Terk Nedeniyle Boşanma (TMK 164): İhtar Şartları, Süreler ve Yargıtay Kararı

Eşlerden biri evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk etmiş ve haklı bir sebep olmadan dönmüyorsa, terk edilen eş belirli şartlarla boşanma davası açabilir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, TMK m. 164). Ayrılık en az altı ay sürmeli, terk eden eşe hâkim veya noter aracılığıyla ihtar gönderilmeli ve ihtardan sonra iki ay geçmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, usulüne uygun ihtarı bu davanın dava şartı olarak kabul eder.

Kanun metni

Terkin unsurları

Ortak konuttan ayrılma. Eşlerden biri ortak konutu fiilen terk etmiş olmalıdır. Ortak konut, eşlerin birlikte yaşadığı yerdir.

Yükümlülüklerden kaçınma amacı. Askerlik, tutukluluk, hastane tedavisi veya iş nedeniyle başka şehirde bulunma gibi zorunlu ayrılıklar terk sayılmaz. Terk eden eşin evlilik birliğini sürdürmeme iradesi aranır.

Haklı sebebin bulunmaması. Şiddete uğrayan, evde kayınvalide baskısı yaşayan veya eşinin ağır hakaretine maruz kalan eşin evden ayrılması haklı olabilir. Ancak Hukuk Genel Kurulu bu haklılığın sınırsız olmadığını belirtir:

Davet eden eş haklı sebebi ortadan kaldırmışsa, örneğin ayrı bir ev tutmuş ve eşini oraya çağırmışsa, dönmemeye devam eden eş artık haklı sayılmaz.

Kovma da terktir. Kanunun son cümlesi, eşini evden kovan veya eve girmesini engelleyen eşi de terk etmiş kabul eder. Bu durumda dava hakkı evden çıkarılan eşe geçer.

İhtar: davanın dava şartı

Hukuk Genel Kurulu aynı kararda ihtarın niteliğini şöyle tespit eder:

İhtarın geçerli olması için uygulamada şu şartlar aranır:

• İhtar talebinde dönülecek ortak konutun açık adresi yazılmalıdır.
• Davet eden eş o adreste bulunmayacaksa anahtarın nerede olduğu belirtilmelidir.
• Terk eden eşin dönebilmesi için yol gideri gönderilmeli veya ödemeli olarak gönderildiği bildirilmelidir.
• İhtarda iki aylık süre içinde dönülmesi gerektiği ve dönülmezse boşanma davası açılabileceği açıkça yazılmalıdır.
• Davet samimi olmalıdır. İhtardan önce veya sonra boşanma davası açmak, eşi tehdit etmek veya evi başkasına kiraya vermek davetin samimiyetsizliğini gösterir.

Kararın sonuç cümlesi ihtarın önemini açıkça ortaya koyar:

İhtar, 6217 sayılı Kanun ile 2011 yılından itibaren noter aracılığıyla da yapılabilmektedir. Hâkim veya noter ihtar talebinin esasını incelemez; yalnızca ihtarı tebliğ ettirir. Terk eden eşin adresi bilinmiyorsa ihtar ilan yoluyla yapılır.

Süreler

1. Terk: Eş ortak konutu terk eder veya dönmez.
2. Dört ay: Ayrılığın dördüncü ayı dolmadan ihtar istenemez. Erken yapılan ihtar geçersizdir.
3. İhtar: Aile mahkemesinden veya noterden ihtar istenir. İhtar terk eden eşe tebliğ edilir.
4. İki ay: Tebliğden itibaren iki ay beklenir. Terk eden eş bu sürede dönerse terk sona erer.
5. Dava: İki ay dolduktan sonra ve ayrılık en az altı ay sürmüşse boşanma davası açılır.

İspat yükü

Terk olgusunu davacı ispat eder. Terk eden eşin haklı bir sebebi bulunduğunu ise davalı ispat etmelidir. Davalı, ihtara verdiği cevapta veya davada evden ayrılmasının sebebini delillendirmezse haklı sebep kabul edilmez. Şiddet iddiaları için hastane raporları, karakol kayıtları ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları önem taşır.

Sıkça sorulan sorular

İhtar üzerine eş eve dönüp kısa süre sonra yeniden giderse ne olur?
Samimi olmayan, yalnızca davayı engellemek için yapılan dönüşler Yargıtay tarafından dönüş sayılmamaktadır. Bu durumda terk devam ediyor kabul edilebilir. Gerçek bir dönüş varsa altı aylık süre yeniden başlar.

Terk nedeniyle boşanmada kusur ve tazminat nasıl belirlenir?
Terk eden eş kural olarak ağır kusurlu sayılır. Bu durum maddi ve manevi tazminat ile nafaka taleplerini etkiler. Bu talepleri sitemizdeki Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat yazısında anlattık.

Terk davası yerine evlilik birliğinin sarsılmasına dayanmak mümkün mü?
Mümkündür ve uygulamada iki sebep çoğunlukla birlikte ileri sürülür. Terk davası ihtar şartları nedeniyle reddedilse bile TMK m. 166’ya dayanan talep ayrıca incelenir. Çekişmeli boşanmayı sitemizdeki Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır, Ne Kadar Sürer? yazısında anlattık.

Yurt dışında yaşayan eşe ihtar nasıl gönderilir?
İhtar, Tebligat Kanunu ve uluslararası sözleşmeler uyarınca yurt dışındaki adrese tebliğ edilir. Adres bilinmiyorsa ilanen tebligat yapılır. Yurt dışı tebligatı aylar sürebileceğinden ihtarın erken istenmesi önemlidir.

Davayı hazırlarken

Terk davasında en sık ret sebebi ihtardaki eksikliklerdir. Adres, anahtar ve yol gideri bilgileri eksiksiz yazılmalı, ihtardan sonra eşe yönelik tehdit veya boşanma davası gibi samimiyeti zedeleyen adımlardan kaçınılmalıdır. Ayrılığın başladığı tarih tanık ve yazışmalarla belgelenir; bu tarih hem dört aylık hem altı aylık sürenin hesabında kullanılır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.