. Ceza koşulu niteliğindeki bir tutarı hâkim aşırı görürse kendiliğinden indirir (TBK m. 182/3). Asıl borç herhangi bir sebeple geçersizse, ceza koşulu da istenemez (TBK m. 182/2). Bu nedenle geçersiz bir sözleşmeye konulan “kapora yanar” kaydı da hüküm doğurmaz.

Tüketici işlemlerinde ise bu kayıtlar ayrıca haksız şart denetimine tabidir. Satıcının tek taraflı hazırladığı ve tüketiciyi orantısız biçimde yükümlülük altına sokan kapora kayıtları, 6502 sayılı Kanun kapsamında kesin hükümsüz sayılabilir. Kira sözleşmelerinde kiracı aleyhine konulan bu tür kayıtlar ise Kira Sözleşmesinde Geçersiz Hükümler (TBK 346): Ceza Koşulu, Muacceliyet ve Ek Ödemeler yazımızda ele alınmıştır.

Sözleşme geçersizse kapora iadesi

Kapora uyuşmazlıklarının büyük bölümü şekle aykırı yapılmış sözleşmelerden doğar. Türk hukukunda bazı sözleşmeler kanunda öngörülen şekilde yapılmadıkça geçerli değildir:

• Taşınmaz satışı: Tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılması gerekir (TMK m. 706, TBK m. 237). Taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir.
• Araç satışı: Tescilli araçların satışı noterde veya kanunda yetki verilen yerlerde yapılmalıdır (Karayolları Trafik Kanunu m. 20/d).

Bu şekil kurallarına uyulmadan, örneğin emlak ofisinde imzalanan adi yazılı bir “satış sözleşmesi” ile ödenen kapora, geçerli bir sözleşmeye dayanmaz. Geçersiz sözleşme hiçbir tarafa ifa talebi hakkı vermez ve taraflar verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir. Bu durumda kaporayı alan taraf, sözleşmedeki “kapora yanar” kaydına dayanamaz.

Bu kuralın bir sınırı vardır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 30.09.1988 tarihli, E. 1987/2, K. 1988/2 sayılı kararına göre, taraflar şekle aykırı sözleşmeden doğan edimlerini bilerek ve isteyerek tamamen yerine getirmişse, sonradan şekil eksikliğine dayanılması hakkın kötüye kullanılması oluşturabilir. Ancak yalnızca kapora ödenmiş ve satış gerçekleşmemişse bu istisna uygulanmaz. Geçersizlik ve hakkın kötüye kullanılması ilişkisi Mutlak Butlan, Nispi Butlan ve Yokluk: Sözleşmenin Geçersizliği ve Sonuçları yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Zamanaşımı

Sebepsiz zenginleşmeden doğan talepler için TBK m. 82 kural olarak iki yıllık ve her hâlde on yıllık süre öngörür. Ancak Yargıtay uygulamasında, geçersiz bir sözleşmeye dayanılarak verilen şeylerin geri istenmesinde genel on yıllık zamanaşımı süresinin (TBK m. 146) uygulandığı kabul edilmektedir (Yargıtay 19. HD, 08.05.2018, E. 2016/17615, K. 2018/2533). Yine de iade talebinin geciktirilmemesi, ihtarname ile temerrüdün bir an önce sağlanması önerilir. Sebepsiz zenginleşme davasının genel esasları Sebepsiz Zenginleşme Davası: Yanlış Havale, Geçersiz Sözleşme ve İki Yıllık Süre yazımızda anlatılmıştır.

Güncel Yargıtay kararlarında kaporanın akıbeti

Geçersiz taşınmaz satışında kapora her durumda iade edilir

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 10.09.2025 tarihli, 2025/499 Esas, 2025/3966 Karar sayılı kararına konu olayda taraflar bir taşınmazın satışı için sözlü olarak anlaşmış, alıcı satıcıya banka havalesiyle 20.000 ABD doları göndermiş ve dekontta bu paranın kapora olduğunu yazmıştı. Daha sonra satıştan vazgeçen alıcı, kaporanın iadesini istedi. Satıcı, paranın cayma parası olduğunu, alıcının kredi alamamasından kendisinin sorumlu olmadığını ve iki aylık kira gelirinden mahrum kaldığını savundu.

