Apartman ve sitelerde en sık yaşanan uyuşmazlıklardan biri, bir kat malikinin ortak yerlerde ya da kendi dairesinde diğerlerine sormadan yaptığı değişikliklerdir. Balkonun kapatılması, çatı arasına oda eklenmesi, bahçeye kamelya yapılması, cepheye klima dış ünitesi asılması, bodrumun bölünmesi ya da taşıyıcı bir duvarın kaldırılması bu uyuşmazlıkların tipik örnekleridir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu bu konuda açık bir ölçü koyar: kat malikleri ana yapının mimari durumunu, güzelliğini ve sağlamlığını korumakla yükümlüdür ve ortak yerlerde yapılacak işler için kural olarak bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir.
Bu yazıda ortak yerlerin neler olduğunu, hangi işlerin rızaya bağlı olduğunu, projeye aykırı değişikliklere karşı hangi yollara başvurulabileceğini ve eski hale getirme davasının nasıl yürüdüğünü açıklıyoruz.
KISA CEVAP
- Kat malikleri ana yapının mimari durumunu, güzelliğini ve sağlamlığını korumakla karşılıklı olarak yükümlüdür (KMK m. 19).
- Ortak yerlerde inşaat, onarım, tesis ve değişik renkte dış boya için bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir (KMK m. 19/2).
- Kat maliki kendi bağımsız bölümünde bile ana yapıya zarar verecek değişiklik yapamaz.
- Rıza alınmadan yapılan işe karşı kat malikleri ve yönetici, müdahalenin önlenmesi ve eski hale getirme davası açabilir.
- Dava sulh hukuk mahkemesinde görülür (KMK Ek m. 1). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (HUAK m. 18/B).
- Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar için ayrıca belediyeye başvurulabilir.
- Dörtte beş rıza, imar mevzuatına aykırı ya da yapının sağlamlığını tehlikeye sokan bir işi hukuka uygun hâle getirmez.
Ortak yer nedir?
Kat mülkiyetine konu bir binada her kat malikinin bağımsız bölümü üzerinde ayrı bir mülkiyet hakkı vardır. Bağımsız bölümler dışında kalan ve korunma, ortak kullanma ya da faydalanma için gerekli olan yerler ise ortak yerdir. Ortak yerler, kat maliklerinin arsa payları oranında paylı mülkiyetindedir.
Kanunun saydığı ve uygulamada ortak yer kabul edilen başlıca yerler şunlardır:
- Temeller, ana duvarlar, taşıyıcı kolon ve kirişler
- Çatı, çatı arası ve dış cephe
- Merdivenler, sahanlıklar, giriş holü ve koridorlar
- Asansör, kalorifer dairesi, su deposu, sığınak
- Bahçe, otopark alanı, çocuk oyun alanları
- Ortak tesisat hatları: su, elektrik, doğalgaz, kanalizasyon
Bir yerin ortak yer mi yoksa bağımsız bölümün eklentisi mi olduğu, tapu kaydına, yönetim planına ve onaylı mimari projeye göre belirlenir. Örneğin bir daireye eklenti olarak bağlanmış bahçe, o dairenin kullanımındadır; tapuda eklenti yazılmamış bir bahçe ise ortak yerdir. Bu nedenle uyuşmazlığın ilk adımı tapu kaydının ve projenin incelenmesidir.
Kanunun koyduğu kural
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 19 (özet)
Kat malikleri, ana gayrimenkulün mimari durumunu, güzelliğini ve sağlamlığını korumakla karşılıklı olarak yükümlüdür. Kat maliki kendi bağımsız bölümünde dahi ana yapıya zarar verecek onarım, tesis ve değişiklik yapamaz. Bir kat maliki, ana gayrimenkulün bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis yaptıramaz ve ana gayrimenkulü değişik renkte dış badana veya boya ile boyatamaz.
Kural, 2007 yılında 5711 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle bugünkü hâlini almıştır. Değişiklikten önce ortak yerlerdeki işler için bütün kat maliklerinin rızası aranıyordu. Bugün beşte dört oran yeterlidir. Bu oran, toplantıya katılanların değil, binadaki bütün kat maliklerinin beşte dördüdür. Rıza yazılı olmalıdır; sözlü onay ya da sessiz kalma rıza sayılmaz.
Hükmün iki ayrı yasağı vardır. Birincisi ortak yerlere ilişkindir ve beşte dört yazılı rızayla aşılabilir. İkincisi ana yapıya zarar veren değişikliklere ilişkindir. Bu ikinci yasak, işin kat malikinin kendi dairesinde yapılması hâlinde de geçerlidir. Taşıyıcı bir kolonun kesilmesi ya da perde duvarın kaldırılması gibi yapının sağlamlığını tehlikeye sokan bir iş, kat maliklerinin çoğunluğu onaylasa bile hukuka uygun hâle gelmez.
