Av. Emrah Karatay
İzinsiz paylaşılan özel bir fotoğraf, kişinin ev adresini veya sağlık bilgisini içeren bir gönderi ya da gizlice kaydedilmiş bir görüntü internette yayıldığında, zarar her saat büyür. Bu nedenle içeriğin kaldırılması veya erişiminin engellenmesi için hızlı hareket etmek gerekir. Ancak 2026’da hangi yolun kullanılacağı, ihlalin türüne göre değişir. Kişilik hakkı ihlallerinde yıllarca kullanılan 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir ve yerine yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmamaktadır. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için ise 9/A maddesindeki hızlı yol yürürlüktedir.
Bu yazıda özel hayatın gizliliği ihlalinde sulh ceza hâkimliğine sunulacak erişim engeli talep dilekçesi, hakaret ve itibar zedeleme gibi kişilik hakkı ihlallerinde izlenecek yol ve bir dilekçe örneği yer almaktadır. Erişim engelinin genel çerçevesi “Erişim Engeli” yazımızda anlatılmıştır.
KISA CEVAP
- 5651 sayılı Kanun m. 9, Anayasa Mahkemesinin 11.10.2023 tarihli, E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; hakaret gibi kişilik hakkı ihlallerinde artık bu maddeye dayanılarak sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenemez.
- Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurulabilir; talep, yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunulur ve hâkim en geç kırk sekiz saat içinde karar verir (5651 m. 9/A).
- Talepte ihlale neden olan yayının tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiği ve kimlik bilgileri yer almalıdır; engelleme URL bazında uygulanır.
- Kişilik hakkı ihlallerinde asliye hukuk mahkemesinde dava açılarak ihtiyati tedbirle içeriğin kaldırılması istenebilir (TMK m. 24-25).
- Büyük sosyal ağ sağlayıcılara yapılan başvurular kırk sekiz saat içinde cevaplanmalıdır (5651 Ek m. 4/3).
- Sulh ceza hâkimliği kararlarına öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m. 268).
Kanun metni
5651 sayılı Kanun m. 9/A/5 (7590 sayılı Kanunla değişik)
“Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.”
Hangi durumda hangi yol?
Özel hayatın gizliliği ihlali
İzinsiz paylaşılan özel fotoğraf ve görüntüler, kişinin özel yaşamına, sağlığına, aile ilişkilerine veya ev adresine ilişkin bilgiler özel hayatın gizliliği kapsamındadır. Bu içerikler için 5651 m. 9/A’daki yol kullanılır. Kişi önce Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurarak erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını ister. 24.07.2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanundaki Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu yetkileri Siber Güvenlik Başkanlığına devredilmiştir. Başkan talebi derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirir ve erişim sağlayıcılar tedbiri en geç dört saat içinde uygular.
Ardından kişi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirir ve kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar. Hâkim bu sürede karar vermezse tedbir kendiliğinden kalkar. Bu nedenle yirmi dört saatlik süre kesinlikle kaçırılmamalıdır.
Hakaret, iftira ve itibar zedeleme
Hakaret içeren bir paylaşım, gerçeğe aykırı bir haber veya kişinin itibarını zedeleyen bir yorum, özel hayatın gizliliği değil, genel kişilik hakkı ihlalidir. 5651 m. 9’un iptalinden sonra bu ihlaller için sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenmesi mümkün değildir. Bugün başvurulacak yol, Türk Medeni Kanunu m. 24 ve 25’e dayanarak asliye hukuk mahkemesinde kişilik hakkı davası açmak ve bu davada ihtiyati tedbir istemektir. Mahkeme, ihtiyati tedbir şartları varsa dava sonuçlanmadan içeriğin kaldırılmasına veya erişiminin engellenmesine karar verebilir (HMK m. 389). Dava, davacının kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. İçerik hakaret gibi bir suç da oluşturuyorsa ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulabilir; bu konuda “Sosyal Medya Suçları” yazımıza bakılabilir.
Katalog suçlar
Çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, kumar ve uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma gibi 5651 m. 8’de sayılan suçları oluşturan içerikler için soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verir. Bu içerikler için savcılığa şikâyet yeterlidir.