Daire, tapulu taşınmazların devrini öngören her türlü sözleşmenin resmî şekilde yapılmasının geçerlilik şartı olduğunu hatırlatmıştır. Kapora, cezai şart gibi borcu kuvvetlendiren fer’i bir şarttır; esas sözleşme geçersizse fer’i şart da geçersizdir. Bu nedenle geçersiz bir sözleşme için ödenen kapora, sözleşmeden kim vazgeçmiş olursa olsun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Satıştan vazgeçen tarafın alıcı olması da sonucu değiştirmemiş ve kaporanın iadesine ilişkin karar onanmıştır. Kararda ayrıca, yabancı para olarak ödenen kaporanın iadesinde 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesindeki faizin uygulanabileceğine de değinilmiştir.

Bu karar, “kapora yanar” şartının adi yazılı veya sözlü taşınmaz satışlarında neden sonuç doğurmadığını açıkça göstermektedir. Sözleşme geçersiz olduğundan, kaporanın satıcıda kalacağına ilişkin şart da geçersizdir.

Geçersiz sözleşmede müspet zarar istenemez

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 01.04.2026 tarihli, 2025/4697 Esas, 2026/1806 Karar sayılı kararı ise kaporanın iadesinden sonra ek tazminat istenip istenemeyeceğine ilişkindir. Olayda alıcı, iki araç için satıcıya dekont açıklamasında “kapora” yazarak toplam 100.000 TL göndermişti. Satıcı satıştan vazgeçerek kaporayı iade etti. Alıcı, araçların tescilini, bu mümkün değilse araçların rayiç değeri ile kararlaştırılan satış bedeli arasındaki farkın tazminini istedi.

İlk derece mahkemesi farkı tazminat olarak hüküm altına almıştı. Bölge adliye mahkemesi ise taraflar arasında geçerli bir sözleşme kurulmadığını, sözleşme görüşmelerindeki kusura dayanılarak ancak menfi zararın istenebileceğini, rayiç değer ile satış bedeli arasındaki farkın ise ifa yerine geçen müspet zarar olduğunu belirtmiştir. Alıcının sözleşme için yaptığı tek işlem kapora ödemek olduğundan ve kapora iade edildiğinden, en fazla kaporanın iadeye kadar kullanılamamasından doğan zarar istenebilirdi; alıcı böyle bir zarar da ileri sürmemişti. Tazminat istemi reddedilmiş ve Yargıtay bu kararı onamıştır.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Taşınmaz satışında kaporayı noterde veya tapuda düzenlenmemiş bir belgeye dayanarak vermek ve “kapora yanar” şartının bağlayıcı olacağını düşünmek.
• Kapora ödemesini nakit yapıp makbuz almamak. Banka havalesinde açıklama kısmına “kapora” ve satışa konu malın kısa tanımını yazmak, ileride ispatı kolaylaştırır.
• Satış gerçekleşmediğinde kaporanın iadesi yerine malın rayiç değeriyle satış bedeli arasındaki farkı istemek. Geçersiz sözleşmede bu fark istenemez.
• Kaporanın bağlanma parası mı cayma parası mı olduğunu belgede açıkça yazmamak.
• Yabancı para olarak ödenen kaporanın iadesinde faiz türünü talep etmemek.

