Bagaj Kaybı Tazminatı: Seyahatte Bagaj Kaybolursa, Hasar Görürse veya Gecikirse

Havalimanında bagaj bandının başında bekleyip valizinin gelmediğini görmek, yolcuların en sık yaşadığı sorunlardan biridir. Bagajın kaybolması, hasarlı teslim edilmesi veya günler sonra gelmesi hem maddi kayba hem de seyahat planlarının bozulmasına yol açar. Havayolu şirketinin bagaj nedeniyle sorumluluğu, uluslararası uçuşlarda Türkiye’nin de taraf olduğu Montreal Sözleşmesi ile düzenlenmiştir. Sözleşme, taşıyıcının sorumluluğunu kolaylaştırırken tazminata bir üst sınır getirir ve yolcunun belirli sürelerde yazılı şikâyette bulunmasını şart koşar. Bu sürelerin kaçırılması, haklı bir talebin bile reddedilmesine yol açabilir. Uçuş iptali ve rötar nedeniyle yolcunun hakları Uçuş İptali ve Rötar Tazminatı: Havayolu Yolcusunun Hakları yazımızda anlatıldığından, bu yazıda yalnızca bagajla ilgili haklar ele alınmaktadır.

Kanun metni

Hangi kurallar uygulanır?

Uluslararası uçuşlarda yolcu ve bagaj taşımasından doğan sorumluluk, 1999 tarihli Uluslararası Hava Taşımacılığına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkında Sözleşme (Montreal Sözleşmesi) ile düzenlenmiştir. Türkiye bu sözleşmeye 5866 sayılı Kanun ile taraf olmuştur. Sözleşme, kalkış ve varış noktalarının sözleşmeye taraf iki farklı ülkede olduğu veya aynı ülkede olmakla birlikte başka bir ülkede ara iniş yapılan uçuşlarda uygulanır.

İç hat uçuşlarında ise 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu hükümleri uygulanır. Kanun, taşıyıcının yolcu ve bagaj bakımından sorumluluğunu düzenlerken uluslararası sözleşmelerdeki esaslara paralel kurallar öngörür. Yolcunun tüketici sıfatı taşıdığı durumlarda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un usule ilişkin hükümleri ve tüketici yargı yolları da devreye girer.

Kayıtlı bagaj ve el bagajı arasındaki fark

Kayıtlı bagaj: Check-in sırasında taşıyıcıya teslim edilen ve bagaj etiketi düzenlenen bagajdır. Kayıtlı bagajın kaybı, hasarı veya gecikmesinden taşıyıcı, kusuru bulunup bulunmadığına bakılmaksızın sorumludur. Taşıyıcı ancak zararın bagajın kendi kusurundan, niteliğinden veya ambalaj eksikliğinden doğduğunu ispatlarsa sorumluluktan kurtulabilir.

El bagajı: Yolcunun kabinde yanında taşıdığı eşyalardır. El bagajındaki zararlardan taşıyıcı, ancak zarar kendisinin veya çalışanlarının kusurundan kaynaklanmışsa sorumludur. Bu durumda kusuru ispat yükü yolcuya aittir.

Bagaj kaybı, hasarı ve gecikmesi

Kayıp: Taşıyıcı bagajın kaybolduğunu kabul ederse veya bagaj, gelmesi gereken tarihten itibaren 21 gün içinde gelmezse, yolcu taşıyıcıya karşı bagajın kaybından doğan haklarını ileri sürebilir (m. 17/3). Kaybolan bagajın değeri ve içindeki eşyalar için tazminat istenir.

Hasar: Bagajın kırık, yırtık veya ıslak teslim edilmesi ya da içindeki eşyaların zarar görmesi hâlinde yolcu, onarım bedelini veya onarılamıyorsa eşyanın değerini isteyebilir. Bagajın sıradan kullanımdan doğan aşınmaları ve çizikleri hasar kapsamında değerlendirilmeyebilir.