Platforma başvuru
Mahkemeye gitmeden önce veya mahkeme süreciyle birlikte, içeriği barındıran platforma başvurmak çoğu zaman en hızlı sonucu verir. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, başvurulara kırk sekiz saat içinde olumlu veya olumsuz cevap vermek ve olumsuz cevabı gerekçelendirmek zorundadır (5651 Ek m. 4/3). 1.11.2026’da yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanunla bu yükümlülüğün 9. ve 9/A maddeleri kapsamındaki içeriklerle sınırlandırılması kaldırılmıştır.
Delillerin sabitlenmesi
İçerik her an silinebileceği veya değiştirilebileceği için, başvurudan önce delil olarak sabitlenmesi gerekir. Ekran görüntüsü tek başına itiraza açıktır. Noterden e-tespit yaptırmak, mahkemeden bilirkişi aracılığıyla delil tespiti istemek veya savcılığa şikâyette bulunarak içeriğin resmî kayda geçmesini sağlamak daha güvenli yollardır. Her içeriğin tam URL adresi, paylaşım tarihi ve saati, paylaşan hesabın adı ve görüntülenme sayısı kaydedilmelidir.
Erişim engeli talep dilekçesi örneği (5651 m. 9/A)
… NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
TALEPTE BULUNAN: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …)
Adres: …
Telefon: … / E-posta: …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, … Barosu, Adres: …
KONU: 5651 sayılı Kanun m. 9/A uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığına …/…/… tarihinde saat …’da yapılan erişimin engellenmesi talebinin kararınıza sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Talepte bulunan, …/…/… tarihinde saat …’da Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurarak aşağıda bağlantı adresleri gösterilen içeriklere erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını talep etmiştir. İşbu dilekçe, 5651 sayılı Kanun m. 9/A/5 uyarınca talepte bulunulan saatten itibaren yirmi dört saat içinde sunulmaktadır.
2. Erişimin engellenmesi talep edilen içerikler:
a) https://… (paylaşım tarihi: …/…/…, saat: …)
b) https://… (paylaşım tarihi: …/…/…, saat: …)
c) https://… (paylaşım tarihi: …/…/…, saat: …)
3. İhlalin niteliği: Söz konusu içeriklerde, talepte bulunanın kendi evinde ve rızası dışında çekilmiş fotoğrafları ile ev adresi ve telefon numarası, talepte bulunanın izni olmaksızın yayımlanmıştır. Bu görüntü ve bilgiler kamuoyunu ilgilendiren bir olayla bağlantılı değildir; tamamen talepte bulunanın özel yaşam alanına aittir.
4. Özel hayatın gizliliğinin ihlali: Anayasa m. 20, herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkını güvence altına alır. İçerikler, talepte bulunanın özel yaşam alanına ilişkin görüntü ve bilgileri rızası dışında herkese açık hâle getirdiğinden özel hayatın gizliliğini açıkça ihlal etmektedir. İçeriklerin yayında kalması, talepte bulunanın ve ailesinin güvenliğini de tehlikeye atmaktadır.
5. Ölçülülük: Talep, sitenin tamamına değil, yalnızca yukarıda URL adresleri gösterilen içeriklere yöneliktir.
6. Deliller: İçeriklere ilişkin …/…/… tarihli noter e-tespit tutanağı ve ekran görüntüleri ekte sunulmuştur.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m. 20; 5651 sayılı Kanun m. 9/A; 5271 sayılı CMK ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, yukarıda URL adresleri gösterilen içeriklere erişimin engellenmesine, kararın 5651 sayılı Kanun m. 9/A/5 uyarınca doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığına gönderilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih ve saat
Talepte Bulunan / Vekili Av. Ad Soyad, imza
EKLER: 1. Siber Güvenlik Başkanlığına yapılan başvurunun örneği ve başvuru saati, 2. Noter e-tespit tutanağı, 3. Ekran görüntüleri, 4. Kimlik fotokopisi, 5. Vekaletname
Kişilik hakkı ihlalinde ihtiyati tedbir talebi
Hakaret veya itibar zedeleme içeren içerikler için hazırlanacak dava dilekçesinde, TMK m. 25 uyarınca saldırının durdurulması ve hukuka aykırılığının tespiti ile birlikte, HMK m. 389 uyarınca ihtiyati tedbir olarak içeriğin kaldırılması veya erişiminin engellenmesi istenir. Tedbir talebinde, içeriğin yayında kalmasının ciddi bir zarara yol açacağı ve ihlalin ilk bakışta anlaşılır olduğu gösterilmelidir. Mahkeme teminat isteyebilir. Aynı davada manevi tazminat da talep edilebilir.
