Süre Uzatım (Ek Süre) Dilekçesi Örneği

Yargılamada tarafların işlemlerini belirli süreler içinde yapması gerekir. Cevap dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz, delil listesi veya mahkemenin istediği bir belgenin sunulması bu sürelere bağlıdır. Bazı durumlarda süre, işlemin sağlıklı biçimde yapılmasına yetmez: dava konusu karmaşıktır, belgeler başka kurumlardan beklenmektedir veya taraf ağır bir hastalık geçirmektedir. Bu gibi hâllerde mahkemeden ek süre istenebilir. Ancak her süre uzatılamaz; kanunun belirlediği süreler ilke olarak kesindir ve yalnızca kanunun açıkça izin verdiği hâllerde ek süre verilebilir.

Bu yazıda hangi sürelerin uzatılabileceği, ek süre talebinin ne zaman ve nasıl yapılacağı ile bir süre uzatım dilekçesi örneği açıklanmaktadır.

Kanun metni

Uzatılabilen ve uzatılamayan süreler

Kanuni süreler

Kanunun doğrudan belirlediği süreler kesin sürelerdir (HMK m. 94/1). Kesin süre içinde yapılmayan işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m. 94/3). Dava açma süreleri, istinaf ve temyiz süreleri, ödeme emrine itiraz süresi, ihtiyati tedbire itiraz süresi ve hak düşürücü süreler bu niteliktedir. Bu sürelerin uzatılması için mahkemeye başvurmak sonuç doğurmaz. Kaçırılan kanuni süre için tek yol, şartları varsa eski hâle getirme talebidir; ayrıntılar “Eski Hâle Getirme Dilekçesi” yazımızdadır.

Kanunun ek süreye izin verdiği hâller

Kanun bazı kanuni süreler için ek süre verilmesine açıkça izin vermiştir. Hukuk yargılamasında en sık karşılaşılan iki örnek şunlardır:

• Cevap dilekçesi (HMK m. 127): Cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevabın bu süre içinde hazırlanmasının durum ve koşullara göre çok zor veya imkânsız olduğu hâllerde, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
• Bilirkişi raporuna itiraz (HMK m. 281/1): İtiraz süresi raporun tebliğinden itibaren iki haftadır. Talebin bu sürede hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel veya teknik bir çalışma gerektirmesi hâlinde, süre içinde başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

İdari yargıda ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 16 uyarınca savunma ve cevap süresi otuz gündür; haklı sebeplerin varlığı hâlinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere ve otuz günü geçmemek üzere uzatılabilir.

Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için HMK m. 136/2, cevap dilekçesine ilişkin hükümlerin niteliğine aykırı düşmediği ölçüde kıyasen uygulanacağını öngörür. Bu dilekçeler için ek süre verilip verilemeyeceği uygulamada tartışmalı olduğundan, ek süreye güvenmeden iki haftalık süre içinde dilekçenin verilmesi daha güvenlidir.

Hâkimin belirlediği süreler

Mahkemenin ara kararla verdiği süreler, örneğin belge sunma, gider avansı yatırma, tanık adresi bildirme veya bir kurumdan alınacak yazıyı dosyaya ibraz etme süreleri, hâkim tarafından belirlenmiş sürelerdir. Bu süreler haklı sebeplerle artırılabilir (HMK m. 90/2). Ancak hâkim, belirlediği sürenin kesin olduğuna karar vermişse ve sonuçlarını tutanakta ihtar etmişse bu süre de kesindir (HMK m. 94/2). Kesin olduğu belirtilmeyen bir süreyi kaçıran taraf yeniden süre isteyebilir; ancak bu şekilde verilen ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilmez.

Ek süre talebi ne zaman yapılır?

Ek süre talebinin asıl süre dolmadan yapılması şarttır. HMK m. 127 ve 281, başvurunun “yine bu süre içinde” yapılmasını açıkça arar. Süre geçtikten sonra yapılan ek süre talebi reddedilir ve işlem yapma hakkı kaybedilmiş olur. Mahkemenin talebi süre bitmeden karara bağlaması gerekmez; talep süresinde yapılmışsa, ek süre asıl sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlar. Ancak ek süre kararı tebliğ edilmeden önce sürenin geçmesi riskine karşı, talep mümkün olduğunca erken yapılmalı ve kararın sonucu UYAP üzerinden takip edilmelidir.

