Maaş Haczi: Maaşın Ne Kadarı Kesilir? Nafaka, Sıra ve Emekli Maaşı

Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibinde icra dairesinin borçlunun işverenine yazı göndererek her ay maaşın bir bölümünün kesilip icra dosyasına yatırılmasını istemesidir. Haciz yazısını alan işveren bu kesintiyi yapmak zorundadır. Kural olarak maaşın dörtte biri kesilir. Nafaka alacaklarında bu sınır uygulanmaz, birden fazla haciz varsa hacizler sıraya girer, emekli aylığı ise borçlunun rızası olmadan nafaka dışındaki borçlar için haczedilemez. Bu yazı maaş haczinin hangi şartlarla konduğunu, maaşın ne kadarının kesilebileceğini ve hangi ödemelerin haczedilemeyeceğini anlatır.

Maaş haczi ne zaman konur?

Maaş haczi bir kesin hacizdir. Kesin haciz için icra takibinin kesinleşmiş olması gerekir. Takip şu durumlarda kesinleşir:

• Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmemişse
• Borçlu itiraz etmiş, ama alacaklı icra mahkemesinde itirazı kaldırtmış ya da genel mahkemede itirazın iptali davasını kazanmışsa
• Takip bir mahkeme kararına (ilama) dayanıyorsa ve icra emrine karşı süresinde başvuru yapılmamışsa

Ödeme emrine nasıl ve hangi sürede itiraz edileceği ödeme emrine itiraz yazımızda, alacaklının itirazı nasıl ortadan kaldırabileceği itirazın iptali davası yazımızda anlatılmıştır.

Takip kesinleşince alacaklı icra dairesinden borçlunun işverenine haciz yazısı (müzekkere) gönderilmesini ister. İcra dairesi borçlunun nerede çalıştığını SGK kayıtlarından öğrenir. Yazıyı alan işveren, kesintiyi her ay maaş ödeme gününde yapar ve icra dosyasına yatırır. Haciz yazısına uymayan, kesinti yapmayan ya da borçlunun kendi yanında çalışmadığını gerçeğe aykırı bildiren işveren, kesmesi gereken tutardan kendisi sorumlu tutulabilir.

Alacaklı ayrıca mahkemeden ihtiyati haciz kararı almışsa, takip kesinleşmeden de maaş üzerine ihtiyati haciz konabilir. Bu haciz takip kesinleşince kesin hacze dönüşür.

Maaşın ne kadarı haczedilebilir?

Maaş haczinin sınırı iki kanunda düzenlenir. İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 83. maddesi maaş ve ücretlerin, borçlu ve ailesinin geçimi için gereken miktar düşüldükten sonra haczedilebileceğini, ancak haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını söyler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu maddeyi şöyle aktarmıştır:

İş Kanunu’na tabi işçiler için ayrıca bir üst sınır vardır:

İİK dörtte biri alt sınır olarak koyar, İş Kanunu ise işçiler için dörtte biri üst sınır yapar. Bu yüzden işçi ücretlerinde nafaka dışındaki borçlar için kesinti oranı dörtte birdir. Memur maaşlarında da uygulamada dörtte bir oranında kesinti yapılır.

Hangi tutar üzerinden hesaplanır?

Kesinti, net ele geçen ücret üzerinden yapılır. Brüt ücretten gelir vergisi, damga vergisi ve SGK primi düşüldükten sonra kalan tutarın dörtte biri kesilir. Düzenli ödenen ikramiye, prim ve fazla mesai ücreti de ücret kapsamındadır ve haciz yazısında aksi belirtilmedikçe bunlardan da dörtte bir oranında kesinti yapılabilir. Ele geçen tutarı görmek için brüt net maaş hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

İş sözleşmesi sona erdiğinde ödenen kıdem ve ihbar tazminatı da haczedilebilir. Alacaklı genellikle haciz yazısında bu ödemelerin de kesilmesini ister. Kıdem tazminatının tutarını kıdem tazminatı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Nafaka alacağında farklı kural

Nafaka alacağı, maaş haczinde iki yönden ayrıcalıklıdır. Aylık nafaka dörtte bir sınırına bağlı değildir; boşanma ya da ayrılık kararında hükmedilen aylık nafakanın tamamı maaştan kesilebilir. Aylık nafaka ayrıca sıraya da girmez; maaşta daha önce konmuş bir haciz olsa bile önce nafaka kesilir. Birikmiş (geçmiş aylara ait) nafaka alacağı için ise maaşın kalan kısmından dörtte bir oranında ve sıraya girerek kesinti yapılır.

