Cumhurbaşkanına Suikast ve Fiilî Saldırı Suçu (TCK 310)

Cumhurbaşkanı, Devletin başı olarak Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk Milletinin birliğini temsil eder. Cumhurbaşkanının hayatına veya vücut bütünlüğüne yönelen bir saldırı, yalnızca bir kişiye değil, anayasal düzenin işleyişine de yönelmiş sayılır. Türk Ceza Kanunu’nun 310. maddesi bu nedenle Cumhurbaşkanına suikastı, kasten öldürme suçundan ayrı ve özel bir suç olarak düzenler; teşebbüsü bile tamamlanmış suç gibi cezalandırır.

Kanun metni

Suçun unsurları

Mağdur. Suçun mağduru, fiil tarihinde görevde bulunan Cumhurbaşkanıdır. Failin, saldırdığı kişinin Cumhurbaşkanı olduğunu bilmesi gerekir.

Suikast. Birinci fıkradaki suikast, Cumhurbaşkanının hayatına yönelik, onu öldürmeye elverişli bir saldırıdır. Kanun bu fiili kasten öldürme suçundan ayırarak özel bir suç tipi hâline getirmiştir.

Teşebbüsün tamamlanmış suç gibi cezalandırılması. TCK 35‘teki genel kurala göre teşebbüs hâlinde ceza indirilir. TCK 310/1 ise bu kurala istisna getirir; suikaste teşebbüs edilmesi hâlinde de suç tamamlanmış gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir. Bu düzenleme, korunan değerin önemini ve saldırının tehlikeliliğini yansıtır.

Diğer fiilî saldırılar. İkinci fıkra, suikast dışındaki fiilî saldırıları düzenler. Kasten yaralama, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma veya cebir içeren diğer saldırılar bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu hâlde fail, işlediği suçun cezasının yarı oranında artırılmasıyla cezalandırılır; artırım sonucunda bulunan ceza beş yıldan az olamaz.

Korunan hukuki değer ve suçun niteliği

Madde, Kanun’un Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar bölümünde yer alır. Bu yerleşim, suçun yalnızca Cumhurbaşkanının hayatını ve vücut bütünlüğünü değil, devletin başı olarak üstlendiği anayasal görevin kesintisiz yürütülmesini de koruduğunu gösterir. Anayasa m. 104 uyarınca Cumhurbaşkanı Devletin başıdır ve yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Cumhurbaşkanına yönelik bir suikast, bu anayasal işleyişi doğrudan tehlikeye sokar.

Kanun, suikastın tamamlanmasını beklemeden teşebbüsü de tamamlanmış suç gibi cezalandırarak, suçu fiilen bir teşebbüs suçu hâline getirmiştir. Bu nedenle suikast amacıyla elverişli hareketlerle icraya başlanması, sonuç ne olursa olsun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir. Hazırlık hareketleri ise teşebbüs aşamasına ulaşmadığından birinci fıkra kapsamına girmez; bu aşamadaki fiiller suç için anlaşma veya silahlı örgüt suçları bakımından değerlendirilir.

Terör suçu niteliği ve sonuçları

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 3. maddesi, TCK m. 310’un birinci fıkrasındaki suçu terör suçları arasında sayar. Bu niteliğin başlıca sonuçları şunlardır:

• Yargılama, terör suçlarına bakmakla görevlendirilen ağır ceza mahkemelerinde yapılır.
• Koruma tedbirleri ve tutukluluk süreleri bakımından terör suçlarına ilişkin özel hükümler uygulanır. CMK m. 102 uyarınca ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde tutukluluk süresi en çok iki yıldır; bu suç bakımından uzatma süresi toplam beş yılı geçemez. Böylece azami tutukluluk süresi yedi yıla ulaşabilir. Soruşturma evresindeki tutukluluk ise en çok bir yıl altı ay olup gerekçesi gösterilerek altı ay daha uzatılabilir (CMK m. 102/4).
• İnfaz aşamasında koşullu salıverilme bakımından terör suçlarına ilişkin daha ağır hükümler uygulanır.