Gecikme: Bagaj kaybolmamış ancak geç teslim edilmişse, taşıyıcı gecikmeden doğan zararlardan sorumludur (m. 19). Yolcunun bagaj gelene kadar zorunlu olarak satın aldığı kıyafet, hijyen malzemesi ve ilaç gibi giderler bu kapsamdadır. Taşıyıcı, zararı önlemek için kendisinden makul olarak beklenebilecek bütün önlemleri aldığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Tazminat sınırı: 1.519 SDR

Montreal Sözleşmesi m. 22/2’ye göre bagajın kaybı, hasarı veya gecikmesinde taşıyıcının sorumluluğu, her yolcu için belirli bir tutarla sınırlıdır. Bu sınır, sözleşmede öngörülen düzenli gözden geçirme sistemiyle güncellenir. 28 Aralık 2024 tarihinden itibaren geçerli olan sınır, yolcu başına 1.519 Özel Çekme Hakkı (SDR) tutarıdır. SDR, Uluslararası Para Fonu’nun belirlediği bir hesap birimidir ve Türk lirası karşılığı günlük olarak değişir. Sözleşme m. 23 uyarınca SDR’nin ulusal paraya çevrilmesinde kural olarak karar tarihindeki değer esas alınır.

Bu sınır bir üst sınırdır; yolcu otomatik olarak bu tutarı almaz. Yolcu, uğradığı zararı belgeleriyle ispatlamalı ve gerçek zarar tutarı kadar tazminat istemelidir. Zarar sınırın altındaysa gerçek zarar, üstündeyse sınır tutarı ödenir.

Sınırın aşılabildiği durumlar:

• Özel değer beyanı: Yolcu, check-in sırasında bagajın değerini özel olarak beyan eder ve gerekiyorsa ek ücret öderse, beyan edilen değere kadar tazminat istenebilir. Değerli eşyalarla seyahat edenler için bu yol önemlidir.
• Kasıt veya pervasızlık: Zarar, taşıyıcının veya çalışanlarının zarar verme kastıyla ya da zararın muhtemelen doğacağını bilerek pervasızca davranışından doğmuşsa, sınır uygulanmaz (m. 22/5). Örneğin bagajın taşıyıcı çalışanlarınca çalınması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Montreal Sözleşmesi cezalandırıcı nitelikte tazminata izin vermez (m. 29). Manevi tazminat talepleri bakımından ise sözleşmenin sorumluluk sınırları ve somut olayın özellikleri birlikte değerlendirilir.

Havalimanında yapılması gerekenler

Bagajın gelmediği veya hasarlı geldiği anlaşıldığında, havalimanından ayrılmadan önce şu adımlar atılmalıdır:

1. PIR tutanağı: Havalimanındaki kayıp eşya veya bagaj hizmetleri bürosuna başvurularak “Property Irregularity Report” (PIR) adı verilen bagaj düzensizlik tutanağı düzenletilmelidir. Tutanakta bagajın rengi, markası, boyutu ve içindekiler ayrıntılı olarak yazılmalıdır. Tutanağın bir örneği ve dosya numarası mutlaka alınmalıdır.
2. Belgelerin saklanması: Uçuş bileti, biniş kartı ve bagaj etiketi saklanmalıdır. Bagaj etiketi, bagajın taşıyıcıya teslim edildiğinin en önemli kanıtıdır.
3. Hasarın belgelenmesi: Hasarlı bagajın ve içindeki eşyaların fotoğrafları çekilmeli, hasarlı bagaj atılmamalıdır.
4. Masrafların belgelenmesi: Bagaj gelene kadar yapılan zorunlu alışverişlerin fatura ve fişleri saklanmalıdır.

Yazılı şikâyet süreleri

Montreal Sözleşmesi m. 31, yolcunun bagaj zararını belirli sürelerde taşıyıcıya yazılı olarak bildirmesini şart koşar:

• Hasarda: Bagajın tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde,
• Gecikmede: Bagajın yolcuya teslim edildiği tarihten itibaren en geç 21 gün içinde.

Bu sürelerde yazılı şikâyette bulunulmaması hâlinde, taşıyıcının hile yapması durumu dışında, taşıyıcıya karşı dava açılamaz. Havalimanında düzenlenen PIR tutanağı çoğu zaman bildirim olarak kabul edilse de, ayrıca havayolu şirketine e-posta veya şirketin internet sitesindeki form aracılığıyla yazılı başvuru yapılması ve başvurunun ekran görüntüsünün saklanması güvenli bir yoldur. Kayıp hâlinde de taşıyıcıya gecikmeksizin yazılı başvuruda bulunulmalı ve kayıp eşyaların listesi ile değerleri bildirilmelidir.