Yargıtay bu ayrımı şöyle açıklamıştır:

Nafaka yükümlüsü bir borçlu için bu, maaşın büyük bölümünün kesilebileceği anlamına gelir. İcra müdürlüğü yine de borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi için gereken miktarı gözetir. Kesinti borçluyu geçinemeyecek hâle getiriyorsa, icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Nafakanın kendisi, artırılması ve kaldırılması ise aile hukukunun konusudur; sitemizdeki boşanma ve nafaka yazılarında ele alınmıştır.

Birden fazla haciz ve sıra

Aynı maaşa birden fazla icra dosyasından haciz gelebilir. Bu durumda hacizler işverene ulaştığı tarihe göre sıraya konur. Maaştan aynı anda birden fazla dörtte bir kesilmez. Önce birinci sıradaki dosyanın borcu biter, ardından ikinci sıradaki dosya için kesinti başlar (İİK m. 83/1). İşveren, sıradaki dosyaları ve hangi dosya için ne kadar kesinti yaptığını icra dairelerine bildirir.

Sıra, alacağın büyüklüğüne ya da alacaklının kim olduğuna göre değil, haciz tarihine göre belirlenir. Bunun iki istisnası vardır:

• Aylık nafaka sıraya girmez, önce kesilir.
• Kamu alacakları için vergi dairesi veya SGK’nın koyduğu hacizler kendi kanunlarına göre işler.

Haczedilen paranın alacaklılar arasında paylaştırılmasında uyuşmazlık çıkarsa icra dairesi bir sıra cetveli düzenler. Sıra cetveline itiraz etmek isteyen alacaklı, cetvel suretinin kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde takibin yapıldığı yer mahkemesinde dava açar; itiraz yalnızca sıraya ilişkinse şikâyet yoluyla icra mahkemesine başvurulur (İİK m. 142). Sırada arkada olan alacaklı, öndeki haczin muvazaalı (danışıklı) olduğunu düşünüyorsa bunu da bu yolla ileri sürer.

Emekli maaşı haczedilebilir mi?

SGK’dan alınan emekli aylıkları için İİK’daki genel kural uygulanmaz. Sosyal güvenlik kanununda özel bir hüküm vardır:

Bu hükme göre SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kökenli emekli aylıkları, dul ve yetim aylıkları, sürekli iş göremezlik gelirleri ve geçici iş göremezlik ödenekleri üç istisna dışında haczedilemez:

• Nafaka borçları
• SGK’nın kendi prim ve diğer alacakları
• Borçlunun hacze muvafakat etmesi (rıza göstermesi)

Muvafakat ne zaman geçerlidir?

Bankalar ve finans şirketleri kredi sözleşmelerine çoğu zaman “emekli maaşımın haczine muvafakat ederim” gibi maddeler koyar. Bu tür önceden verilmiş rıza geçerli değildir. İİK m. 83/a’ya göre haczedilemeyen bir mal ya da hakkın haczedilebileceğine dair hacizden önce yapılan anlaşma hükümsüzdür. Borçlu ancak takip kesinleştikten sonra, haciz sırasında ya da hacizden sonra özgür iradesiyle muvafakat verebilir.

Aynı kararda Hukuk Genel Kurulu, takip kesinleştikten sonra özgür iradeyle verilen muvafakatin emekli aylığının dörtte birinden fazlasını da kapsayabileceğini kabul etmiştir. Bu nedenle icra dairesinde ya da haciz sırasında önünüze konan bir muvafakat yazısını imzalamadan önce, maaşınızın ne kadarının kesileceğini yazının metninden kontrol edin.

Emekli aylığı nafaka dışındaki bir borç için muvafakatiniz olmadan haczedilmişse ya da aylığın yattığı banka hesabına bloke konmuşsa, icra mahkemesine şikâyet yoluyla haczin kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Şikâyeti haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde yapmanız, süre tartışmasını baştan önler (İİK m. 16).

Haczedilemeyen ödemeler

Maaş ve emekli aylığı dışında bazı ödemeler de kanun gereği haczedilemez veya sınırlı ölçüde haczedilebilir. Uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• SGK’dan alınan gelir, aylık ve ödenekler: emekli aylığı, dul ve yetim aylığı, iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneği (5510 sayılı Kanun m. 93; istisnaları yukarıda).
• Borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürlüğünün takdir edeceği miktar (İİK m. 83/1).
• Borçlu işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar (4857 sayılı Kanun m. 35).
• İİK m. 82’de sayılan haczi caiz olmayan mallar ve haklar.