Sık karşılaşılan kapora durumları

• Taşınmaz alımında emlak ofisine verilen kapora: Satış tapuda gerçekleşmezse ve noterde düzenlenmiş bir satış vaadi sözleşmesi yoksa, kapora kural olarak iade edilir. Kaporayı emlakçı adına değil satıcı adına aldığı belirtiliyorsa, talep satıcıya yöneltilir; emlakçının sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Noterde düzenlenen satış vaadi sözleşmeleri ise Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi: Noter Şartı, Tapuya Şerh ve Tescil Davası yazımızda incelenmiştir.
• Araç alımında kapora: Noterde satış yapılmadan ödenen kapora, sözleşme geçersiz olduğundan iade edilmelidir.
• Düğün salonu, organizasyon ve tatil rezervasyonları: Bu sözleşmeler şekle bağlı olmadığından geçerlidir. Kaporanın akıbeti sözleşmedeki kayda ve iptalin sebebine göre belirlenir. Tüketici işlemlerinde haksız şart denetimi yapılır.
• Mücbir sebep: Sözleşme tarafların sorumlu tutulamayacağı bir sebeple imkânsız hâle gelirse (TBK m. 136), borç sona erer ve verilen kapora sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilir.
• Nişanlanma sırasında verilen hediyeler: Bunlar kapora değildir; nişanın bozulmasında TMK m. 122 uygulanır. Bu konu Nişanın Bozulması: Takılar, Hediyelerin İadesi ve Tazminat yazımızda anlatılmıştır.

Kapora iadesi nasıl istenir?

1. Belgelerin toplanması: Kapora makbuzu, banka dekontu, sözleşme, mesajlaşmalar ve tanık bilgileri bir araya getirilir. Elden yapılan ödemelerde makbuz büyük önem taşır.
2. İhtarname: Karşı tarafa noter aracılığıyla ihtarname çekilerek kaporanın belirli bir süre içinde iadesi istenir. İhtarname temerrüdü sağlar ve faiz başlangıcını belirler.
3. Arabuluculuk: Talep ticari bir işten doğuyorsa dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Tüketici uyuşmazlıklarında da parasal sınırlar içinde arabuluculuk zorunlu olabilir.
4. İcra takibi veya dava: Alacaklı ilamsız icra takibi başlatabilir; borçlu itiraz ederse itirazın iptali davası açılır. Doğrudan alacak davası açmak da mümkündür. Tüketici işlemlerinde parasal sınırın altında tüketici hakem heyetine başvurulur.

Örnek olay

A, bir emlak ofisinde satıcı B ile bir daire için anlaşır ve “satış sözleşmesi” başlıklı adi yazılı bir belge imzalar. Belgede satış bedelinin 3.000.000 TL olduğu, A’nın 150.000 TL kapora ödediği ve “alıcı vazgeçerse kaporanın yanacağı” yazılıdır. Bir ay sonra B, daireyi daha yüksek bir bedelle başkasına satmaya karar verir ve tapuya gitmez. Ardından A’nın kredi onayı alamadığını ve bu nedenle sözleşmenin zaten bozulacağını ileri sürerek kaporayı iade etmez.

Taşınmaz satışı resmî şekilde yapılmadığından sözleşme geçersizdir. Geçersiz sözleşmeye dayanan “kapora yanar” kaydı da hüküm doğurmaz. A, ödediği 150.000 TL’yi sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir. Sözleşme geçerli olsaydı bile kapora bağlanma parası niteliğinde olacağından, B’nin kaporayı tutabilmesi için A’nın kusurunu ve kendi zararını ispat etmesi gerekirdi.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Kapora uyuşmazlığında ilk iş, ödemenin hangi belgeye dayandığını ve sözleşmenin şekil şartını taşıyıp taşımadığını belirlemektir. Taşınmaz veya araç satışında resmî şekil yoksa sözleşme geçersizdir ve kapora sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Sözleşme geçerliyse makbuzdaki ifadeye bakılarak ödemenin bağlanma parası mı cayma parası mı olduğu tespit edilmelidir. Ardından noter aracılığıyla ihtarname çekilmesi, ticari işlerde arabulucuya başvurulması ve sonucuna göre icra takibi veya dava yoluna gidilmesi uygun olur.

Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 77-82, 136, 146, 177-182, 237; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 122, 706; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 20; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 200..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.