Ek süre talebi reddedilirse asıl süre içinde işlemin yapılması gerekir. Bu nedenle talebe güvenip hazırlığı durdurmak doğru değildir. En güvenli yol, talep dilekçesinin yanında elde mevcut bilgilerle kısa bir ön beyan sunmak ve ayrıntılı dilekçenin ek süre içinde verileceğini bildirmektir.

Süre uzatım dilekçesi örneği (cevap dilekçesi için)

⬇ Word olarak indir (.docx)

Diğer sürelere uyarlama

Aynı dilekçe, bilirkişi raporuna itiraz için ek süre isteminde şu değişikliklerle kullanılabilir:

• Konu kısmında “HMK m. 281/1 uyarınca bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarımız için iki haftalık ek süre talebimizdir” yazılır.
• Açıklamalarda raporun tebliğ tarihi, raporun kapsamı (sayfa sayısı, hesaplanan kalem sayısı) ve itirazın neden teknik bir çalışma gerektirdiği (örneğin uzman görüşü alınması, karşı hesap yapılması) gösterilir.
• Sonuç kısmında “bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre” istenir.

Hâkimin belirlediği bir süre için ise talebin dayanağı HMK m. 90/2 olarak gösterilir; ek süre talebinin haklı sebebi (kurumdan yazının gelmemiş olması, belgenin yurt dışından getirtilmesi, apostil işlemi gibi) belgeyle desteklenir ve somut bir süre (örneğin “iki hafta” veya “bir ay”) istenir.

Bu örnekler, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Tarih, dosya numarası ve haklı sebep somut olaya göre yazılmalıdır.

Haklı sebep nasıl gösterilir?

Ek süre bir hak değil, mahkemenin takdirine bırakılmış bir imkândır. Mahkeme talebi değerlendirirken davanın karmaşıklığını, dosyadaki belge sayısını, tarafın talebi süresinde yapıp yapmadığını ve yargılamanın gereksiz yere uzayıp uzamayacağını dikkate alır. Bu nedenle dilekçede genel ifadeler yerine somut gerekçeler yazılmalıdır:

• Belge sayısı ve dava konusunun teknik niteliği,
• İncelenmesi gereken kayıtların hacmi ve hangi kurumdan beklendiği,
• Tarafın veya yetkilisinin hastalık, yurt dışında bulunma veya benzeri bir engeli (belgesiyle),
• Uzman görüşü veya özel hesap gereksinimi.

Yalnızca “vekâlet yeni alınmıştır” veya “avukatın iş yoğunluğu vardır” şeklindeki gerekçeler, mahkemeler tarafından çoğu zaman yeterli görülmez. Vekâlet yeni alınmışsa bile bunun dosyanın karmaşıklığıyla birlikte ileri sürülmesi gerekir.

Ceza ve icra yargılamasında süreler

Ceza muhakemesinde istinaf, temyiz ve itiraz süreleri kanunidir ve uzatılamaz. Mahkemenin savunma hazırlığı için verdiği süreler ise duruşma ertelenerek uzatılabilir; bu talep çoğunlukla duruşmada sözlü olarak yapılır. İcra takiplerinde ödeme emrine itiraz, şikâyet ve icra mahkemesine başvuru süreleri kanunidir; bu sürelerin uzatılması mümkün değildir. Bu alanlarda ek süre beklentisiyle işlem ertelenmemelidir.

Sık yapılan hatalar

• Ek süre talebini asıl süre dolduktan sonra yapmak.
• Kanuni süreler (istinaf, temyiz, dava açma süresi) için ek süre istemek.
• Ek süre talebinin kabul edileceğini varsayıp asıl süre içinde hiçbir beyanda bulunmamak.
• Haklı sebebi genel ifadelerle yazmak ve belge eklememek.
• Cevap dilekçesi için bir aydan, bilirkişi itirazı için iki haftadan fazla süre istemek; kanun bu sınırları aşmaya izin vermez.
• Hâkimin kesin süre olarak belirlediği süre için ikinci kez ek süre beklemek.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Ek süreye ihtiyaç duyan taraf önce sürenin kanuni mi yoksa hâkimin belirlediği bir süre mi olduğunu belirlemelidir. Kanun ek süreye izin vermiyorsa işlem asıl süre içinde yapılmalıdır. İzin veriyorsa talep, gerekçesi ve belgeleriyle birlikte süre dolmadan verilmeli ve mahkemenin kararı yakından takip edilmelidir.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 90-100, 127, 136, 281; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 16.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.