Bu ödemelerin yattığı banka hesabına haciz konduğunda, hesaptaki paranın haczedilemeyen bir kaynaktan geldiğini hesap dökümüyle göstermeniz gerekir. Banka hesabındaki paranın tamamı maaş ya da aylık değilse, haczedilmezlik yalnızca o kaynaktan gelen kısım için ileri sürülebilir.

Kontrol listesi: maaşınıza haciz geldiyse

• İşverenden haciz yazısının bir örneğini ve hangi icra dosyası için kesinti yapıldığını isteyin.
• UYAP Vatandaş Portalı’ndan dosyayı açın; takibin kesinleşip kesinleşmediğine, ödeme emrinin size usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğine bakın.
• Kesinti oranını kontrol edin: Nafaka dışındaki borçlar için net ücretin dörtte birini aşıyor mu?
• Birden fazla dosya varsa sıraya bakın: Aynı anda iki ayrı dörtte bir kesiliyor mu?
• Emekli aylığı kesiliyorsa muvafakat verip vermediğinizi, verdiyseniz ne zaman verdiğinizi kontrol edin.
• Usulsüzlük varsa öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edin.
• Borcu tanımıyorsanız ödeme emrine itiraz, süre geçtiyse menfi tespit davası yollarını değerlendirin.

Sıkça sorulan sorular

Asgari ücretle çalışıyorum, maaşıma haciz konabilir mi?
Konabilir. Kanunda asgari ücretin haczedilemeyeceğine dair bir istisna yoktur. Nafaka dışındaki borçlar için net ücretin dörtte biri kesilir.

Maaşıma haciz geldi, işveren beni işten çıkarabilir mi?
Maaşa haciz gelmesi tek başına iş sözleşmesini feshetmek için haklı sebep değildir. İşveren yalnızca haciz yazısındaki kesintiyi yapmakla yükümlüdür.

İki ayrı borçtan iki ayrı haciz var, maaşımın yarısı mı kesilir?
Hayır. Hacizler sıraya konur. Öndeki dosyanın borcu bitmeden sonraki dosya için kesinti yapılmaz. İki ayrı dörtte bir kesiliyorsa icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz. Aylık nafaka bu kuralın dışındadır.

Kredi sözleşmesinde emekli maaşımın haczine izin verdim. Bu geçerli mi?
Geçerli değildir. Hacizden önce, örneğin sözleşme imzalanırken verilen muvafakat hükümsüzdür (İİK m. 83/a). Muvafakat ancak takip kesinleştikten sonra, haciz sırasında ya da hacizden sonra verilirse geçerlidir.

Emekli maaşımın haczine muvafakat ettim, geri alabilir miyim?
Takip kesinleştikten sonra özgür iradeyle verilen muvafakat geçerli sayılır. Hukuk Genel Kurulu, bu şekilde muvafakat veren borçlunun sonradan haciz baskısı altında muvafakat ettiğini ileri sürmesini hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirmiştir. Muvafakati imzalamadan önce kesinti oranını ve süresini dikkatle okuyun.

İş değiştirirsem maaş haczi düşer mi?
Düşmez. Alacaklı, borçlunun yeni işyerini SGK kayıtlarından öğrenerek icra dairesinden yeni işverene haciz yazısı gönderilmesini ister. Yeni işverende hacizler, yazıların bu işverene ulaştığı tarihe göre sıralanır. Bu nedenle iş değişikliğinden sonra hangi dosyanın önde olduğunu UYAP’tan yeniden kontrol edin.

Alacaklıyla anlaşırsam kesinti durur mu?
Alacaklı, icra dosyasına vereceği bir dilekçeyle haczin kaldırılmasını ya da kesinti tutarının değiştirilmesini isteyebilir. Ödeme planı üzerinde anlaştıysanız bunu yazılı yapın ve alacaklının icra dosyasına haciz kaldırma talebi vermesini sağlayın. Yalnızca sözlü anlaşma, işverenin kesinti yapmasını durdurmaz.

Borcum bitti ama kesinti devam ediyor, ne yapmalıyım?
İcra dosyasının kapak hesabını isteyin. Borç tamamen ödendiyse icra dairesinden işverene haczin kaldırıldığına dair yazı gönderilmesini isteyin. Fazla kesilen tutarın iadesini de icra dairesinden talep edebilirsiniz.

Sonuç

Maaşınıza haciz geldiğinde önce takibin kesinleşip kesinleşmediğini ve kesinti oranını kontrol edin. Nafaka dışındaki borçlar için net ücretin dörtte birinden fazlası, birden fazla dosya için aynı anda kesilemez. Emekli aylığınız nafaka dışındaki bir borç için muvafakatiniz olmadan haczedilmişse, haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edin.

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu.

Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.