Av. Emrah Karatay
Trafik idari para cezası karar tutanağında “78/1-a” kodu, araç sürülürken emniyet kemerinin takılmadığını veya usulüne uygun kullanılmadığını gösterir. Emniyet kemeri, kaza anında sürücü ve yolcuların araç içinde savrulmasını ve araçtan fırlamasını önleyen en temel koruyucu sistemdir. Bu nedenle Karayolları Trafik Kanunu (KTK), kemer takılmamasını hem sürücü hem de yolcu bakımından yaptırıma bağlamıştır.
7574 sayılı Kanun’la 2026 yılında KTK m. 78 yeniden düzenlenmiş, emniyet kemeri ihlalinin cezası artırılmış ve tekrar hâlinde sürücü belgesinin geri alınması öngörülmüştür. Bu yazıda 78/1-a ihlalinin kapsamı, 2026 yılı cezası, yolcu ve çocuklar bakımından sorumluluk, tekrar hâli, tazminata etkisi ve itiraz yolu açıklanmaktadır.
KISA CEVAP
- KTK m. 78/1-a, araçların sürülmesi sırasında emniyet kemerinin usulüne uygun olarak kullanılmasını zorunlu kılar.
- 27.02.2026 ve sonrasındaki ihlallerde kemer takmayan sürücü veya yolcuya 2.500 TL idari para cezası verilir (KTK m. 78/3).
- Sürücünün son bir yıl içinde dört veya daha fazla kemer ihlali varsa sürücü belgesi her seferinde otuz gün geri alınır.
- On beş yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistem kullanmasını sağlamayan sürücüye 5.000 TL ceza verilir (KTK m. 78/8).
- Kemer takılmaması, kazada yaralananın tazminatında müterafik kusur indirimine yol açabilir. İtiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür.
Kanun metni
2918 sayılı KTK m. 78 (7574 sayılı Kanun’la değişik)
(1) Araçların sürülmesi sırasında sürücü ve yolcuların güvenliğine ilişkin olarak; a) Emniyet kemerinin, (…) usulüne uygun olarak kullanılması zorunludur. Koruyucu sistemleri usulüne uygun olarak kullanmayanlar da koruyucu sistem kullanmamış sayılırlar. (…) (3) Birinci fıkranın (a) bendi hükmünü ihlal eden sürücülere/yolculara 2.500 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Sürücüler tarafından son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde bu kuralın dört veya daha fazla ihlal edilmesi halinde sürücü belgeleri her seferinde otuz gün süreyle geri alınır.
78/1-a neyi düzenler?
KTK m. 78/1, araç sürülürken kullanılması zorunlu koruyucu sistemleri dört bent hâlinde sayar: emniyet kemeri (a), koruma başlığı ve koruma gözlüğü (b), çocuk bağlama sistemi (c) ve yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemler (d). Emniyet kemeri bu sistemlerin ilkidir ve 78/1-a kodu yalnızca kemer ihlalini ifade eder.
Kanun, kemerin yalnızca takılmasını değil, usulüne uygun olarak kullanılmasını da arar. Kemerin koltuğun arkasından geçirilmesi, omuz kısmının kolun altına alınması veya kemer uyarı sesini susturmak için kemerin boşta takılıp üzerine oturulması gibi durumlarda da kemer kullanılmamış sayılır. Hangi araçlarda ve hangi koltuklarda kemer bulundurulacağı ve kullanılacağı yönetmelikte belirlenir. Kemerin bulunduğu her koltukta, ön ve arka ayrımı yapılmaksızın kemer takılması zorunludur.
Yönetmelik, sağlık nedeniyle emniyet kemeri kullanmasında sakınca bulunduğunu raporla belgeleyen kişiler gibi bazı istisnai hâller öngörmektedir. Bu istisnalara dayanılıyorsa ilgili belgenin araçta bulundurulması ve denetimde ibraz edilmesi gerekir.
2026 yılı ceza tutarı
7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun’la KTK m. 78/3 yeniden düzenlenmiş ve emniyet kemeri takmayan sürücü veya yolcuya 2.500 TL idari para cezası öngörülmüştür. Bu tutar 27.02.2026 ve sonrasında işlenen ihlallere uygulanır.
Ceza kişiseldir. Kemer takmayan sürücü ise ceza sürücüye, kemer takmayan yolcu ise ceza yolcunun kendisine verilir. Örneğin sürücü ve ön koltuktaki yolcu kemer takmamışsa iki ayrı 2.500 TL ceza düzenlenir. Yolcunun cezası sürücüye yükletilemez; ancak on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından aşağıda açıklanan özel kural uygulanır.