İkinci fıkradaki diğer fiilî saldırılar 3713 sayılı Kanun’un 3. maddesinde sayılmamıştır. Ancak bu fiiller bir terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenirse, Kanun’un 4. maddesindeki şartlar çerçevesinde terör suçu niteliği kazanabilir.

Suç için anlaşma ve örgüt

TCK m. 316 uyarınca Dördüncü Kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçlardan birini elverişli vasıtalarla işlemek üzere iki veya daha fazla kişinin maddi olgularla belirlenen bir biçimde anlaşması, üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezasını gerektirir. TCK m. 310 beşinci bölümde yer aldığından, Cumhurbaşkanına suikast için yapılan anlaşma bu hükme göre cezalandırılır. Amaçlanan suç işlenmeden veya anlaşma nedeniyle soruşturma başlamadan önce anlaşmadan çekilen kişiye ceza verilmez.

Suikast amacıyla silahlı bir örgüt kurulması veya bu örgüte katılınması ise TCK m. 314 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Suikast gerçekleştirilirse veya teşebbüs aşamasına ulaşırsa, örgüt üyeliği ile TCK m. 310 suçu birlikte cezalandırılır.

Zamanaşımı ve yabancı ülkede işlenme

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı otuz yıldır (TCK m. 66/1-a). Ancak TCK m. 66/7 uyarınca Dördüncü Kısımda yer alan ve ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar yurt dışında işlenmişse dava zamanaşımı uygulanmaz. Cumhurbaşkanına yurt dışında yapılan bir suikast girişimi bu kapsamdadır.

Cumhurbaşkanına hakaret ile farkı

Cumhurbaşkanına yönelik sözlü, yazılı veya görüntülü saldırılar, fiilî saldırı niteliği taşımadığından TCK 310 kapsamında değil, TCK 299’daki Cumhurbaşkanına hakaret suçu kapsamında değerlendirilir. Yargıtay’ın aktardığı madde gerekçesi de fiilî saldırı kavramının hakaret dışında kalan tüm hareketleri kapsadığını belirtir.

Yargılama

Suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası veya beş yıldan az olmayan bir ceza gerektirdiğinden, yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır. Suç, TCK’nın İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, Beşinci Bölümünde yer aldığından, TCK 13/1-b uyarınca yabancı ülkede işlenmesi hâlinde de Türk kanunları uygulanır.

İkinci fıkrada cezanın hesaplanması

İkinci fıkra, Cumhurbaşkanına yönelik diğer fiilî saldırılarda bağımsız bir ceza öngörmez; işlenen suçun cezasının yarı oranında artırılmasını ister. Bu nedenle hesaplama iki aşamalıdır. Önce işlenen suçun kanunda öngörülen cezası, örneğin kasten yaralama için TCK m. 86’daki ceza, olayın özelliklerine göre belirlenir. Ardından bu ceza yarı oranında artırılır. Artırım sonucunda bulunan ceza beş yıldan az ise, ceza beş yıl olarak belirlenir.

Örneğin basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek bir yaralamada TCK m. 86/2 uyarınca dört aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Bu cezaya yarı oranında artırım uygulansa bile beş yılın altında kalacağından fail en az beş yıl hapis cezası alır. Bu düzenleme, Cumhurbaşkanına yönelik en hafif fiilî saldırıyı bile ağır bir yaptırıma bağlar.

İkinci fıkranın uygulanması için saldırının Cumhurbaşkanına yönelmiş ve fiilî nitelikte olması gerekir. Tükürmek, itmek veya bir cisim fırlatmak fiilî saldırı sayılabilir. Bu fiiller ayrı bir suç tipinin unsurlarını karşılamıyorsa, hangi suçun cezasının artırılacağı tartışmalı hâle gelir; uygulamada bu tür fiiller kasten yaralama veya hakaret bakımından değerlendirilir.

