Polislikten İhraç: Meslekten Çıkarma Hangi Hâllerde Verilir, Nasıl İtiraz Edilir?

Emniyet teşkilatı mensupları, görevlerinin niteliği gereği diğer kamu görevlilerinden daha sıkı disiplin kurallarına tabidir. Polis, jandarma ve sahil güvenlik personelinin disiplin hukuku, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile düzenlenmiştir. Uygulamada “polislikten ihraç” veya “polislikten atılma” olarak anılan durum, bu kanundaki meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarını ifade eder. Bu yazıda polislikten ihraç sonucunu doğuran cezalar, bu cezaları gerektiren fiiller, ceza puanına bağlı meslekten çıkarma, yetkili disiplin kurulları, savunma hakkı, zamanaşımı ve iptal davası ele alınmaktadır.

Kanun metni

7068 sayılı Kanundaki disiplin cezaları

7068 sayılı Kanun m.7, kolluk personeline verilebilecek disiplin cezalarını hafiften ağıra şöyle sıralar: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma. Kısa süreli durdurma, kademe ilerlemesinin dört, altı veya on ay; uzun süreli durdurma ise on iki, on altı, yirmi veya yirmi dört ay süreyle durdurulmasıdır.

Bu cezalardan ikisi, kişinin meslekle bağını tamamen koparır:

• Meslekten çıkarma: Kişi emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılamaz; ancak başka bir kamu kurumunda memur olarak görev yapmasına bu ceza tek başına engel değildir.
• Devlet memurluğundan çıkarma: Kişi bir daha Devlet memurluğuna atanamaz.

Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir (m.7/2). Bu hüküm, meslekten çıkarma yerine uzun süreli durdurma verilmesine imkân tanıyabileceğinden, savunmada özellikle sicil ve değerlendirme puanlarının ileri sürülmesi önemlidir.

Meslekten çıkarmayı gerektiren fiiller

Meslekten çıkarmayı gerektiren fiiller m.8/6’da otuzu aşkın bent hâlinde sayılmıştır. Uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak (a),
• Yetkisini veya nüfuzunu çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak (ç),
• Hizmetle ilgili dosya, kayıt ve belgeleri yetkisiz kişilere vermek veya gizli bilgi ve belgeleri açıklamak (d, e),
• Muhafazası veya sevkiyle görevli olduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün kaçmasına bilerek ve isteyerek imkân vermek (f),
• Bilerek suç kanıtlarını yok etmek, gizlemek, değiştirmek veya bozmak (g),
• Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imzalamak (h),
• Görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü içki içmek ya da göreve sarhoş gelmek (j, k),
• Uyuşturucu madde yapmak, kullanmak veya bunlara aracılık etmek (m),
• Kumar oynamak veya oynatmak, kaçakçılık yapmak ya da kumar oynatanlar ve kaçakçılarla ilişki kurmak (n, o),
• Geliriyle uyumlu olmayan biçimde yaşadığı ve aşırı harcamada bulunduğu kanıtlanmış olup bunun haklı kaynağını gösterememek (ö),
• Devlet memurlarının yapamayacağı kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak (r),
• Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak, siyasal eylemlerde bulunmak (s),
• Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amirlerin işlemlerini olumsuz eleştirici nitelikte basına ya da diğer iletişim kanallarına bilgi, yazı ve demeç vermek (ü),
• Hukuka aykırı olarak haberleşmenin gizliliğini veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmek, kişisel verileri ele geçirmek veya yaymak (z),
• Yetkisiz olarak elektronik ortamda kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak ve bu bilgileri paylaşmak (aa),
• Üstlerine, aynı rütbedeki meslektaşlarına ve diğer mesai arkadaşlarına fiili tecavüzde bulunmak (dd),
• Spor dernekleri dışındaki derneklere üye olmak veya dernek kurmak (ff),
• Fuhşa aracılık eden veya yer temin eden kişilerle bilerek ilişki kurmak (hh).

Ayrıca amirin emrinin yapılmaması fiilinin neticesinde Devlet ya da kişiler zarara uğratılmış veya hizmetin gecikmesine ya da durmasına neden olunmuşsa, zararın derecesine göre meslekten çıkarma cezası uygulanabilir (m.10). Yetkisiz sorgulama (aa) ve kişisel bilgilerin paylaşılması (bb) bentleri, son yıllarda uygulamada en sık meslekten çıkarma sebebi olarak görülen fiiller arasındadır.