Uygulamada sık karşılaşılan işler
- Balkon kapatma: Balkon bağımsız bölümün parçası olsa da cephenin görünümünü değiştirir. Mimari durumu ve dış görünümü etkileyen bu tür işler için beşte dört yazılı rıza ve imar mevzuatına uygunluk aranır. Cam balkon gibi uygulamaların binanın tamamında aynı tip ve renkte yapılması için kat malikleri kurulunda karar alınması, sonradan çıkacak uyuşmazlıkları önler.
- Klima dış ünitesi ve çanak anten: Dış cephe ortak yerdir. Cepheye sabitlenen ünitelerin görünüme ve yapıya etkisine göre rıza gerekip gerekmediği değerlendirilir. Yönetim planında bu konuda kural varsa ona uyulur.
- Çatı katı ilavesi ve çatı arasının kullanılması: Çatı ortak yerdir. Çatının bir kat malikinin dairesine katılması, çatıya oda yapılması ya da çatı katı ilavesi hem rıza hem imar izni gerektirir. Kat ilavesi bağımsız bölüm sayısını ve arsa paylarını da etkileyebileceğinden, kat mülkiyetinin yeniden düzenlenmesi gündeme gelir.
- Bahçeye yapı: Ortak bahçeye kamelya, depo, kapalı otopark ya da duvar yapılması ortak yerde inşaattır ve beşte dört yazılı rızaya bağlıdır.
- Bodrum ve sığınağın kullanımı: Projede sığınak ya da ortak depo olarak gösterilen yerin bir kat maliki tarafından kendi kullanımına alınması, ortak yere müdahaledir.
- Dış cephe boyası: Binanın farklı renkte boyanması da kanunda açıkça rızaya bağlanmıştır.
Projeye aykırılık
Kat mülkiyeti onaylı mimari projeye göre kurulur. Bağımsız bölümün projede gösterilenden farklı kullanılması, örneğin iki dairenin birleştirilmesi, bir dairenin ikiye bölünmesi ya da projede pencere olan yere kapı açılması, projeye aykırılık oluşturur. Bu aykırılık ana yapıya, ortak yerlere ya da diğer kat maliklerinin haklarına dokunuyorsa, diğer kat malikleri eski hale getirmeyi isteyebilir.
Projeye aykırılığın tespiti mahkemede keşif ve bilirkişi incelemesiyle yapılır. Bilirkişi, belediyeden getirtilen onaylı mimari projeyi binanın mevcut durumuyla karşılaştırır, yapılan değişikliğin ne zaman ve kim tarafından yapıldığını, ortak yere ya da yapının sağlamlığına etkisini rapora yazar. Statik açıdan risk varsa inşaat mühendisi bilirkişiden ayrıca görüş alınır.
Eski hale getirme davası
Rıza alınmadan ortak yerde yapılan işe ya da ana yapıya zarar veren değişikliğe karşı açılan dava, müdahalenin önlenmesi ve eski hale getirme davasıdır. Davayı her kat maliki açabilir. Yönetici de kat malikleri kurulunun ortak yerlere ilişkin kararlarını uygulamakla görevli olduğundan bu konuda dava açabilir. Dava, değişikliği yapan kat malikine ya da değişiklik yapılmış bağımsız bölümün mevcut malikine karşı açılır.
Görev ve dava şartı
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar sulh hukuk mahkemesinde görülür (KMK Ek m. 1). 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/B maddesi uyarınca kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Mahkeme, yapılan işin ortak yerde olduğunu, beşte dört yazılı rızanın bulunmadığını ya da işin ana yapıya zarar verdiğini tespit ederse, yapının kaldırılmasına ve yerin eski hâline getirilmesine karar verir. Masraflar değişikliği yapana aittir. Karar yerine getirilmezse ilam icra yoluyla uygulanır; borçlu işi yapmazsa icra dairesi masrafı alacaklıdan alarak işi yaptırabilir ve masrafı borçludan tahsil eder.
Ortak yere sürekli bir müdahale söz konusu olduğundan, bu dava kural olarak belirli bir süreye bağlı değildir. Ancak uzun süre ses çıkarılmayan ve diğer kat maliklerinin de benzer değişiklikler yaptığı binalarda, davanın dürüstlük kuralına aykırı olduğu savunması gündeme gelebilir. Bu nedenle değişiklik fark edildiğinde gecikmeden harekete geçmek gerekir.
Kat malikleri kurulunun rolü
Beşte dört yazılı rıza, kat malikleri kurulu toplantısında karar defterine yazılan ve imzalanan bir kararla verilebileceği gibi, toplantı yapılmadan kat maliklerinden ayrı ayrı alınan yazılı onaylarla da verilebilir. Önemli olan, rıza verenlerin bütün kat maliklerinin beşte dördüne ulaşması ve rızanın yazılı olmasıdır.