Kanun’daki tutarlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır. 2026 yılındaki diğer cezalar için “Trafik Ceza Tutarları 2026” yazımıza bakılabilir.
Tekrar hâlinde sürücü belgesinin geri alınması
KTK m. 78/3’ün ikinci cümlesi, emniyet kemeri ihlalini tekrar eden sürücüler için ek bir yaptırım öngörür. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde kemer kuralını dört veya daha fazla ihlal eden sürücünün belgesi her seferinde otuz gün süreyle geri alınır. Buna göre bir yıl içindeki dördüncü ihlalde belge otuz gün geri alınır; beşinci ve sonraki ihlallerde de her defasında otuz günlük geri alma tekrar uygulanır.
Bu yaptırım yalnızca sürücüler bakımından öngörülmüştür; yolcunun kemer ihlalleri sürücünün tekrar sayısına eklenmez. KTK m. 78/4 uyarınca geri alınan belgenin iadesi için Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir. Belgesi geri alınmışken araç kullanan kişiye ise 200.000 TL idari para cezası uygulanır.
Çocuklar bakımından sürücünün sorumluluğu
KTK m. 78/8 uyarınca sürücüler, on beş yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamakla yükümlüdür. Bu yaş grubundaki bir çocuğun emniyet kemeri veya çocuk bağlama sistemi kullanmadan ya da usulüne uygun kullanmadan seyahatine izin veren sürücüye 5.000 TL idari para cezası verilir. Bu durumda ceza çocuğa değil, doğrudan sürücüye verilir.
Küçük çocuklar için yetişkin emniyet kemeri tek başına yeterli koruma sağlamaz. Yaşına ve boyuna uygun çocuk koltuğu veya yükseltici minder ile kemer kullanılması gerekir. Çocuğun kucakta taşınması, kaza anında ağır yaralanma riskini artırır ve koruyucu sistem kullanılmamış sayılır.
Aracın seyrine izin verilmemesi
KTK m. 78/7, koruyucu sistem ihlali nedeniyle işlem yapılan araçlarda sürücü ve yolcular gerekli koruyucu sistemleri takmadan aracın karayolunda seyrine izin verilmeyeceğini düzenler. Bu nedenle denetimde kemer takmadığı tespit edilen sürücü veya yolcu, cezanın yazılmasıyla yetinilmeyerek kemerini takmadan yoluna devam ettirilmez.
Toplu taşıma ve servis araçlarında uyarı yükümlülüğü
KTK m. 78/2, yönetmelikte cins ve sınıfları belirtilen araçlarda seyahat eden yolcuların, araç hareket etmeden önce ve seyahat sırasında emniyet kemerlerini bağlamaları konusunda uyarılmasını zorunlu kılar. Bu yükümlülük özellikle şehirlerarası otobüsler, servis araçları ve benzeri yolcu taşıyan araçlar bakımından önem taşır. Uyarı; sürücü, muavin veya araçtaki sesli ve görüntülü sistemler aracılığıyla yapılabilir.
Uyarı yükümlülüğüne uyulmaması, KTK m. 78/6 uyarınca 1.000 TL idari para cezasını gerektirir. Bu ceza, yolcunun kendi kemer ihlali nedeniyle verilen 2.500 TL’lik cezadan ayrıdır. Dolayısıyla uyarı yapılmış olmasına rağmen kemer takmayan yolcuya kendi cezası verilir; uyarı hiç yapılmamışsa ayrıca uyarı yükümlülüğünün ihlali gündeme gelir.
Kemer ihlalinin kaza tutanağına yansıması
Trafik kazası sonrasında düzenlenen kaza tespit tutanağında sürücü ve yolcuların kemer takıp takmadığı da belirtilir. Bu kayıt, hem idari para cezasının hem de tazminat davasındaki müterafik kusur tartışmasının temel delilidir. Tutanakta kemer konusunda yanlış veya eksik bilgi bulunması hâlinde, araç içi kamera kayıtları, hastane kayıtlarındaki yaralanma biçimi ve tanık beyanlarıyla gerçek durumun ortaya konulması mümkündür.
Tazminata etkisi
Emniyet kemeri takılmaması, idari para cezası dışında özel hukuk bakımından da önem taşır. Trafik kazasında yaralanan kişi kemer takmamışsa ve yaralanmanın ağırlığı kemer takılmamasından kaynaklanmışsa, zararın doğmasında veya artmasında zarar görenin de etkisi bulunduğu kabul edilebilir. Bu durumda Türk Borçlar Kanunu m. 52 uyarınca hâkim tazminatı indirebilir. Uygulamada bu indirim “müterafik kusur” olarak adlandırılır.