Dava süresi ve yetkili mahkeme

Montreal Sözleşmesi m. 35’e göre tazminat davası, uçağın varış yerine vardığı, varması gerektiği veya taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kesilmez. İki yıllık süre geçtikten sonra açılan dava reddedilir.

Dava, sözleşme m. 33 uyarınca yolcunun tercihine göre taşıyıcının yerleşim yerinde, asıl iş merkezinin bulunduğu yerde, sözleşmenin yapıldığı işyerinin bulunduğu yerde veya varış yerinde açılabilir. Türkiye’de yaşayan yolcu, biletini Türkiye’de satın aldığı veya varış yeri Türkiye olduğu durumlarda Türk mahkemelerinde dava açabilir.

Yolcunun tüketici sıfatı taşıması hâlinde, uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine başvurulur. 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur. Bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda arabuluculuk aşamasından sonra tüketici mahkemesinde dava açılır. Tüketici mahkemesinin görev alanı Tüketici Mahkemesinin Görevleri (6502 m. 73): Hangi Davalar Tüketici Mahkemesinde Açılır? yazımızda açıklanmıştır.

Tazminat tutarı nasıl belirlenir?

Kayıp veya hasar tazminatında esas alınan ölçüt, yolcunun uğradığı gerçek zarardır. Eşyanın satın alma bedeli, kullanım süresi ve yıpranma durumu birlikte değerlendirilir. Yeni alınmış bir eşya için faturadaki bedele yakın bir tutar istenebilirken, yıllardır kullanılan bir eşyada yıpranma payı düşülebilir. Gecikmede ise yalnızca gecikme nedeniyle zorunlu olarak yapılan ve makul sayılabilecek harcamalar talep edilebilir; bagaj geldiğinde yolcunun elinde kalacak lüks harcamaların tamamı genellikle karşılanmaz. Bu nedenle acil ihtiyaç alışverişlerinin temel ihtiyaçlarla sınırlı tutulması ve her harcamanın belgelenmesi, talebin kabul edilmesini kolaylaştırır.

Seyahat sigortası ve kredi kartı güvenceleri

Havayolunun ödediği tazminatın gerçek zararı karşılamadığı durumlarda, yolcunun seyahat sigortası veya kredi kartının sağladığı seyahat güvenceleri de devreye girebilir. Bu sigortalar, bagaj gecikmesinde acil ihtiyaç masraflarını ve bagaj kaybında belirli bir tutara kadar zararı karşılayabilir. Sigortaya başvuruda da PIR tutanağı ve havayolunun yazışmaları istenir. Sigortadan alınan tazminat ile havayolundan alınan tazminatın birbirine mahsup edilip edilmeyeceği poliçe şartlarına göre belirlenir.

Yargıtay kararlarında bagaj tazminatının hesaplanması

Hava taşımasından doğan bagaj davalarında temyiz incelemesini Yargıtay 11. Hukuk Dairesi yapar. Dairenin kararları, sorumluluk sınırının nasıl uygulanacağı konusunda ilk derece mahkemelerinin sık yaptığı hataları ortaya koymaktadır.

Önce gerçek zarar hesaplanır, sınır yalnızca tavandır

Yargıtay, Montreal Sözleşmesi’yle değişik sistemin uygulandığı bir bagaj kaybı davasında mahkemenin kilogram başına sınır hesabı yaparak tazminata hükmetmesini bozmuştur. Kararda, önce yolcunun gerçek zararının hesaplanması, bu zarar sınırın altında kalıyorsa gerçek zarara, üstüne çıkıyorsa sınır tutarına hükmedilmesi ve SDR’nin Türk lirası karşılığının karar tarihindeki Merkez Bankası kuru üzerinden belirlenmesi gerektiği açıklanmıştır. Kararda o tarihteki sınır 1.131 SDR olarak anılmaktadır; bugün uygulanan sınır, düzenli gözden geçirme sonucunda 1.519 SDR’dir.