Örnek olaylar

Tören sırasında silahla yaklaşma. Bir kişi, Cumhurbaşkanının katıldığı açık hava töreninde, üzerinde dolu bir tabancayla güvenlik çemberini aşmaya çalışırken yakalanır. Tabancayı çıkarıp ateş etmeye yönelik bir hareketi bulunmuyorsa, fiilin icra hareketi mi yoksa hazırlık hareketi mi olduğu tartışılır. Kişinin niyetini gösteren yazışmalar, planlar ve olay anındaki davranışı, teşebbüs aşamasına ulaşılıp ulaşılmadığının belirlenmesinde esas alınır.

Cisim atılması. Bir miting sırasında Cumhurbaşkanına doğru ayakkabı fırlatılır ve isabet etmez. Fiil, Cumhurbaşkanına yönelik fiilî bir saldırı niteliğindedir. Hangi suç tipine göre değerlendirileceği ve teşebbüs hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı, saldırının niteliği ve oluşan sonuç dikkate alınarak belirlenir.

Sosyal medyadan tehdit. Bir kişi sosyal medyada Cumhurbaşkanını öldüreceğini yazar. Fiilî bir saldırı bulunmadığından TCK m. 310 uygulanmaz. Fiil, tehdit suçu ve şartları varsa terör örgütü propagandası veya suç işlemeye tahrik bakımından değerlendirilir.

Yargıtay kararı

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı suçlamasını içeren bir dosyada, suçun niteliğini ve madde gerekçesini şöyle aktarmıştır:

Daire, bu açıklamalarla suçun korunan hukuki değerinin yalnızca Cumhurbaşkanının şahsı değil, anayasal düzenin işleyişi olduğunu vurgulamıştır. Aynı kararda Daire, bu suç bakımından niteliği itibarıyla doğrudan zarar görmeyenlerin davaya katılma hakkının bulunmadığına da değinmiştir.

Yargıtay uygulamasında suikast kastının belirlenmesi ve içtima

Kastın Cumhurbaşkanını öldürmeye yöneldiğinin tespiti

TCK 310/1’in uygulanabilmesi için failin kastının Cumhurbaşkanını öldürmeye yönelmiş olması gerekir. Bu kast çoğu zaman doğrudan bir beyanla değil, eylemin gerçekleştiriliş biçiminden çıkarılır. Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 21.03.2019 tarihli, 2018/7103 Esas ve 2019/1953 Karar sayılı kararı bu değerlendirmenin nasıl yapıldığını göstermektedir. Karar, 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü sırasında Cumhurbaşkanının bulunduğu otele yönelik saldırıya ilişkindir.

Daire; olayın Devletin anayasal düzenini cebir ve şiddet kullanarak değiştirmek amacıyla, silahlı terör örgütü mensuplarınca kamu görevinin verdiği yetkiye dayanılarak elde edilen Devlete ait silah ve mühimmatla gerçekleştirilen bir darbe teşebbüsü olduğunu belirtmiştir. Bunun yanında Cumhurbaşkanının toplantı salonu olarak kullandığı odanın kapısının kırılması ve içeriye ateş edilmesi, sanıklara üste yapılan açıklamalar, sanıkların özel vasıfları nedeniyle seçilmiş ve bir kısmının tam teçhizatlı olması ile otele vardıklarında Cumhurbaşkanının orada olup olmadığını öğrenmeden girdikleri silahlı çatışmada bir koruma polisinin ölümüne neden olmaları birlikte değerlendirilmiştir. Daire, bu olgular karşısında sanıkların kastının Cumhurbaşkanını öldürmeye yöneldiğine dair kabulde isabetsizlik bulunmadığını ve eylemin Cumhurbaşkanına suikast girişimi niteliğinde olduğunu kabul etmiştir. Kararda ayrıca bu kalkışmaya iştirak edenlerin eylemlerinin TCK 310’un yanında TCK 309, 311 ve 312’de düzenlenen suçları da oluşturacağı belirtilmiştir.

Bu karar, Cumhurbaşkanının fiilen bulunduğu yerin önceden kesin olarak bilinmemesinin suikast kastını ortadan kaldırmadığını göstermektedir. Eylemin hedefi, kullanılan araçlar ve hareketin yönü birlikte değerlendirildiğinde kastın Cumhurbaşkanının hayatına yöneldiği sonucuna ulaşılabilir.