Karara itiraz
Sulh ceza hâkimliği kararına, kararı öğrenen ilgililer iki hafta içinde itiraz edebilir (CMK m. 268). İtirazı, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numara olarak izleyen hâkimlik inceler. Talepte bulunanın talebi reddedilirse aynı süre içinde itiraz yoluna gidilebilir. İçeriği paylaşan kişi veya platform da karara itiraz edebilir; bu durumda içeriğin haber değeri, kamu yararı ve gerçeğe uygunluğu tartışılır.
Dilekçenin hazırlanmasında pratik noktalar
Sulh ceza hâkimliğine sunulacak dilekçe, Siber Güvenlik Başkanlığına yapılan başvurunun tarih ve saatini açıkça göstermelidir; çünkü yirmi dört saatlik süre saat olarak işler. Başvuru hafta sonu yapılmışsa nöbetçi sulh ceza hâkimliğine başvurulmalıdır. Her URL adresi ayrı satırda yazılmalı ve her içeriğin hangi yönden özel hayatı ihlal ettiği kısaca açıklanmalıdır. Aynı içeriğin farklı hesaplarda paylaşılan kopyaları da ayrı ayrı listelenmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Hakaret içeren bir paylaşım için iptal edilmiş 5651 m. 9’a dayanarak sulh ceza hâkimliğine başvurmak.
- Siber Güvenlik Başkanlığına başvurduktan sonra yirmi dört saatlik süre içinde talebi sulh ceza hâkimine sunmamak.
- URL adreslerini tam olarak yazmamak veya sitenin tamamına erişim engeli istemek.
- İçeriği delil olarak sabitlemeden başvurmak.
- Özel hayat ihlali ile genel kişilik hakkı ihlalini ayırt etmemek.
- Platforma başvuru yolunu kullanmamak.
Sıkça sorulan sorular
Erişim engeli kararı içeriği tamamen siler mi?
Hayır. Erişim engeli, içeriğe Türkiye’den erişilmesini engeller. İçeriğin kaynağından silinmesi için platformun veya içerik sağlayıcının içeriği kaldırması gerekir.
Yurt dışındaki bir site için de erişim engeli istenebilir mi?
İstenebilir. Engelleme, Türkiye’deki erişim sağlayıcılar aracılığıyla uygulanır. Ancak içeriğin kaynağından kaldırılması için platformun yurt dışındaki başvuru mekanizmaları da kullanılmalıdır.
Sahte hesap açılarak paylaşım yapılıyorsa ne yapılır?
Platforma kimlik taklidi başvurusu yapılır, savcılığa şikâyette bulunulur. Paylaşımlar özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa 9/A yolu, kişilik hakkını ihlal ediyorsa hukuk mahkemesinde ihtiyati tedbir yolu kullanılır.
Erişim engeli için harç ödenir mi?
Sulh ceza hâkimliğine yapılan 9/A talebi için harç ödenmez. Hukuk mahkemesinde açılan kişilik hakkı davasında ise harç ve gider avansı yatırılır.
Sonraki adım
İçerikler noter e-tespitiyle sabitlenmeli, ihlalin özel hayat mı yoksa genel kişilik hakkı ihlali mi olduğu belirlenmelidir. Özel hayat ihlalinde Siber Güvenlik Başkanlığına başvurulmalı ve talep yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimine sunulmalıdır. Kişilik hakkı ihlalinde ise ihtiyati tedbir talepli kişilik hakkı davası açılmalı, gerekiyorsa savcılığa şikâyette bulunulmalıdır.
Mevzuat: 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun m. 8, 9/A, Ek m. 4; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 24, 25; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 389; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 268.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.