İndirimin oranı somut olaya göre belirlenir. Kemer takılmasının yaralanmanın sonucunu değiştirmeyeceği durumlarda indirim yapılmaması gerekir. Bu değerlendirme çoğu zaman bilirkişi raporuyla yapılır. Benzer bir tartışma kask kullanmayan motosikletliler bakımından da yapılmakta olup “Kask Takmayan Motosikletliye Tazminat” yazımızda incelenmiştir. Kaza sonrası tazminat süreci için “Trafik Kazası Maddi ve Manevi Tazminat” yazımıza bakılabilir.
Ödeme ve itiraz
Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmelidir (KTK m. 115/1). Bu süre içinde yapılan ödemede %25 indirim uygulanır ve 2.500 TL’lik ceza 1.875 TL, çocuklara ilişkin 5.000 TL’lik ceza 3.750 TL olarak tahsil edilir (Kabahatler Kanunu m. 17/6). Ödeme yapılması itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m. 27/1). Kemer ihlallerine itirazda şu hususlar öne çıkar:
- Kemerin takılı olduğu hâlde tespitin hatalı yapılması, özellikle görüntüye dayalı tespitlerde kemerin açıkça görülememesi,
- Sağlık raporu gibi yönetmelikte öngörülen bir istisnanın bulunması,
- Cezanın yolcu yerine sürücüye veya sürücü yerine yolcuya yazılması,
- Bir yıl içindeki tekrar sayısının hatalı hesaplanması.
İtiraz usulü için “Trafik Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?” yazımız incelenebilir.
Uygulamadan örnekler
Örnek 1. Denetimde sürücünün ve arka koltuktaki yetişkin yolcunun kemer takmadığı tespit edilir. Her birine ayrı ayrı 2.500 TL ceza verilir ve kemerlerini takmadan yola devam etmelerine izin verilmez.
Örnek 2. Son bir yıl içinde üç kez kemer cezası alan sürücü dördüncü kez kemersiz yakalanır. 2.500 TL cezanın yanında sürücü belgesi otuz gün geri alınır.
Örnek 3. Arka koltukta oturan on yaşındaki çocuğun kemer takmadığı tespit edilir. Sürücüye 5.000 TL ceza verilir.
Sıkça sorulan sorular
78/1-a cezası 2026’da ne kadar?
2.500 TL’dir. Bir ay içinde ödenirse 1.875 TL tahsil edilir.
Arka koltukta kemer takmak zorunlu mu?
Evet. Kemerin bulunduğu her koltukta kemer takılması zorunludur ve kemer takmayan arka koltuk yolcusuna da ceza verilir.
Yolcunun kemer cezası sürücüye mi yazılır?
Hayır. On beş yaşını dolduran yolcunun cezası yolcuya yazılır. On beş yaşından küçük çocuklar için ise sürücüye 5.000 TL ceza verilir.
Kemersiz yakalanan sürücü yoluna devam edebilir mi?
Kemerini takmadan devam edemez. KTK m. 78/7 uyarınca koruyucu sistemler takılmadan aracın karayolunda seyrine izin verilmez; kemer takıldıktan sonra yola devam edilebilir.
Şehirlerarası otobüste kemer takmayan yolcuya ceza verilir mi?
Evet. Kemer bulunan koltukta seyahat eden yolcu kemer takmak zorundadır ve takmazsa kendisine 2.500 TL ceza verilir. Yolcuların uyarılmaması ise ayrıca 1.000 TL cezayı gerektirir.
Kemer cezası ehliyete el konulmasına yol açar mı?
Bir yıl içinde dördüncü ve sonraki ihlallerde belge her seferinde otuz gün geri alınır.
Sonuç
78/1-a, emniyet kemerinin takılmaması veya usulüne uygun kullanılmaması ihlalidir. 2026 yılında kemer takmayan sürücü ve yolcuya ayrı ayrı 2.500 TL ceza verilir; bir yıl içinde dördüncü ihlalden itibaren sürücü belgesi her seferinde otuz gün geri alınır. On beş yaşından küçük çocukların koruyucu sistem kullanmasını sağlamayan sürücüye 5.000 TL ceza uygulanır. Kemer takılmaması, kazada tazminatın indirilmesine de yol açabilir; bu nedenle kemer kullanımı yalnızca bir ceza meselesi değil, kazadan sonraki hak arama sürecini de etkileyen bir husustur. Tutanağa karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.