Bu kararın yolcu açısından anlamı şudur: Bagaj kaybında sınır tutarı kendiliğinden ödenmez. Eşyaların değeri fatura, banka kaydı, fotoğraf ve tanık gibi delillerle tek tek ispat edilmelidir. SDR’nin karar tarihindeki kura göre çevrilmesi, uzun süren davalarda Türk lirası değer kaybına karşı yolcuyu kısmen korur.

Hasarda ödenen tutar onarım bedelidir

Bagajların eksiksiz teslim edildiği, ancak taşıma sırasında hasar gördüğü bir dosyada Yargıtay, mahkemenin bilirkişinin hesapladığı hasar bedeli yerine sorumluluğun üst sınırına hükmetmesini doğru bulmamış ve kararı bozmuştur. Hasar hâlinde istenebilecek olan, bagajın onarım bedeli veya onarılamıyorsa değer kaybıdır.

Aynı dosyada mahkemenin davacının talep ettiği tutarı aşarak karar verdiği de bozma sebebi yapılmıştır. Bu nedenle başvuru veya dava dilekçesinde talep edilen tutarın, belgelenen zararın tamamını kapsayacak şekilde belirlenmesi gerekir; mahkeme talepten fazlasına hükmedemez (HMK m. 26).

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Havalimanından PIR tutanağı düzenletmeden ayrılmak. Sonradan bagajın taşıyıcının sorumluluğu altındayken kaybolduğunu ispat etmek zorlaşır.
• Hasarlı bagajı havalimanında kontrol etmeden teslim almak ve yedi günlük yazılı şikâyet süresini kaçırmak.
• Yalnızca çağrı merkezini aramakla yetinmek. Montreal Sözleşmesi m. 31 yazılı bildirim arar; e-posta veya çevrim içi formun ekran görüntüsü saklanmalıdır.
• Sınır tutarını otomatik bir tazminat sanmak ve zararı belgelememek. Mahkeme, ispatlanan gerçek zarara hükmeder.
• Değerli eşyaları (elektronik cihaz, mücevher, ilaç, önemli belgeler) kayıtlı bagaja koymak ve özel değer beyanında bulunmamak.
• Havayolunun sunduğu ibranameyi, teklif edilen tutarın gerçek zararı karşılayıp karşılamadığını değerlendirmeden imzalamak.
• İki yıllık hak düşürücü süreyi, havayoluyla yazışmaların sürmesi nedeniyle durmuş sanmak. Yazışmalar bu süreyi kesmez.

Örnek olay

Selin Hanım, İstanbul’dan Paris’e yaptığı iş seyahatinde valizini kayıtlı bagaj olarak teslim etmiştir. Paris’e vardığında valizinin gelmediğini görmüş ve havalimanında PIR tutanağı düzenletmiştir. Toplantıları için zorunlu olarak kıyafet ve kişisel bakım ürünleri satın almış, faturalarını saklamıştır. Valiz 23 gün boyunca bulunamamış ve havayolu şirketi valizin kaybolduğunu kabul etmiştir.

Selin Hanım, havayolu şirketine yazılı başvuruda bulunarak valizin ve içindeki eşyaların değerini gösteren faturaları ve fotoğrafları sunmuştur. Toplam zarar 1.519 SDR sınırının altında kaldığı için şirket, belgelenen gerçek zarar tutarını ödemeyi kabul etmiştir. Şirketin ödeme yapmayı reddetmesi hâlinde Selin Hanım, iki yıllık süre içinde Türkiye’de tüketici hakem heyetine başvurma veya dava açma imkânına sahip olacaktı.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Bagajı kaybolan, hasar gören veya geciken yolcu, havalimanından ayrılmadan PIR tutanağı düzenletmeli, yedi ve yirmi bir günlük yazılı şikâyet sürelerine uymalı ve bütün belgeleri saklamalıdır. Havayolunun ödeme yapmaması hâlinde iki yıllık hak düşürücü süre dolmadan tüketici hakem heyetine başvurulmalı veya dava açılmalıdır.

İlgili yazılar: Kiralık Araçta Hasar ve Değer Kaybı Sorumluluğu: Yeni Kurallar, İnternetten Verilen Sipariş Teslim Edilmezse veya Hasarlı Gelirse

Mevzuat: Montreal Sözleşmesi (5866 sayılı Kanun ile uygun bulunmuştur) m. 17, 19, 22, 23, 29, 31, 33, 35; 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 68, 73..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.