Devlet memurluğundan çıkarma

7068 sayılı Kanun m.9’a göre Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır. Bunlara ek olarak ülkenin bağımsızlığını zedelemeye, bütünlüğünü bozmaya ve millî güvenliği tehlikeye düşürmeye yönelik faaliyette bulunmak veya bu nitelikteki yapılarla ilişki içinde olmak ile işkence yapmak da Devlet memurluğundan çıkarma sebebidir. Disiplin cezasından ayrı olarak, belirli suçlardan mahkûmiyet de 657 sayılı Kanun m.48 ve m.98 uyarınca memuriyetin sona ermesine yol açar. Bu konu Suç Nedeniyle Memurluktan Çıkarılma yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Ceza puanına bağlı meslekten çıkarma

7068 sayılı Kanun, tek başına meslekten çıkarmayı gerektirmeyen fiillerin tekrarlanmasını da “disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme” olarak kabul eder (m.12). Buna göre:

• En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin ceza puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki ya da daha fazla disiplin cezası almak,
• En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde kırk disiplin ceza puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmi beş ya da daha fazla disiplin cezası almak,

hâllerinde personel hakkında yetkili disiplin kurulunca meslekten çıkarma cezası verilir. Emniyet personeli için ceza puanları ekli (1) sayılı çizelgede uyarma 1, kınama 2, aylıktan kesme 3, kısa süreli durdurma 4 ve uzun süreli durdurma 5 puan olarak belirlenmiştir. Aynı disiplin dosyasında birden fazla ceza verilmişse en yüksek olanın puanı esas alınır (m.12/2).

Bu yolda verilen meslekten çıkarma kararlarına karşı açılan davalarda, hesaba katılan önceki cezaların kesinleşip kesinleşmediği, iptal edilmiş veya özlük dosyasından silinmiş bir cezanın hesaba katılıp katılmadığı ve sürelerin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı dikkatle incelenmelidir. Önceki cezalardan birinin yargı kararıyla iptal edilmesi, puan hesabını ve dolayısıyla meslekten çıkarma kararını doğrudan etkiler.

Yetkili disiplin kurulları ve kesinleşme

Meslekten çıkarma cezası, disiplin amirlerince değil, disiplin kurullarınca verilir. Emniyet teşkilatında il polis disiplin kurulları, eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurulları, Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu bulunur (m.16). Yetki, personelin rütbe ve meslek derecesine göre belirlenir (m.17):

• Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri hakkında il polis disiplin kurulları meslekten çıkarma dahil bütün disiplin cezalarını verebilir.
• İl kadrosundaki komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserler hakkında meslekten çıkarma cezasını Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu verir.
• 8 ilâ 5’inci meslek derecesindeki personel hakkında meslekten çıkarma cezasını Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu, 1 ilâ 4’üncü meslek derecesindekiler hakkında ise Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu verir.

İl polis disiplin kurulunun meslekten çıkarma kararları; valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşir (m.18/1-a). Merkez Disiplin Kurulunun meslekten çıkarma kararları da Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşir. Onaya sunulup uygun görülmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır (m.18/2). Meslekten çıkarma cezası verilenlerden görevi başında kalmasında sakınca görülenler, karar onaylanıncaya kadar görevden uzaklaştırılabilir (m.28/2).

Savunma hakkı

Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz ve süresi içinde savunma yapmayan personel savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (m.31/1-2). Personel, savunması istendiği andan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir (m.31/3). Hakkında meslekten çıkarma veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel ise ayrıca tanık dinletmeye ve disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi ya da avukatı aracılığıyla savunma yapma hakkına sahiptir (m.31/4). Kanuna uygun olarak bir sendikaya üye olan personelin talebi hâlinde, yetkili sendika temsilcisi de disiplin kuruluna üye olarak katılır (m.26/7). Bu hakların kullandırılmaması, kararın usulden iptaline yol açabilir.

