Yangın söndürme cihazı, reflektör, kriko veya çekme halatı gibi gereçler, araçların trafiğe çıkabilmesi için bulundurulması zorunlu donanımlardır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 31/1-a, bu gereçlerin araçta bulundurulmasını, kullanılır durumda tutulmasını ve gerektiğinde kullanılmasını düzenler. Madde, 12/2/2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la yeniden yazılmış ve ceza tutarları değiştirilmiştir. Bu yazıda kuralın güncel hâli, uygulanan yaptırımlar ve gereç eksikliğinin bir trafik kazasında kusur oranına etkisi ele alınmaktadır.
KISA CEVAP
- Yangın söndürücü, reflektör, kriko, yedek ampul, çekme halatı ve stepne gibi yönetmelikte sayılan gereçlerin araçta kullanılır durumda bulundurulması zorunludur (KTK m. 31/1-a).
- 2026 yılında sürücüye 1.000 TL, işleten sürücüden farklıysa işletene ayrıca 2.000 TL idari para cezası ve 10 ceza puanı uygulanır (7574 sayılı Kanun).
- Gereç eksikliği kazaya katkıda bulunmamışsa tek başına kusur doğurmaz; yalnızca idari para cezasını gerektirir.
- Yolda kalan aracın reflektör gibi tedbirleri almaması KTK m. 84/k kapsamında kusur değerlendirmesine girer; ancak duran araca çarpan sürücünün dikkat yükümlülüğü de ayrıca incelenir.
- İtiraz tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; işleten kendi cezasına ayrıca itiraz etmelidir.
Kuralın kapsamı
7574 sayılı Kanun sonrası madde 31
KTK m. 31/1, araçların cinsine, özelliğine ve kullanım amacına göre dört tür donanımı zorunlu tutar:
- (a) bendi: Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde nitelik ve nicelikleri belirtilen gereçler,
- (b) bendi: Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ı aşan yük araçlarında ve belirli yolcu taşıma faaliyetlerinde kullanılan, sürücüsü dâhil oturma yeri on yediden fazla olan taşıtlarda takograf,
- (c) bendi: Taksi hizmeti veren otomobillerde taksimetre,
- (d) bendi: Yönetmelikte belirlenen araçlarda hız sınırlayıcı.
Yükümlülük üç unsurdan oluşur: gerecin araçta bulunması, kullanılır durumda olması ve gerektiğinde kullanılması. Bagajda bulunan ancak süresi geçmiş ya da boşalmış bir yangın söndürücü de “kullanılır şekilde bulundurmama” kapsamındadır.
7574 sayılı Kanun’la maddeye eklenen altıncı fıkra uyarınca araç işleteni, aracı kimin kullandığına bakılmaksızın gereçlerin araçta bulunması ve çalışır durumda olması için gerekli tedbirleri almak ve bunu denetlemekle yükümlüdür. Bu hüküm, filo araçları, şirket araçları ve kiralık araçlar bakımından işletenin ayrıca sorumlu tutulmasının dayanağıdır.
Hangi gereçler zorunludur?
Gereçlerin listesi, Karayolları Trafik Yönetmeliği ekindeki 1 sayılı Cetvel’de yer alır. Binek otomobiller ve hafif ticari araçlar bakımından başlıcaları şunlardır:
| Gereç | Hangi araçlarda | Yönetmelikteki şart |
|---|---|---|
| Yangın söndürme cihazı | Otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, çekici, tehlikeli madde taşıyan araçlar | A, B, C sınıfı yangınlara etkili, TS 862 EN3 standardına uygun veya CE onaylı; otomobil, minibüs ve kamyonette en az 1 kg kuru tozlu bir adet; sürücünün kolayca erişebileceği yerde |
| Reflektör | Motosiklet ve motorlu bisiklet dışındaki bütün motorlu araçlar | ECE R 27’ye uygun iki adet yansıtıcı |
| Yedek malzeme ve takımlar | Otomobil, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, çekici, lastik tekerlekli traktör | Kriko, bijon anahtarı, dış ışıklar için birer yedek ampul, pense, tornavida, seyyar lamba veya el feneri, karlı ve buzlu günler için bir çift patinaj zinciri, çekme halatı |
| Stepne | M1 ve N1 kategorisi araçlar | Kullanıma hazır stepne ya da geçici kullanım lastiği veya aracın hareketine devam etmesini sağlayan alternatif sistem |
| Engel işareti | Otobüs, kamyon ve çekiciler | 150×25 cm ebadında, en az 150 metreden görülebilen bir adet |
Ağır vasıta, tehlikeli madde taşıyan araç ve okul taşıtları gibi araçlar için Cetvel’de ilave donanım şartları bulunur.