Kanuna, yönetim planına ya da kurul kararına aykırı davranan kat maliki hakkında diğer kat malikleri ya da yönetici sulh hâkimine başvurarak uygun önlemin alınmasını isteyebilir (KMK m. 33). Kurulun aldığı ve hukuka aykırı olduğu düşünülen kararlara karşı iptal yolu için Kat Malikleri Kurulu Kararının İptali Davası: Süre ve Şartlar (KMK 33) yazımıza bakılabilir. Kurul ve yöneticinin görevleri Apartman Yöneticisinin Atanması ve Sorumluluğu (KMK 34) yazımızda anlatılmıştır.
Belediyeye başvuru
Ruhsatsız ya da ruhsata ve projeye aykırı yapılar imar mevzuatı bakımından da sorun oluşturur. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre belediye, bu tür yapıları tespit ederek inşaatı durdurur, yapıyı mühürler ve aykırılık giderilmezse yıkım kararı alır. Kat malikleri belediyeye dilekçeyle başvurarak tespit isteyebilir.
Belediye süreci ile hukuk davası birbirinin alternatifi değildir. Belediye imar mevzuatına uygunluğu, mahkeme ise kat malikleri arasındaki hukuki ilişkiyi denetler. Beşte dört rıza alınmış bir iş imar mevzuatına aykırıysa belediye yine işlem yapabilir. İmar mevzuatına uygun ama rıza alınmamış bir iş ise kat malikleri arasında eski hale getirme davasına konu olabilir.
Ağır ve sürekli aykırılık
Mahkeme kararına rağmen değişikliği kaldırmayan ya da sulh hâkiminin verdiği karara uymakta direnen kat maliki, diğer kat malikleri için ortak yaşamı çekilmez hâle getirebilir. Bu durumda son çare olarak bağımsız bölümün mülkiyetinin diğer kat maliklerine devrinin istenmesi gündeme gelir. Şartları Kat Malikinin Mülkiyetin Devrine Zorlanması (KMK 25) yazımızda anlatılmıştır.

Sıkça sorulan sorular
Kendi dairemde duvar kaldırmak için kimseden izin almam gerekir mi?
Duvar taşıyıcı değilse ve ortak yere ya da projeye etkisi yoksa kural olarak rıza gerekmez. Taşıyıcı bir duvar ya da kolon söz konusuysa, kat malikleri onaylasa bile değişiklik yapılamaz. Hangi duvarın taşıyıcı olduğu statik projeden anlaşılır.
Beşte dört oran nasıl hesaplanır?
Binadaki bütün kat maliklerinin sayısı esas alınır. On bağımsız bölümlü bir binada en az sekiz kat malikinin yazılı rızası gerekir. Bir kat malikinin birden fazla bağımsız bölümü varsa, oranın hesabında bu durumun etkisi somut olaya göre değerlendirilir.
Komşu balkonunu kapattı, on yıl geçti. Dava açılabilir mi?
Ortak yere ya da yapıya sürekli bir müdahale varsa dava kural olarak süreye bağlı değildir. Ancak uzun süre ses çıkarılmamışsa ve binada benzer uygulamalar yaygınsa, dürüstlük kuralı savunmasıyla karşılaşılabilir.
Daireyi satın aldım, değişikliği önceki malik yapmış. Sorumlu muyum?
Eski hale getirme davası bağımsız bölümün mevcut malikine karşı açılabilir. Mevcut malik, değişikliği bildirmediği için satıcıya karşı ayrıca hak arayabilir.
Yönetici kendi başına eski hale getirme yaptırabilir mi?
Yönetici, kat maliki yerine kendiliğinden yıkım yaptıramaz. Mahkeme kararı alınmalı ve karar icra yoluyla uygulanmalıdır.
Arabulucuya başvurmadan dava açarsam ne olur?
Dava şartı yokluğu nedeniyle dava usulden reddedilir. Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmesi gerekir.
Değişiklik yapmadan ya da itiraz etmeden önce
Ortak yerde ya da bağımsız bölümde değişiklik yapmak isteyen kat maliki, önce tapu kaydını, yönetim planını ve onaylı mimari projeyi incelemeli, işin ortak yere dokunup dokunmadığını belirlemeli ve gerekiyorsa beşte dört yazılı rızayı işe başlamadan almalıdır. Taşıyıcı sisteme dokunan bir iş için statik değerlendirme yaptırılmalı, belediyeden gereken izin alınmalıdır. Değişikliğe itiraz eden kat maliki ise durumu fotoğraf ve tarihleriyle belgelemeli, önce yöneticiye ve kat malikleri kuruluna yazılı olarak bildirmeli, sonuç alınamazsa arabulucuya başvurarak eski hale getirme davası yolunu açmalıdır. Arsa paylarını etkileyen değişiklikler için Arsa Payı Düzeltim Davası: Kat Mülkiyetinde Arsa Paylarının Yeniden Belirlenmesi yazımıza bakılabilir.
Mevzuat: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.