Zamanaşımı

Disiplin amirinin fiili öğrendiği tarihten itibaren meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarında altı ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (m.29/1-b). Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse de ceza verme yetkisi düşer (m.29/2). Fiilin hatalı vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçesiyle cezanın mahkemece iptal edilmesi hâlinde ise yetkili kurul veya amir, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde yeniden değerlendirme yapar (m.29/4).

Adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı disiplin soruşturması yapılmasını ve disiplin cezası verilmesini engellemez (m.5). Bu nedenle ceza davasının sonucunun beklenmeden meslekten çıkarma cezası verilebilir. Ceza yargılamasında beraat kararı verilmesi, disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak fiilin hiç işlenmediğinin tespit edildiği beraat kararları, iptal davasında güçlü bir delildir.

İtiraz ve iptal davası

Disiplin amirlerinin verdiği cezalara karşı tebliğden itibaren on gün içinde üst disiplin amirine itiraz edilebilir (m.30/1). Ancak Bakan ile disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı yalnızca idari yargı yoluna başvurulabilir (m.30/5). Meslekten çıkarma cezası disiplin kurullarınca verildiğinden, bu cezaya karşı idari itiraz yolu yoktur; doğrudan iptal davası açılır.

Kesinleşen disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir ve dava süresi kesinleşen cezanın personele tebliğinden itibaren başlar (m.32). Kanunda ayrı bir süre öngörülmediğinden 2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca dava süresi altmış gündür. İptal davasında mahkeme; fiilin sabit olup olmadığını, m.8/6’daki bende uyup uymadığını, savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığını, kurulun yetkili ve usulüne uygun oluşturulup oluşturulmadığını, zamanaşımını ve takdir yetkisinin m.6’daki ölçütlere göre gerekçeli kullanılıp kullanılmadığını denetler. Disiplin amirleri ve kurulları, takdir haklarını disiplinsizliğin işleniş biçimi, hizmete etkisi, kusurun ağırlığı, önceki disiplin durumu ve gösterilen pişmanlık gibi ölçütleri gözeterek gerekçeli biçimde kullanmak zorundadır (m.6).

İptal kararı kesinleşen personel, göreve iade edilir ve ihraç döneminde mahrum kaldığı özlük haklarının ödenmesini isteyebilir. Kamu görevlilerinin genel disiplin cezalarına itiraz usulü için Memur Disiplin Cezasına İtiraz yazısına bakılabilir.

Örnek olay

İl emniyet müdürlüğünde görevli polis memuru F hakkında, bir tanıdığının talebi üzerine yetkisiz olarak sistemde kişisel veri sorgulaması yaptığı iddiasıyla soruşturma açılır. Disiplin amiri olayı log kayıtlarından öğrendikten dört ay sonra soruşturma başlatılır. F’ye savunma için yedi gün süre verilir; F, soruşturma evrakını inceler, sorgulamanın bir ihbarla ilgili görev kapsamında yapıldığını gösteren yazışmaları sunar ve il polis disiplin kurulunda avukatıyla sözlü savunma yapar. Kurul meslekten çıkarma kararı verir ve karar Bakan onayıyla kesinleşir. F, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açar. Mahkeme, sorgulamanın görevle bağlantılı olup olmadığını ve kurulun F’nin sunduğu belgeleri değerlendirip değerlendirmediğini inceler.

Sıkça sorulan sorular

Değerlendirme

Polislikten ihraç, 7068 sayılı Kanunda sayılan fiillerden birinin işlenmesi veya ceza puanı sınırlarının aşılması hâlinde, yetkili disiplin kurulunun kararı ve onay makamının onayıyla gerçekleşir. Bu kararlara karşı idari itiraz yolu kapalı olduğundan, altmış günlük dava süresi tek ve en önemli güvencedir. Altı aylık ve iki yıllık zamanaşımı süreleri, savunma hakkının eksiksiz kullandırılması, kurulun yetkisi ve fiilin kanundaki bende tam olarak uyması, iptal davalarında belirleyici olan başlıca konulardır. Disiplin soruşturması başlar başlamaz evrakın incelenmesi ve savunmanın belgelerle desteklenmesi, sonucu doğrudan etkiler.

Mevzuat: 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.5-10, 12, 16-18, 26, 28-32 ve (1) sayılı çizelge; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48, 98, 125; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata ve ulaşılabilen yargı kararlarına göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için hukuki destek alınması önerilir.