İdari yaptırımlar (2026 yılı)
7574 sayılı Kanun, m. 31’e ilişkin ceza tutarlarını doğrudan belirlemiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının 2026 yılı trafik idari para cezası rehberine göre:
| İhlal | Sürücüye | İşleten sürücüden farklı ise ayrıca işletene | Ceza puanı |
|---|---|---|---|
| 31/1-a (gereçleri bulundurmamak, kullanmamak) | 1.000 TL (%25 indirimli 750 TL) | 2.000 TL (%25 indirimli 1.500 TL) | 10 |
| 31/1-b (takograf) | 75.000 TL | 150.000 TL | 20 |
| 31/1-c (taksimetre) | 46.000 TL | 92.000 TL | — |
Sürücü aynı zamanda aracın işleteniyse iki ayrı ceza uygulanmaz. KTK ek m. 3 uyarınca bir fiil birden fazla idari para cezasını gerektiriyorsa en ağır ceza verilir; bu nedenle sürücü-işletene 31/1-a için yalnızca 2.000 TL uygulanır. Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcı eksikliğinde araç, eksiklik giderilinceye kadar trafikten men edilir.
Takograf için geçiş süreleri. 7574 sayılı Kanun’la takograf zorunluluğu kapsamına giren araçlar için KTK geçici m. 27, model yılına göre 2026-2030 yılları arasında kademeli geçiş süreleri öngörmüştür. Bu süreler dolmadan ilgili araçlarda takograf aranmaz.
İtiraz ve ödeme. İdari para cezasına, tebliğ veya öğrenme tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27). Aynı süre içinde yapılan ödemelerde %25 indirim uygulanır; indirimli ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (Kabahatler Kanunu m. 17/6). İşletene kesilen cezaya, işleten ayrıca ve kendi adına itiraz etmelidir.
Trafik kazasında kusura etkisi
Gereç eksikliği tek başına kusur doğurmaz
Ceza ve tazminat hukukunda kusurdan söz edebilmek için kural ihlali ile zarar arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Araçta yangın söndürücü veya yedek ampul bulunmaması, kazanın meydana gelmesine katkıda bulunmamışsa, kazada kusur değerlendirmesine konu olmaz; yalnızca idari para cezasını gerektirir. Bu nedenle kaza tespit tutanağına 31/1-a ihlalinin yazılmış olması, sürücünün kazada kusurlu olduğu anlamına gelmez.
Reflektör ve arızalanan araçlar
31/1-a’nın kazayla en sık ilişkilendirildiği durum, yolda arızalanan veya kaza nedeniyle duran araçtır. KTK m. 84/k, yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde zorunlu hâller dışında park etmeyi veya duraklamayı ve her durumda gerekli tedbirleri almamayı asli kusur sayar. Yolda kalan sürücünün reflektörü bulunmaması veya bulunduğu hâlde kullanmaması, diğer sürücüleri uyaracak tedbirin alınmadığını gösterir ve kusur değerlendirmesinde önem kazanır.
Bununla birlikte duran araca çarpan sürücünün yükümlülükleri ortadan kalkmaz. Arkadan çarpma da m. 84/d uyarınca asli kusur hâlidir ve sürücü hızını görüş ve yol şartlarına uydurmak zorundadır (m. 52/1-b). Yargıtay uygulaması da bu yöndedir:
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, arızalanan aracı emniyet şeridine çekmeden ve reflektör koymadan tamir etmeye çalışan katılanın da kusurlu olduğuna ilişkin sanık itirazını reddederek taksirle öldürme mahkûmiyetini onamıştır (Yargıtay 12. CD, E. 2014/13056, K. 2015/5206, T. 26.03.2015).
- Aynı Daire, gece vakti aydınlatmasız yolda, arkasında reflektör bulunan ve dörtlü ikaz lambaları yanan, bankete park edilmiş arızalı kamyona çarparak aracı tamir eden kişinin ölümüne neden olan sürücünün asli kusurlu kabul edildiği hükmü onamış; harici reflektör konulması gerektiğine ilişkin temyiz itirazını yerinde görmemiştir (Yargıtay 12. CD, E. 2019/5648, K. 2020/1604, T. 17.02.2020).
Bu kararlar, gereç eksikliğinin kusuru otomatik olarak karşı tarafa yüklemediğini; çarpan sürücünün dikkat yükümlülüğünün ayrıca değerlendirildiğini göstermektedir. Duran araç sürücüsünün tedbirsizliği, olayın özelliklerine göre tali veya asli kusur olarak kusur paylaştırmasına yansır.
Yangın ve kurtarma hâlleri
Kaza sonrasında çıkan yangında araçta kullanılabilir bir yangın söndürücü bulunmaması, kazanın meydana gelmesine değil, zararın büyümesine etki edebilir. Bu durum ceza yargılamasında kural olarak kusur oranını değiştirmez; ancak tazminat hukukunda zararın artmasına katkı olarak tartışılabilir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 52). Değerlendirme, gerecin bulunması hâlinde zararın önlenip önlenemeyeceğine ilişkin teknik tespite bağlıdır.
