Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi tefecilik suçunu işler (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, TCK m. 241). Cezası iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, suçun oluşması için tek bir kişiye faizle borç verilmesinin yeterli olduğunu, bu işin meslek hâline getirilmesinin aranmadığını kabul etmektedir.
KISA CEVAP
- Kazanç amacıyla ödünç para vermek iki yıldan altı yıla kadar hapis ve 500 ila 5.000 gün adli para cezası gerektirir (TCK m. 241/1).
- Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza bir kat artırılır (m. 241/2).
- Tek bir kişiye kazanç amacıyla borç vermek yeterlidir; işin meslek hâline getirilmesi gerekmez.
- Yardım amacıyla verilen ve aynı miktarda geri alınan borç suç değildir.
- Borç alan kişi cezalandırılmaz; suçun mağduru konumundadır.
- Suç tarihi, ödünç paranın verildiği tarihtir.
Kanun metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 241
(1) Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (2) Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
Hapis cezasının üst sınırı 7242 sayılı Kanun ile beş yıldan altı yıla çıkarılmış, adli para cezasına beş yüz günlük alt sınır getirilmiş ve ikinci fıkra eklenmiştir. Bu değişiklik 15.04.2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir; daha önce işlenen suçlarda lehe kanun karşılaştırması yapılır.
Tek bir kişiye borç vermek yeterli mi?
765 sayılı eski Türk Ceza Kanunu tefeciliği bir meslek suçu olarak düzenliyordu. 5237 sayılı Kanun bu şartı kaldırmıştır. Ceza Genel Kurulu bunu açıkça belirtir:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.10.2017 tarihli, E. 2016/781, K. 2017/373 sayılı kararı
5237 sayılı TCK’nun 241. maddesindeki düzenlemeye göre ise, kişinin yalnızca bir kişiye ödünç para vermesi suçun oluşması için yeterli olup bu işi meslek haline dönüştürüp dönüştürmemesinin bir önemi bulunmamaktadır.
Aynı kararda suçun sınırı da çizilir. Kazanç amacı taşımayan, dostluk veya akrabalık ilişkisi içinde verilen borç suç oluşturmaz:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.10.2017 tarihli, E. 2016/781, K. 2017/373 sayılı kararı
Bir kimsenin paraya ihtiyacı olan kişiye yardımcı olmak amacıyla para verip bir süre sonra geri alması suç oluşturmayacaktır.
Kazanç amacı genellikle verilen ve geri istenen tutar arasındaki farktan anlaşılır. 100.000 TL verip 140.000 TL’lik senet almak, aylık “faiz” adı altında düzenli ödeme talep etmek veya geciken her ay için ek senet imzalatmak bu amacın göstergesidir.
Suç tarihi ve zamanaşımı
Ceza Genel Kurulu aynı kararda suç tarihini de belirlemiştir:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.10.2017 tarihli, E. 2016/781, K. 2017/373 sayılı kararı
Suç tarihi ise kazanç elde etmek amacıyla ödünç paranın verildiği tarihtir.
Bu tespit, dava zamanaşımının başlangıcı ve lehe kanun karşılaştırması bakımından önem taşır. Faiz ödemelerinin yıllarca sürmesi suç tarihini değiştirmez.
Senet kırdırma
Madde gerekçesi, vadeli bir senedi vadesinden önce bedelinin altında bir parayla satın almayı, yani senet kırdırmayı da ödünç para verme kapsamında değerlendirir. Bankalar ve finansman şirketleri gibi kanunla yetkilendirilmiş kuruluşların iskonto işlemleri ise suç değildir; bu kuruluşlar ilgili mevzuata göre faaliyet gösterir.
Borçlu ne yapabilir?
- Şikâyet: Suç şikâyete bağlı değildir. Borçlu veya olayı öğrenen herkes Cumhuriyet başsavcılığına ihbarda bulunabilir; savcılık resen soruşturur.
- Delil: Banka dekontları, senet fotokopileri, mesajlar ve ödeme takvimleri delildir. Borcun gerçek tutarı ile senetteki tutar arasındaki fark ortaya konur.
- İcra takibine itiraz: Tefeci senede dayanarak icra takibi başlatmışsa borçlu süresi içinde itiraz eder ve menfi tespit davası açabilir. Bu yolları sitemizdeki Kambiyo Senedine Dayalı Takibe İtiraz yazısında anlattık.
- Ceza davasının etkisi: Mahkûmiyet hükmü, senedin tefecilik ilişkisinden doğduğunu gösteren güçlü bir delil olur ve hukuk davasında borçlunun elini güçlendirir.
Sıkça sorulan sorular
Borç alan kişi de cezalandırılır mı?
Cezalandırılmaz. Suçu ödünç para veren işler. Borç alan kişi tanık ve mağdur konumundadır.
Arkadaşa verilen borç için faiz istemek suç mudur?
Kazanç elde etmek amacıyla verilen her borç suçun kapsamına girebilir. Ceza Genel Kurulu tek seferlik borç vermeyi de yeterli saymıştır. Ancak yardım amacıyla verilip aynı miktarda geri alınan borç suç değildir. Somut olayda tarafların ilişkisi ve istenen fark belirleyicidir.
Tefecinin aldığı senetler geçersiz mi olur?
Senet kendiliğinden geçersiz olmaz. Borçlunun, senedin faiz ve tefecilik ilişkisinden doğduğunu ispat etmesi gerekir. Ceza dosyasındaki deliller ve mahkûmiyet kararı bu ispatta kullanılır.
Tehdit ve şantaj da varsa ne olur?
Borç tahsili için tehdit, şantaj veya yağma niteliğinde fiillerde bulunulursa bu suçlardan ayrıca soruşturma yapılır. Yağma suçunu sitemizdeki Yağma Suçu (TCK 148) yazısında anlattık.
İhbarın zamanı
Tefecilik ilişkisinde borçlu genellikle senet baskısıyla sessiz kalır. Oysa ödemeler devam ettikçe borç büyür ve yeni senetler imzalanır. İhbar ne kadar erken yapılırsa ödeme kayıtları ve senet zinciri o kadar eksiksiz ortaya konur. Senetlerin fotoğraflanması ve her ödemenin banka üzerinden yapılması ispatı kolaylaştırır.
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.