Suçun sabit olmaması hâlinde beraat

Suikast kastının ve failin eyleme katılımının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatı gerekir. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 18.03.2025 tarihli, 2024/19866 Esas ve 2025/8620 Karar sayılı kararında, maddenin gerekçesi aktarılarak fiilî saldırılar teriminin hakaret dışında kalan bütün saldırıları kapsadığı yinelenmiştir. Aynı kararda bir sanık hakkında Cumhurbaşkanına karşı suikast suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik temyiz istemi incelenmiş ve yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığına dair gerekçelerin dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu belirtilerek hükümde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Aynı yönde Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 31.03.2022 tarihli, 2021/3597 Esas ve 2022/1600 Karar sayılı kararında da madde gerekçesine yer verilerek “suikast” sözcüğünün, Devletin en yüksek makamındaki kişinin öldürülmesini ifade etmek üzere mevzuat geleneğimizde tercih edildiği ve burada kasten öldürmeyi belirtmek amacıyla kullanıldığı açıklanmıştır.

Anayasal düzene karşı diğer suçlarla ilişki

Cumhurbaşkanına suikast, çoğu zaman anayasal düzene karşı daha geniş bir eylem planının parçası olarak gündeme gelir. Bu durumda hangi suçlardan ayrı ayrı ceza verileceği önemli bir sorundur. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 26.12.2024 tarihli, 2023/16822 Esas ve 2024/20605 Karar sayılı kararında, Anayasayı ihlal suçunun tüm unsurlarıyla gerçekleştiği bir olayda bu suçun aynı hukuki değerleri koruduğu ve eylemlerin haksızlık içeriğini tamamen kapsadığı kabul edilmiştir. Daire, bu nedenle ayrıca TCK 311’deki yasama organına karşı suç, TCK 312’deki hükümete karşı suç ve aralarındaki geçitli suç ilişkisi nedeniyle TCK 314’teki silahlı terör örgütü kurma, yönetme veya üye olma suçlarından cezalandırma imkânı bulunmadığını belirtmiş ve bu suçlardan kurulan ceza verilmesine yer olmadığı kararlarında hukuka aykırılık görmemiştir.

Bu karar, TCK 310 bakımından doğrudan bir hüküm içermemekle birlikte, anayasal düzene karşı suçlar arasındaki içtima ilişkisinin somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirildiğini göstermektedir. Cumhurbaşkanına suikast suçunun, darbe teşebbüsü gibi daha geniş bir eylemle birlikte işlendiği dosyalarda savunmanın, her bir suçun ayrı bir haksızlık içeriği taşıyıp taşımadığını ve hangi suçun diğerlerini kapsadığını özellikle tartışması gerekir.

Uygulama bakımından sonuçlar

• Suikast kastı; kullanılan araçlar, hedef alınan yer, failin aldığı talimatlar ve hareketin yönü gibi objektif olgulardan çıkarılır. Savunmada bu olguların her biri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
• Teşebbüs tamamlanmış suç gibi cezalandırıldığından, hareketin hazırlık aşamasında mı kaldığı yoksa icra hareketlerine mi başlandığı belirleyici önemdedir.
• Failin eyleme katılımı ve kastı kesin delillerle ispatlanamazsa beraat kararı verilir.
• Anayasal düzene karşı birden fazla suçun gündeme geldiği dosyalarda içtima kuralları ayrıca incelenmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

TCK 310, Cumhurbaşkanına suikastı kasten öldürmeden ayrı ve özel bir suç olarak düzenler ve teşebbüsü bile tamamlanmış suç gibi cezalandırır. Diğer fiilî saldırılarda ise ilgili suçun cezası yarı oranında artırılır ve beş yıldan az olamaz. Sözlü saldırılar bu madde kapsamında değil, TCK 299 kapsamında değerlendirilir.

İlgili yazılar: Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine Karşı Silahlı İsyan Suçu (TCK 313), Devletin Birliğini ve Ülke Bütünlüğünü Bozma Suçu (TCK 302), Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu ve Cezası (TCK 299)

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.