Takograf kayıtlarının delil değeri
31/1-b kapsamındaki takograf, kusur tespitinde önemli bir delil kaynağıdır. Kaza anındaki hız, fren ve sürüş süresi kayıtları bilirkişi incelemesine esas alınır. Takografı bulunmayan veya kayıtlarına müdahale edilmiş araçta bu delil kaybolur; cihaza müdahale ayrıca 185.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması yaptırımına bağlanmıştır (m. 31/3).
Ceza ve tazminat yargılamasındaki sonuçlar
Kazada yaralanma veya ölüm meydana gelmişse sürücüler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 89 (taksirle yaralama) veya m. 85 (taksirle öldürme) uyarınca soruşturma yürütülür. Ceza, failin kusuruna göre belirlenir; birden fazla kişinin taksiriyle meydana gelen olayda her fail kendi kusurundan sorumludur (TCK m. 22/4-5). Arızalı aracın sürücüsü de tedbir almamışsa, duran araç sürücüsü olmasına rağmen şüpheli sıfatıyla soruşturmaya dâhil edilebilir.
Tazminat taleplerinde ise işletenin sorumluluğu (KTK m. 85) ve zorunlu mali sorumluluk sigortası devreye girer. Zarar görenin kendi kusuru varsa tazminat indirilebilir. İşletenin m. 31/6’daki denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi, filo ve şirket araçlarında işletenin rücu ve sorumluluk tartışmalarında da gündeme gelir.
Uygulamada dikkat edilecek hususlar
Yolda kalındığında. Araç taşıt yolunda kalmışsa mümkünse emniyet şeridine veya yol dışına çekilmeli, dörtlü ikaz lambaları yakılmalı ve reflektörler arkadan gelen sürücülerin zamanında görebileceği mesafeye yerleştirilmelidir. Yolcular araçtan ve taşıt yolundan uzaklaştırılmalıdır.
Kaza sonrasında. Reflektörün kullanılıp kullanılmadığı, ikaz lambalarının yanıp yanmadığı ve aracın yol üzerindeki konumu sonradan tartışma konusu olur. Olay yeri fotoğrafları ve araç kamerası kayıtları hemen saklanmalıdır.
Masraf ve merci. İdari para cezasına itiraz, dilekçeyle sulh ceza hâkimliğine yapılır. İtirazın reddi hâlinde yargılama giderleri itiraz edene yükletilir. Ceza dosyasındaki kusur raporuna itirazda bilirkişi ücretleri yargılama giderlerinden sayılır.
Şimdi ne yapılmalı? 31/1-a cezası alan sürücü, eksik gereci tamamlamalı ve itiraz edecekse on beş günlük süreyi kaçırmamalıdır. Kazaya karışmış sürücü ise kusur raporunun duran aracın tedbir durumunu ve çarpan aracın hız ile görüş şartlarını birlikte değerlendirip değerlendirmediğini kontrol etmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kiralık araçta gereç eksikse ceza kime kesilir?
Sürücüye sürücü cezası uygulanır. İşleten sürücüden farklı olduğundan, kiralama şirketine de işleten olarak ayrıca ceza kesilebilir (m. 31/6 ve ceza fıkrası).
İlk muayeneden geçmiş araçta gereç eksikliği cezası uygulanabilir mi?
Evet. Yükümlülük, aracın trafikte bulunduğu her an için geçerlidir; muayeneden geçmiş olmak sonraki denetimlerde ceza uygulanmasına engel değildir.
Süresi geçmiş yangın söndürücü eksiklik sayılır mı?
Kanun, gerecin kullanılır şekilde bulundurulmasını aradığından, dolumu veya kullanım ömrü geçmiş cihaz eksiklik olarak değerlendirilebilir.
Duran araca çarpan sürücü, karşı aracın reflektör koymadığını ileri sürerek kusurdan kurtulabilir mi?
Tek başına hayır. Bu durum kusurun paylaştırılmasında dikkate alınabilir; ancak çarpan sürücünün hız ve dikkat yükümlülüğüne aykırılığı ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
KTK 31/1-a, 7574 sayılı Kanun’la işleteni de doğrudan sorumlu tutan bir yapıya kavuşmuştur. 2026 yılında sürücüye 1.000 TL, işleten farklıysa işletene ayrıca 2.000 TL idari para cezası ve 10 ceza puanı uygulanmaktadır. Gereç eksikliği kazada tek başına kusur sebebi değildir; ancak arızalı veya kazalı aracın yeterli tedbir alınmadan yolda bırakılması, KTK 84/k kapsamında asli kusur değerlendirmesine yol açabilir. Somut dosyaya ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçilebilir.
İlgili yazılar: Trafik Kazasında Asli ve Tali Kusur: Ceza Davasında Kusur Tespiti, KTK 67/1-a Manevra İhlali: 2026 Cezası ve Kusur Durumu, KTK 52/1-d: Konvoy Hâlinde Araç Kullanma ve Kusur Oranı, KTK 47/1-a Cezası 2026: Polis Uyarısına Uymama ve Kusur
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.